Działania niepożądane
Histydyna

Działania niepożądane histydyny

Histydyna to aminokwas obecny w wielu produktach do żywienia pozajelitowego, stanowiący istotny składnik strukturalny białek i pełniący ważne funkcje w organizmie. Pomimo jej korzystnych właściwości, podczas stosowania preparatów zawierających histydynę mogą wystąpić działania niepożądane. Poniżej szczegółowo przedstawiono możliwe niebezpieczeństwa związane z jej stosowaniem i częstość ich występowania.¹

Reakcje nadwrażliwości

Jednym z poważniejszych działań niepożądanych związanych z podawaniem preparatów zawierających histydynę są reakcje nadwrażliwości. Reakcje te mogą objawiać się w różny sposób i z różnym nasileniem.^{2 3}

Objawy reakcji nadwrażliwości mogą obejmować:

• Niedociśnienie tętnicze lub nadciśnienie tętnicze⁴
• Pokrzywkę⁵
• Rumień⁶
• Zaburzenia oddychania, w tym hipoksję i świst krtaniowy⁷
• Tachykardię i sinicę⁸

W najcięższych przypadkach mogą wystąpić reakcje anafilaktyczne lub rzekomoanafilaktyczne, które stanowią zagrożenie życia i wymagają natychmiastowego leczenia.^{9 10}

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Histydyna, jako składnik preparatów do żywienia pozajelitowego, może przyczyniać się do występowania objawów ze strony przewodu pokarmowego. Najczęściej obserwowane to:¹¹

• Nudności – występują niezbyt często (≥1/1000 do <1/100)¹²
• Wymioty – również niezbyt często¹³
• Parestezje w jamie ustnej¹⁴
• Ból jamy ustnej i gardła¹⁵
• Utrata apetytu – zgłaszana jako niezbyt częsta w niektórych preparatach¹⁶

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Długotrwałe stosowanie preparatów zawierających histydynę w ramach żywienia pozajelitowego może prowadzić do zaburzeń funkcji wątroby i dróg żółciowych, takich jak:¹⁷

• Hiperamonemia
• Niewydolność wątroby
• Marskość wątroby
• Zwłóknienie wątroby
• Cholestaza¹⁸
• Stłuszczenie wątroby
• Zapalenie pęcherzyka żółciowego
• Kamica pęcherzyka żółciowego

Dodatkowo może dojść do zwiększenia stężenia bilirubiny we krwi oraz zwiększenia aktywności enzymów wątrobowych.¹⁹

Zaburzenia ogólnoustrojowe

Podczas stosowania preparatów zawierających histydynę mogą wystąpić także reakcje ogólnoustrojowe, takie jak:²⁰

• Ból głowy – niezbyt często (≥1/1000 do <1/100)^{21 22}
• Gorączka – niezbyt często²³
• Dreszcze – niezbyt często²⁴
• Zmęczenie²⁵
• Nadmierne pocenie się²⁶

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe

U pacjentów otrzymujących preparaty z histydyną mogą wystąpić również zaburzenia mięśniowo-szkieletowe:^{27 28}

• Ból stawów
• Ból mięśni
• Ból w kończynach
• Kurcze mięśni
• Ból pleców, kości, klatki piersiowej i okolicy lędźwiowej²⁹

Zaburzenia w miejscu podania

W miejscu podawania infuzji mogą pojawić się następujące reakcje:^{30 31}

• Zator w miejscu podania leku
• Zapalenie żyły w miejscu podania
• Ból w miejscu podania
• Rumień w miejscu podania
• Zwiększona ciepłota w miejscu podania
• Obrzęk w miejscu podania
• Stwardnienie w miejscu podania
• Zakrzepowe zapalenie żył – może wystąpić szczególnie przy podaniu do żył obwodowych³²

Inne działania niepożądane

Inne rzadziej występujące działania niepożądane związane z podawaniem preparatów zawierających histydynę obejmują:

• Zaburzenia metaboliczne, takie jak hiperglikemia, kwasica metaboliczna³³
• Zaburzenia naczyniowe – uderzenia gorąca³⁴
• Zaburzenia oddechowe – duszność, sinica³⁵
• Zaburzenia układu nerwowego – senność³⁶
• Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej – potliwość³⁷
• Azotemia³⁸

Zespół przeciążenia tłuszczami

W przypadku preparatów łączonych (zawierających histydynę, aminokwasy, glukozę i emulsję tłuszczową) może wystąpić tzw. zespół przeciążenia tłuszczami. Objawia się on:^{39 40}

• Hiperlipidemią
• Gorączką
• Naciekami tłuszczowymi
• Hepatomegalią (z żółtaczką lub bez)
• Splenomegalią
• Anemią
• Leukopenią
• Małopłytkowością
• Zaburzeniami krzepnięcia krwi
• Hemolizą i retykulocytozą
• Nieprawidłowymi wynikami badań czynności wątroby
• Śpiączką

Zespół ten jest zazwyczaj odwracalny i ustępuje po przerwaniu infuzji emulsji tłuszczowej.⁴¹

Tabela działań niepożądanych histydyny

^{42 43}

Postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych

W przypadku wystąpienia działań niepożądanych związanych z podawaniem preparatów zawierających histydynę należy podjąć odpowiednie działania:^{44 45}

1. Przerwanie infuzji – w przypadku wystąpienia jakichkolwiek niepokojących objawów należy natychmiast przerwać podawanie preparatu.
2. Reakcje nadwrażliwości – wymagają natychmiastowego przerwania infuzji i wdrożenia odpowiedniego leczenia, zwłaszcza w przypadku reakcji anafilaktycznych.
3. Nudności i wymioty – można rozważyć kontynuację infuzji w zmniejszonej dawce.⁴⁶
4. Hipertriglicerydemia – w przypadku wzrostu stężenia triglicerydów powyżej 11,4 mmol/l (1000 mg/dl) należy przerwać infuzję. W przypadku stężenia powyżej 4,6 mmol/l (400 mg/dl) można kontynuować infuzję w zmniejszonej dawce.⁴⁷
5. Zespół przeciążenia tłuszczami – w przypadku wystąpienia objawów zespołu przeciążenia tłuszczami należy natychmiast przerwać infuzję.⁴⁸
6. Podrażnienie żyły, zapalenie żyły lub zakrzepowe zapalenie żyły – należy rozważyć zmianę miejsca wkłucia.⁴⁹

Należy pamiętać, że większość działań niepożądanych związanych z podawaniem preparatów zawierających histydynę ma charakter odwracalny i ustępuje po przerwaniu podawania preparatu.⁵⁰

Monitorowanie pacjenta podczas terapii

W celu zapobiegania wystąpieniu działań niepożądanych lub ich wczesnego wykrycia, podczas stosowania preparatów zawierających histydynę, zaleca się regularne monitorowanie pacjenta, obejmujące:⁵¹

• Dokładną obserwację pacjenta, szczególnie na początku terapii
• Regularne oznaczanie stężenia triglicerydów w surowicy
• Kontrolę parametrów funkcji wątroby
• Monitorowanie stężenia elektrolitów i glukozy we krwi
• Obserwację miejsca wkłucia pod kątem objawów podrażnienia lub zapalenia
• Ocenę stanu ogólnego pacjenta

Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z czynnikami ryzyka wystąpienia działań niepożądanych, takimi jak zaburzenia czynności wątroby, nerek, zaburzenia metabolizmu tłuszczów czy stany nadwrażliwości.⁵²