splątanie pooperacyjne

Splątanie pooperacyjne (ang. postoperative delirium) to ostra dysfunkcja neurologiczna charakteryzująca się zaburzeniami świadomości, uwagi, procesów poznawczych oraz percepcji, która rozwija się w okresie pooperacyjnym. Zazwyczaj pojawia się w ciągu pierwszych 24-72 godzin po zabiegu chirurgicznym i ma charakter przejściowy, choć w niektórych przypadkach może utrzymywać się dłużej.

Czynniki ryzyka splątania pooperacyjnego obejmują podeszły wiek, wcześniejsze zaburzenia poznawcze, nadużywanie alkoholu, polipragmazję, zaburzenia metaboliczne, infekcje, niedotlenienie, zaburzenia elektrolitowe oraz stosowanie niektórych leków (szczególnie przeciwcholinergicznych, benzodiazepin i opioidów). Rodzaj znieczulenia oraz rozległość zabiegu operacyjnego również wpływają na ryzyko wystąpienia tego powikłania.

Objawy splątania pooperacyjnego manifestują się zaburzeniami uwagi, dezorientacją, fluktuacjami stanu świadomości, zaburzeniami cyklu sen-czuwanie oraz zmianami w zachowaniu (pobudzenie lub przeciwnie – spowolnienie psychoruchowe). Diagnostyka opiera się głównie na obserwacji klinicznej i zastosowaniu narzędzi przesiewowych, takich jak CAM (Confusion Assessment Method) czy skala DOS (Delirium Observation Screening).

Leczenie splątania pooperacyjnego koncentruje się na identyfikacji i eliminacji przyczyn, zapewnieniu bezpieczeństwa pacjenta oraz wsparciu funkcji poznawczych. Podejście niefarmakologiczne (reorientacja pacjenta, normalizacja cyklu dobowego, wczesna mobilizacja) stanowi podstawę postępowania. Farmakoterapia, głównie z wykorzystaniem neuroleptyków, powinna być stosowana rozważnie i jedynie w przypadkach nasilonego pobudzenia zagrażającego bezpieczeństwu chorego.

Splątanie pooperacyjne istotnie wydłuża hospitalizację, zwiększa ryzyko powikłań i śmiertelność, dlatego profilaktyka oraz wczesne rozpoznanie i interwencja mają kluczowe znaczenie w poprawie rokowania pacjentów poddawanych zabiegom operacyjnym.