Przedawkowanie
Hydroksykarbamid

Przedawkowanie hydroksykarbamidu, szczególnie w dawkach przekraczających maksymalną zalecaną dawkę 35 mg/kg masy ciała na dobę nawet 1,43 do 8,57 razy, prowadzi do toksycznych objawów śluzówkowo-skórnych, takich jak bolesność skóry dłoni i stóp, sinoczerwony rumień, obrzęk, łuszczenie się skóry oraz uogólnione przebarwienia. Występuje także zapalenie błony śluzowej jamy ustnej z owrzodzeniami i bolesnością. U pacjentów z niedokrwistością sierpowatokrwinkową obserwowano neutropenię, co wskazuje na zwiększone ryzyko powikłań hematologicznych. Mechanizm toksyczności wiąże się z hamowaniem czynności szpiku kostnego, co wymaga ścisłej i długotrwałej kontroli morfologii krwi przez kilka tygodni po incydencie przedawkowania.

Przedawkowanie hydroksykarbamidu

Przedawkowanie substancji hydroksykarbamid stanowi poważne zagrożenie zdrowotne wymagające natychmiastowej interwencji medycznej. W praktyce klinicznej obserwowano przypadki przyjmowania przez pacjentów dawek znacznie przekraczających zalecane dawkowanie terapeutyczne, co prowadziło do rozwoju charakterystycznych objawów toksyczności. 1 2

Objawy przedawkowania

Przedawkowanie hydroksykarbamidu manifestuje się przede wszystkim poprzez ostre objawy śluzówkowo-skórne, które są wynikiem toksycznego działania leku na szybko dzielące się komórki nabłonkowe. Do najczęstszych objawów należą zmiany skórne i błon śluzowych o charakterze toksycznym. 3 4

Szczególnie niepokojący jest fakt, że u pacjentów z niedokrwistością sierpowatokrwinkową zgłaszano występowanie neutropenii w pojedynczych przypadkach przedawkowania hydroksykarbamidu. Zarejestrowano przypadki, gdy dawki przekraczały zalecaną maksymalną dawkę 35 mg/kg masy ciała na dobę nawet o 1,43 do 8,57 razy. 5

Diagnostyka i monitoring po przedawkowaniu

Ze względu na mechanizm działania hydroksykarbamidu, który wpływa hamująco na szpik kostny, po przedawkowaniu konieczna jest ścisła kontrola parametrów morfologii krwi. Normalizacja parametrów hematologicznych może być opóźniona, dlatego zaleca się kontrolowanie parametrów krwi przez kilka tygodni po incydencie przedawkowania. 6

Postępowanie po przedawkowaniu

Leczenie przedawkowania hydroksykarbamidu powinno być wdrożone niezwłocznie po rozpoznaniu zatrucia. Obejmuje ono następujące działania:

  • Płukanie żołądka – jako pierwszy krok w celu eliminacji niewchłoniętej substancji
  • Wdrożenie leczenia podtrzymującego funkcje życiowe
  • Monitorowanie czynności układu krwiotwórczego

7 8

Tabela objawów przedawkowania hydroksykarbamidu

Objaw Opis Dawka wywołująca (jeśli dostępna)
Bolesność skóry Dotkliwa bolesność, szczególnie w obrębie dłoni i stóp Kilkakrotne przekroczenie dawki dobowej
Sinoczerwony rumień / fioletowe grudki Charakterystyczne zmiany rumieniowe o zabarwieniu sinoczerwonym lub fioletowe zmiany grudkowe Kilkakrotne przekroczenie dawki dobowej
Obrzęk dłoni i podeszew stóp Wyraźny obrzęk powierzchni dłoniowej rąk oraz podeszwowej stóp Kilkakrotne przekroczenie dawki dobowej
Łuszczenie się skóry Następujące po obrzęku złuszczanie się naskórka w obrębie rąk i stóp Kilkakrotne przekroczenie dawki dobowej
Uogólnione przebarwienia skóry Nasilone, rozległe hiperpigmentacje skóry Kilkakrotne przekroczenie dawki dobowej
Zapalenie jamy ustnej Zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, owrzodzenia, bolesność Kilkakrotne przekroczenie dawki dobowej
Neutropenia Obniżenie liczby neutrofili we krwi obwodowej, zwiększone ryzyko infekcji 1,43 – 8,57 razy powyżej maksymalnej zalecanej dawki 35 mg/kg mc./dobę (raportowane u pacjentów z niedokrwistością sierpowatokrwinkową)

Specjalne grupy pacjentów

Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z niedokrwistością sierpowatokrwinkową, u których po przedawkowaniu hydroksykarbamidu (zawartego w preparatach Hydroxycarbamid Teva oraz Hydroxyurea medac) odnotowano przypadki neutropenii. U tych pacjentów ryzyko powikłań hematologicznych może być szczególnie wysokie ze względu na podstawowe schorzenie hematologiczne. 9

Potencjalne powikłania przedawkowania

Najpoważniejszym potencjalnym powikłaniem przedawkowania hydroksykarbamidu jest mielosupresja, która może manifestować się jako neutropenia, małopłytkowość lub niedokrwistość. Powikłania te mogą wystąpić z opóźnieniem, dlatego konieczne jest długoterminowe monitorowanie parametrów hematologicznych po przedawkowaniu. 10

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl