Właściwości farmakodynamiczne
Hemina

Wprowadzenie do heminy

Hemina (ludzka hemina) jest substancją aktywną stosowaną w leczeniu porfirii wątrobowej, w tym ostrej porfirii przerywanej, porfirii variegata oraz dziedzicznej koproporfirii. Dostępna jest w postaci koncentratu do sporządzania roztworu do infuzji, zawierającego 25 mg/ml ludzkiej heminy. Jedna ampułka 10 ml zawiera 250 mg substancji czynnej, a po rozcieńczeniu w 100 ml 0,9% roztworu NaCl uzyskuje się stężenie 2273 mikrogramów ludzkiej heminy na ml roztworu.¹

Klasyfikacja farmakoterapeutyczna

Hemina jest sklasyfikowana jako czynnik hematologiczny, należący do grupy „inne czynniki hematologiczne”, z kodem ATC: BO6AB.²

Mechanizm działania heminy

Mechanizm działania heminy opiera się na korekcji zaburzeń biochemicznych charakterystycznych dla porfirii wątrobowej. Porfirie wątrobowe cechuje obecność bloku enzymatycznego w szlaku biosyntezy hemu, co prowadzi do dwóch głównych konsekwencji patofizjologicznych:³

• Niedobór hemu niezbędnego do syntezy różnych hemoprotein
• Nagromadzenie prekursorów hemu przed blokiem metabolicznym, które wykazują działanie toksyczne na organizm w sposób bezpośredni lub pośredni

⁴

Hamowanie syntazy kwasu delta-aminolewulinowego

Podanie heminy prowadzi, na zasadzie sprzężenia zwrotnego (poprzez zmniejszenie niedoboru hemu), do hamowania aktywności syntazy kwasu delta-aminolewulinowego – kluczowego enzymu w syntezie porfiryn. W konsekwencji dochodzi do zmniejszenia wytwarzania porfiryn oraz toksycznych prekursorów hemu. Działanie to przyczynia się do przywracania normalnych stężeń hemoprotein oraz barwników oddechowych, korygując zaburzenia biologiczne obserwowane u pacjentów cierpiących na porfirię.⁵

Biodostępność i efekty kliniczne

Biodostępność arginianu hemu (formy heminy stosowanej w leku Human Hemin Orphan Europe) jest porównywalna z biodostępnością methemoglobiny, która jest naturalnym białkiem transportującym hem w organizmie. Działanie heminy występuje zarówno w okresie remisji choroby, jak i podczas ostrego napadu porfirii.⁶

Wlewy heminy korygują, szczególnie w przypadku ostrego napadu, wydalanie z moczem kwasu delta-aminolewulinowego i porfobilinogenu – dwóch głównych prekursorów hemu, których nadmierne nagromadzenie jest charakterystyczne dla porfirii. Efekt ten obserwuje się zarówno w ostrej porfirii przerywanej, jak i w porfirii variegata.⁷

Wpływ na parametry krzepnięcia krwi

W przeciwieństwie do innych preparatów galenowych, infuzje arginianu hemu nie powodują istotnych zmian parametrów krzepnięcia krwi i fibrynolizy u zdrowych ochotników. Badania wykazały, że większość parametrów krzepnięcia pozostaje niezmieniona podczas terapii heminą, z wyjątkiem stężeń czynników krzepnięcia IX i X, które przejściowo ulegają obniżeniu o 10 do 15% w trakcie leczenia.⁸

Znaczenie kliniczne w leczeniu porfirii

Hemina stanowi kluczowy element w leczeniu ostrych napadów w porfiriach wątrobowych. Dzięki swojemu mechanizmowi działania prowadzi do szybkiego zmniejszenia produkcji toksycznych prekursorów hemu, co przekłada się na ustępowanie objawów klinicznych napadu porfirii. Jest to szczególnie istotne w przypadku ostrych napadów, które nieleczone mogą prowadzić do poważnych powikłań, w tym do uszkodzenia układu nerwowego.⁹