syntetaza kwasu delta-aminolewulinowego

Syntetaza kwasu delta-aminolewulinowego (ALAS) to kluczowy enzym w biosyntezie hemu, niezbędnego składnika hemoglobiny, mioglobiny i cytochromów. Katalizuje pierwszą i limitującą szybkość reakcję szlaku biosyntezy porfiryn – kondensację glicyny i bursztynylo-CoA, prowadzącą do powstania kwasu delta-aminolewulinowego (ALA).

W organizmie człowieka występują dwie izoformy tego enzymu: ALAS1 (niespecyficzna, występująca we wszystkich tkankach) oraz ALAS2 (specyficzna dla erytroidów, kodowana przez gen na chromosomie X). Aktywność ALAS1 jest regulowana zwrotnie przez stężenie hemu, natomiast ALAS2 jest kontrolowana na poziomie translacji przez dostępność żelaza za pośrednictwem systemu białek regulowanych żelazem (IRP).

Zaburzenia funkcji syntetazy kwasu delta-aminolewulinowego mogą prowadzić do poważnych konsekwencji klinicznych. Mutacje w genie ALAS2 są przyczyną niedokrwistości syderoblastycznej sprzężonej z chromosomem X (XLSA), charakteryzującej się nieprawidłowym wykorzystaniem żelaza i gromadzeniem go w mitochondriach prekursorów erytrocytów. Z kolei nadaktywność ALAS1 obserwuje się w ostrych porfiriach wątrobowych, gdzie dochodzi do nadmiernej produkcji porfiryn i ich prekursorów.

Powiązane wpisy

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl