Przeciwwskazania stosowania
Hydroksychlorochina

Przeciwwskazania stosowania hydroksychlorochiny

Hydroksychlorochina jest substancją należącą do grupy 4-aminochinolin, stosowaną w leczeniu niektórych chorób reumatycznych oraz w profilaktyce i leczeniu malarii. Pomimo jej skuteczności terapeutycznej, istnieją określone sytuacje kliniczne, w których stosowanie tej substancji jest przeciwwskazane. Właściwa ocena stanu pacjenta przed rozpoczęciem leczenia hydroksychlerochiną ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa terapii.^{1 2}

Nadwrażliwość na hydroksychlorochinę

Przeciwwskazaniem bezwzględnym do stosowania hydroksychlorochiny jest nadwrażliwość na substancję czynną. Dotyczy to zarówno samej hydroksychlorochiny, jak i pochodnych 4-aminochinoliny oraz którejkolwiek substancji pomocniczej zawartej w preparacie. Reakcje nadwrażliwości mogą stanowić zagrożenie dla życia pacjenta, dlatego wywiad w kierunku wcześniejszych reakcji alergicznych powinien być szczegółowo zebrany przed włączeniem leczenia.^{3 4 5}

Schorzenia okulistyczne jako przeciwwskazania

Hydroksychlorochina może powodować szereg zaburzeń okulistycznych, dlatego istniejące wcześniej problemy ze wzrokiem mogą stanowić bezwzględne przeciwwskazanie do jej stosowania. Do stanów tych należą:^{6 7}

• Retinopatia – uszkodzenie siatkówki może ulec nasileniu pod wpływem leku
• Makulopatia – wcześniej istniejące zmiany w obrębie plamki żółtej
• Zmiany pola widzenia, niezależnie od pochodzenia
• Barwnikowe zwyrodnienie siatkówki

^{8 9 10 11 12}

Wszelkie zaburzenia związane z siatkówką, szczególnie w obrębie plamki żółtej, stanowią istotne przeciwwskazanie do stosowania hydroksychlorochiny ze względu na ryzyko nieodwracalnego uszkodzenia wzroku. Przed rozpoczęciem leczenia zaleca się przeprowadzenie szczegółowego badania okulistycznego w celu wykluczenia powyższych schorzeń.^{13 14}

Zaburzenia słuchu

Istotnym przeciwwskazaniem, które wymienia charakterystyka produktu leczniczego Hydroquenin, jest neurogenny ubytek słuchu. Jest to istotne ze względu na możliwe działanie ototoksyczne hydroksychlorochiny, które mogłoby prowadzić do pogłębienia istniejących deficytów słuchowych.¹⁵

Miastenia

Miastenia (myasthenia gravis) stanowi przeciwwskazanie do stosowania hydroksychlorochiny według charakterystyk produktów leczniczych Hydroxychloroquine sulfate Accord oraz Hydroxychloroquine sulfate Edest. Jest to choroba autoimmunologiczna charakteryzująca się osłabieniem i zmęczeniem mięśni, spowodowanym zaburzeniami przekaźnictwa nerwowo-mięśniowego. Hydroksychlorochina może nasilać objawy miastenii, co może prowadzić do pogorszenia stanu klinicznego pacjenta.^{16 17}

Łuszczyca

Według charakterystyki produktu leczniczego Hydroquenin, łuszczyca stanowi przeciwwskazanie do stosowania hydroksychlorochiny. Wynika to z obserwacji klinicznych wskazujących, że leki z grupy 4-aminochinolin mogą prowadzić do zaostrzenia objawów łuszczycy lub wywołać jej nawrót u predysponowanych pacjentów.¹⁸

Przeciwwskazania u dzieci

Stosowanie hydroksychlorochiny u dzieci podlega istotnym ograniczeniom. Wszystkie analizowane produkty lecznicze zawierające hydroksychlorochinę w postaci tabletek 200 mg są przeciwwskazane u:<sup data-drug="Hydroxychloroquine Adamed" data-section="Przeciwwskazania" title="Dzieci w wieku poniżej 6 lat lub o masie ciała poniżej 31 kg (tabletki 200 mg nie są dostosowane do masy ciała 19 ²⁰

• Dzieci poniżej 6 roku życia
• Dzieci o masie ciała poniżej 31 kg (według większości charakterystyk produktów leczniczych)

<sup data-drug="Hydroxychloroquine Adamed" data-section="Przeciwwskazania" title="Dzieci w wieku poniżej 6 lat lub o masie ciała poniżej 31 kg (tabletki 200 mg nie są dostosowane do masy ciała 21 ^{22 23} <sup data-drug="Hydroxychloroquine TZF" data-section="Przeciwwskazania" title="Wiek poniżej 6 lat (tabletki 200 mg nie są dostosowane do podawania u pacjentów o masie ciała <35 kg) lub przy należnej masie ciała 24 <sup data-drug="Novidin" data-section="Przeciwwskazania" title="Hydroksychlorochina jest przeciwwskazana u dzieci w wieku poniżej 6 lat (25

Warto zauważyć, że charakterystyka produktu leczniczego Hydroxychloroquine TZF precyzuje, że tabletki 200 mg nie są dostosowane do podawania u pacjentów o masie ciała poniżej 35 kg lub przy należnej masie ciała poniżej 31 kg, co stanowi nieco bardziej restrykcyjne podejście w porównaniu do pozostałych preparatów.<sup data-drug="Hydroxychloroquine TZF" data-section="Przeciwwskazania" title="Wiek poniżej 6 lat (tabletki 200 mg nie są dostosowane do podawania u pacjentów o masie ciała <35 kg) lub przy należnej masie ciała 26

Podsumowanie przeciwwskazań do stosowania hydroksychlorochiny

Poniższa tabela przedstawia zestawienie przeciwwskazań do stosowania hydroksychlorochiny na podstawie charakterystyk poszczególnych produktów leczniczych dostępnych na rynku:

Kiedy odradzić pacjentowi stosowanie hydroksychlorochiny?

Na podstawie analizy przeciwwskazań zawartych w charakterystykach produktów leczniczych zawierających hydroksychlorochinę, lekarz powinien odradzić stosowanie tej substancji w następujących sytuacjach:²⁷ <sup data-drug="Hydroxychloroquine Adamed" data-section="Przeciwwskazania" title="Nadwrażliwość na substancję czynną, pochodne 4-aminochinoliny lub na którąkolwiek substancję pomocniczą wymienioną w punkcie 6.1. […] Wcześniej istniejąca makulopatia oka […] Barwnikowe zwyrodnienie siatkówki […] Dzieci w wieku poniżej 6 lat lub o masie ciała poniżej 31 kg (tabletki 200 mg nie są dostosowane do masy ciała 28

U pacjentów z zaburzeniami okulistycznymi:

• Gdy w wywiadzie lub w badaniach stwierdzono retinopatię lub makulopatię
• Przy stwierdzonym barwnikowym zwyrodnieniu siatkówki
• Przy jakichkolwiek zmianach w polu widzenia, niezależnie od ich pochodzenia

^{29 30 31}

U pacjentów z zaburzeniami neurologicznymi i mięśniowymi:

• U pacjentów z neurogennym ubytkiem słuchu
• U pacjentów z miastenią (myasthenia gravis)

^{32 33 34}

U pacjentów dermatologicznych:

• U pacjentów z łuszczycą, ze względu na ryzyko zaostrzenia objawów choroby

³⁵

U pacjentów pediatrycznych:

• U dzieci poniżej 6 roku życia
• U dzieci o masie ciała poniżej 31 kg (lub poniżej 35 kg w przypadku Hydroxychloroquine TZF)

<sup data-drug="Hydroxychloroquine Adamed" data-section="Przeciwwskazania" title="Dzieci w wieku poniżej 6 lat lub o masie ciała poniżej 31 kg (tabletki 200 mg nie są dostosowane do masy ciała 36 <sup data-drug="Hydroxychloroquine TZF" data-section="Przeciwwskazania" title="Wiek poniżej 6 lat (tabletki 200 mg nie są dostosowane do podawania u pacjentów o masie ciała <35 kg) lub przy należnej masie ciała 37 <sup data-drug="Novidin" data-section="Przeciwwskazania" title="Hydroksychlorochina jest przeciwwskazana u dzieci w wieku poniżej 6 lat (38

U pacjentów z uczuleniami:

• W przypadku stwierdzonej nadwrażliwości na hydroksychlorochinę
• W przypadku nadwrażliwości na inne pochodne 4-aminochinoliny
• W przypadku nadwrażliwości na którąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w preparacie

^{39 40 41}

Podczas kwalifikacji pacjenta do leczenia hydroksychlerochiną należy przeprowadzić dokładny wywiad oraz badania w kierunku wszystkich wymienionych przeciwwskazań. Szczególną uwagę należy zwrócić na stan narządu wzroku, gdyż zaburzenia okulistyczne wymieniane są jako przeciwwskazania w charakterystykach wszystkich analizowanych produktów leczniczych.^{42 43}