chloroheksydyna diglukonian
Chloroheksydyna diglukonian to powszechnie stosowany środek przeciwbakteryjny i antyseptyczny o szerokim spektrum działania. Wykazuje skuteczność wobec bakterii Gram-dodatnich i Gram-ujemnych, niektórych grzybów oraz wirusów otoczkowych. Mechanizm działania polega na uszkodzeniu błony komórkowej mikroorganizmów, co prowadzi do zwiększenia jej przepuszczalności i w konsekwencji do śmierci komórki.
W praktyce klinicznej chloroheksydyna diglukonian występuje w różnych stężeniach (od 0,1% do 4%) i formach, takich jak roztwory do płukania jamy ustnej, preparaty do dezynfekcji skóry przed zabiegami operacyjnymi, żele stomatologiczne, czy środki do higieny ran. Substancja ta charakteryzuje się przedłużonym działaniem antyseptycznym (efekt remanencji), co zwiększa jej skuteczność w zapobieganiu infekcjom.
Chloroheksydyna diglukonian jest szczególnie ceniona w chirurgii, stomatologii i intensywnej terapii. W zapobieganiu zapaleniu płuc związanemu z wentylacją mechaniczną stosuje się ją do dekontaminacji jamy ustnej. W stomatologii jest skuteczna w redukcji płytki nazębnej i zapobieganiu zapaleniu dziąseł. Należy pamiętać, że długotrwałe stosowanie może prowadzić do przebarwień zębów oraz zaburzeń smaku.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Spirytus Hibitanowy 0,5% ATS 0,5%
Spirytus Hibitanowy 0,5% ATS to roztwór do stosowania miejscowego na skórę, zawierający 0,5 g chloroheksydyny diglukonianu na 100 g produktu, wykorzystywany do odkażania skóry w praktyce medycznej. Preparat jest gotowy do użycia, nie wymaga rozcieńczania i stosowany jest doraźnie w zależności od potrzeb, m.in. do dezynfekcji rąk personelu medycznego przed procedurami aseptycznymi, odkażania skóry pacjentów przed iniekcjami oraz przygotowania pola operacyjnego przed zabiegami chirurgicznymi. Jego stosowanie ma na celu zmniejszenie ryzyka infekcji poprzez skuteczne działanie przeciwbakteryjne na nieuszkodzonej skórze.
aseptyka, chloroheksydyna diglukonian, działanie przeciwbakteryjne, infekcja miejsca operowanego, iniekcja, odkażanie rąk, odkażanie skóry, odkażanie skóry pacjenta, płyn na skórę, pole operacyjne, preparat do stosowania zewnętrznego, procedura medyczna, spirytus hibitanowy, zabieg chirurgiczny, zastrzyk - Leksykon leków
Działania niepożądane – Spitaderm (70 g + 0,5 g + 1,5 g)/100 g
Produkt leczniczy Spitaderm zawiera 70 g izopropanolu, 0,5 g chloroheksydyny diglukonianu oraz 1,5 g 30% wodoru nadtlenku i może wywoływać działania niepożądane o różnej częstości i nasileniu. Najczęściej obserwuje się krótkotrwałe zaczerwienienie skóry, które jest reakcją przejściową i nie wymaga interwencji. Często (od >1/100 do <1/10) występują podrażnienie skóry oraz kontaktowe zapalenie skóry objawiające się rumieniem, świądem i pieczeniem, szczególnie u pacjentów z nadwrażliwością na chloroheksydynę lub izopropanol. Rzadko (od >1/10000 do <1/1000) notuje się pokrzywkę, reakcje alergiczne, a także potencjalnie zagrażający życiu wstrząs anafilaktyczny, wymagający natychmiastowego przerwania stosowania i wdrożenia odpowiedniego leczenia.
adrenalina, bąbel pokrzywkowy, chloroheksydyna diglukonian, dezynfekcja skóry, farmakodynamika leku, farmakokinetyka, hipotensja, izopropanol, kontaktowe zapalenie skóry, leczenie przeciwalergiczne, nadtlenek wodoru, nadwrażliwość, obrzęk krtani, obrzęk naczynioruchowy, oparzenie chemiczne, parametry życiowe, pieczenie skóry, płynoterapia, podrażnienie skóry, pokrzywka, reakcja alergiczna, rumień, skurcz oskrzeli, środek antyseptyczny, świąd, tlenoterapia, wstrząs anafilaktyczny, wywiad alergiczny - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Paroex 1,2 mg/ml
Bezpieczeństwo stosowania chloroheksydyny diglukonianu w stężeniu 1,2 mg/ml, zawartej w produkcie Paroex, zostało potwierdzone w szerokim zakresie badań przedklinicznych. Konwencjonalne testy farmakologiczne nie wykazały istotnych działań niepożądanych na układ sercowo-naczyniowy, oddechowy ani ośrodkowy układ nerwowy. Długoterminowe badania toksyczności po wielokrotnym podaniu na różnych modelach zwierzęcych nie ujawniły zagrożeń, co wskazuje na korzystny profil bezpieczeństwa przy przewlekłym stosowaniu. Ponadto, testy genotoksyczności in vitro i in vivo nie wykazały potencjału mutagennego ani klastogennego, a badania rakotwórczości zgodne z międzynarodowymi standardami nie potwierdziły działania kancerogennego substancji czynnej.
badanie farmakologiczne, badanie rakotwórczości, chloroheksydyna diglukonian, dane przedkliniczne, działanie kancerogenne, efekt toksyczny, genotoksyczność, jama ustna, ośrodkowy układ nerwowy, potencjał klastogenny, potencjał mutagenny, profil bezpieczeństwa, rozwój zarodka i płodu, test in vitro, test in vivo, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczność przewlekła, układ sercowo-naczyniowy, wpływ toksyczny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Spirytus skażony hibitanem 0,5% Amara 0,5%
Spirytus skażony hibitanem 0,5% Amara to preparat do stosowania na skórę, zawierający 2,5 g chloroheksydyny diglukonianu (w postaci 20% roztworu) na 100 g płynu oraz 67-73% V/V etanolu, co odpowiada do 584 mg etanolu w 1 ml. Produkt wykazuje bardzo rzadkie działania niepożądane, głównie dotyczące skóry i tkanki podskórnej, takie jak podrażnienia (zaczerwienienie, pieczenie, świąd, suchość), reakcje alergiczne (wysypka, pokrzywka, obrzęk, rumień) oraz fotodermatozy (zaczerwienienie, wysypka, pęcherze w miejscach eksponowanych na światło). Częstość występowania tych działań jest mniejsza niż 1 na 10 000 pacjentów.
chloroheksydyna diglukonian, działanie niepożądane, etanol, fotodermatoza, fotoekspozycja, monitorowanie bezpieczeństwa leku, obrzęk, pieczenie skóry, płyn na skórę, podrażnienie skóry, pokrzywka, reakcja alergiczna, reakcja skórna, rumień, spirytus skażony hibitanem, suchość skóry, świąd, wysypka, zaczerwienienie skóry - Leksykon substancji czynnych
Izopropanol – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Produkt leczniczy Spitaderm zawiera 70 g/100 g izopropanolu jako główną substancję czynną, uzupełnioną chloroheksydyną diglukonianu (0,5 g) oraz 30% wodorem nadtlenku (1,5 g). Pomimo powszechnego stosowania izopropanolu w preparatach do dezynfekcji skóry, dokumentacja Spitaderm nie zawiera szczegółowych danych przedklinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania, w tym oceny toksyczności ostrej i przewlekłej, genotoksyczności, potencjału rakotwórczego oraz toksyczności reprodukcyjnej. Brak tych danych wymaga od lekarzy zachowania ostrożności i opierania się na ogólnej wiedzy o izopropanolu oraz doświadczeniu klinicznym przy podejmowaniu decyzji terapeutycznych.
- Leksykon leków
Przedawkowanie – Spirytus skażony hibitanem 0,5% Amara 0,5%
Spirytus skażony hibitanem 0,5% Amara to preparat do stosowania zewnętrznego, zawierający 2,5 g chloroheksydyny diglukonianu (w 100 g płynu, w formie 20% roztworu) oraz wysoką zawartość etanolu (67-73% V/V, co odpowiada do 584 mg etanolu w 1 ml płynu). Dotychczas nie odnotowano przypadków przedawkowania przy prawidłowym stosowaniu na skórę. Jednakże spożycie doustne tego produktu może prowadzić do objawów toksycznych wynikających zarówno z działania chloroheksydyny, jak i etanolu, co wymaga natychmiastowej interwencji medycznej.
- Leksykon substancji czynnych
Nadtlenek wodoru – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Nadtlenek wodoru (Hydrogenii peroxidum) jest składnikiem wielu preparatów miejscowych o działaniu utleniającym, stosowanych na skórę i błony śluzowe. Wśród analizowanych produktów leczniczych Peroxygel 3,0 (30 mg/g, 3% nadtlenku wodoru, postać żelu) nie wykazuje wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn, co eliminuje konieczność informowania pacjenta o ograniczeniach w tym zakresie. Natomiast preparaty Skinsept mucosa (zawierający 10,40 g/100 g etanolu 96%, 1,67 g/100 g nadtlenku wodoru 30% oraz 1,50 g/100 g chloroheksydyny diglukonianu) oraz Spitaderm (70 g/100 g izopropanolu, 0,5 g/100 g chloroheksydyny diglukonianu, 1,5 g/100 g 30% nadtlenku wodoru) mają nieznany wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Ze względu na obecność alkoholi (etanolu i izopropanolu) w tych preparatach, lekarz powinien zachować ostrożność i poinformować pacjenta o potencjalnym ryzyku, zwłaszcza przy stosowaniu na duże powierzchnie ciała lub w okolicach dróg oddechowych, co może zwiększać absorpcję substancji czynnych i ryzyko działań ogólnoustrojowych.
absorpcja ogólnoustrojowa, błona śluzowa, charakterystyka produktu leczniczego, chloroheksydyna diglukonian, działanie miejscowe, działanie niepożądane, działanie ogólnoustrojowe, etanol, funkcja motoryczna, funkcja poznawcza, izopropanol, nadtlenek wodoru, Peroxygel, postać farmaceutyczna, preparat na skórę, Skinsept mucosa, Spitaderm, właściwości utleniające - Leksykon leków
Skład i postać leku – Skinsept Mucosa (10,40 g + 1,67 g + 1,50 g)/100 g
Skinsept mucosa to roztwór do stosowania miejscowego na błony śluzowe, zawierający trzy główne substancje czynne w stężeniach na 100 g: 10,40 g etanolu 96%, 1,67 g wodoru nadtlenku 30% oraz 1,50 g chloroheksydyny diglukonianu. Preparat zawiera również substancje pomocnicze, w tym kwas mlekowy, powidon, makrogologlicerolu hydroksystearynian oraz substancję zapachową MANE 260227, która zawiera alergeny takie jak alkohol benzylowy, aldehyd cynamonowy, eugenol, linalol i inne olejki eteryczne, co należy uwzględnić u pacjentów z nadwrażliwością. Produkt dostępny jest w butelkach HDPE o pojemności 500 ml i 1000 ml, z okresem ważności 18 miesięcy oraz zaleceniem zużycia w ciągu 8 tygodni od otwarcia, przy przechowywaniu poniżej 25°C.
aldehyd cynamonowy, alkohol benzylowy, anetol, chloroheksydyna diglukonian, cytral, d-limonen, etanol 96%, eugenol, geraniol, glikol propylenowy, kwas mlekowy, linalol, makrogologlicerolu hydroksystearynian, mentol, nadtlenek wodoru, niezgodność farmaceutyczna, olejek miętowy, olejek pomarańczowy, olejek szałwiowy, polietylen wysokiej gęstości, powidon, reakcja alergiczna, roztwór na błony śluzowe, woda oczyszczona, wodorotlenek sodu - Leksykon leków
Skład i postać leku – Paroex 1,2 mg/ml
Paroex to roztwór do płukania jamy ustnej zawierający 1,2 mg/ml chloroheksydyny diglukonianu, wykazującej działanie przeciwbakteryjne. Produkt zawiera substancje pomocnicze takie jak glicerol, sukraloza, makrogologlicerolu hydroksystearynian (10 mg/ml), glikol propylenowy oraz barwnik azorubina (E 122), które mogą wywoływać reakcje alergiczne u osób wrażliwych. Aromatyzacja i smak roztworu zapewnione są przez kompleks substancji Optamint, w tym mentol, anetol, eukaliptol i inne olejki eteryczne. Roztwór ma charakterystyczny czerwony kolor i smak mentolu. Chloroheksydyna wykazuje niezgodności farmaceutyczne z substancjami anionowymi, sacharozą oraz niektórymi solami i polisorbatem-80, co może wpływać na jej skuteczność i stabilność, zwłaszcza przy stężeniach powyżej 0,05%, gdzie może dochodzić do krystalizacji soli.
azorubina, chloroheksydyna diglukonian, działanie przeciwbakteryjne, glikol propylenowy, makrogologlicerolu hydroksystearynian, niezgodność farmaceutyczna, olejek eteryczny, polisorbat 80, reakcja alergiczna, roztwór do płukania, solubilizacja, stabilność produktu, substancja anionowa, substancja chłodząca, substancja czynna, substancja słodząca, substancja smakowa, właściwości organoleptyczne, wzmacniacz smaku - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Spitaderm (70 g + 0,5 g + 1,5 g)/100 g
Produkt leczniczy Spitaderm to złożony środek antyseptyczny i dezynfekujący o kodzie ATC D08AC02, zawierający 70 g izopropanolu, 0,5 g chloroheksydyny diglukonianu oraz 1,5 g 30% nadtlenku wodoru w 100 g roztworu. Preparat wykazuje szerokie spektrum działania przeciwdrobnoustrojowego, skutecznie eliminując bakterie (w tym prątki gruźlicy), grzyby oraz wirusy, w tym HBV i HIV. Skuteczność przeciwko HBV została potwierdzona testem MADT, który ocenia morfologiczne zmiany wirusa pod wpływem działania preparatu. Izopropanol działa bakteriobójczo poprzez denaturację białek, chloroheksydyna zapewnia długotrwałe działanie antyseptyczne przez zaburzenie przepuszczalności błon komórkowych, a nadtlenek wodoru wykazuje działanie sporobójcze, zapobiegając ponownemu zakażeniu roztworu.
chloroheksydyna diglukonian, denaturacja białek, działanie antyseptyczne, działanie bakteriobójcze, działanie grzybobójcze, działanie przeciwdrobnoustrojowe, działanie przeciwwirusowe, działanie sporobójcze, działanie wirusobójcze, grzyby chorobotwórcze, HIV, izopropanol, nadtlenek wodoru, prątki gruźlicy, przepuszczalność błon komórkowych, przetrwalniki bakterii, środek antyseptyczny, środek antyseptyczny i dezynfekujący, wirus HBV, wirus niedoboru odporności, zapalenie wątroby typu B - Leksykon substancji czynnych
Chloroheksydyna – Wskazania do stosowania
Chloroheksydyna jest szeroko stosowanym środkiem o działaniu przeciwbakteryjnym i przeciwgrzybiczym, wykorzystywanym głównie w leczeniu i profilaktyce zakażeń błony śluzowej jamy ustnej, gardła oraz w procedurach chirurgicznych. Preparaty zawierające chloroheksydynę, takie jak tabletki do ssania (np. Faringan, Gardimax medica lemon/truskawkowy, Sebidin Intensive) zawierają 5 mg chloroheksydyny dichlorowodorku i często dodatkowo środki miejscowo znieczulające (benzokainę lub lidokainę), co zwiększa skuteczność w łagodzeniu bólu i objawów stanów zapalnych (zapalenie jamy ustnej, dziąseł, afty, zapalenie i podrażnienie gardła). Roztwory do płukania jamy ustnej, takie jak Paroex (1,2 mg/ml chloroheksydyny diglukonianu), są stosowane jako leczenie wspomagające zakażeń błony śluzowej oraz w opiece pooperacyjnej stomatologicznej, umożliwiając dotarcie do trudno dostępnych miejsc i zmniejszając ryzyko powikłań infekcyjnych.
afonia, afty, cewnikowanie pęcherza moczowego, chloroheksydyna dichlorowodorek, chloroheksydyna diglukonian, choroba przyzębia, dysfagia, działanie przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze, eradykacja patogenów, infekcja bezgorączkowa, lidokaina, odkażanie błon śluzowych, odkażanie skóry, profilaktyka zakażeń, tabletka do ssania, zabieg przezcewkowy, zakażenie błony śluzowej, zakażenie błony śluzowej jamy ustnej, zapalenie dziąseł, zapalenie gardła, zapalenie jamy ustnej, zapalenie jamy ustnej i gardła - Leksykon substancji czynnych
Chloroheksydyna – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Chloroheksydyna, stosowana w preparatach do leczenia i profilaktyki zakażeń błony śluzowej jamy ustnej, gardła oraz do dezynfekcji skóry, wykazuje zróżnicowany wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn w zależności od postaci farmaceutycznej i składu preparatu. Tabletki do ssania zawierające 5 mg chloroheksydyny dichlorowodorku (np. Faringan, Gardimax medica lemon i truskawkowy, Sebidin Intensive) oraz roztwory do płukania jamy ustnej z 1,2 mg/ml chloroheksydyny diglukonianu (Paroex) nie wykazują istotnego wpływu na zdolności psychomotoryczne. Podobnie płyn na skórę Spirytus Hibitanowy 0,5% ATS (0,5 g chloroheksydyny diglukonianu/100 g) stosowany zgodnie ze wskazaniami nie wpływa na prowadzenie pojazdów i obsługę maszyn. Natomiast preparaty takie jak Skinsept mucosa (1,50 g chloroheksydyny diglukonianu/100 g) i Spitaderm (0,5 g chloroheksydyny diglukonianu/100 g) mają nieznany wpływ, co wymaga zachowania ostrożności, zwłaszcza przy pierwszym zastosowaniu.
benzokaina, błona śluzowa jamy ustnej, charakterystyka produktu leczniczego, chloroheksydyna, chloroheksydyna dichlorowodorek, chloroheksydyna diglukonian, choroba współistniejąca, dezynfekcja skóry, działanie niepożądane leku, izopropanol, lidokaina chlorowodorek, nadtlenek wodoru, ośrodkowy układ nerwowy, płyn na skórę, profilaktyka zakażeń, przypadkowe spożycie leku, roztwór do płukania jamy ustnej, roztwór na błony śluzowe, tabletka do ssania, wdychanie oparów - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Spirytus skażony hibitanem 0,5% Amara 0,5%
Spirytus skażony hibitanem 0,5% Amara, zawierający 67-73% (V/V) etanolu, co odpowiada do 584 mg etanolu w 1 ml płynu, może istotnie wpływać na zdolność pacjenta do prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Głównym czynnikiem ryzyka jest działanie depresyjne etanolu na ośrodkowy układ nerwowy, które może wystąpić zarówno w wyniku przypadkowego spożycia, jak i intensywnej ekspozycji na opary, zwłaszcza przy stosowaniu na dużych powierzchniach ciała lub w zamkniętych pomieszczeniach. Dodatkowo, stosowanie preparatu w połączeniu z innymi substancjami działającymi na OUN może wywołać efekt addytywny, nasilający zaburzenia psychomotoryczne.
chloroheksydyna diglukonian, działanie depresyjne etanolu, efekt addytywny, efekt ogólnoustrojowy, ośrodkowy układ nerwowy, płyn do stosowania na skórę, powierzchnia ciała, spirytus skażony hibitanem, stężenie etanolu, stosowanie zewnętrzne, wdychanie oparów, zaburzenia psychomotoryczne, zaburzenie psychomotoryczne, zdolność psychomotoryczna - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Paroex 1,2 mg/ml
Roztwór do płukania jamy ustnej Paroex zawiera chloroheksydyny diglukonian w stężeniu 1,2 mg/ml i wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią. Aktualnie brak jest wystarczających danych klinicznych potwierdzających bezpieczeństwo stosowania tego preparatu w ciąży i laktacji, mimo że badania na modelach zwierzęcych nie wykazały szkodliwego wpływu na reprodukcję czy płodność. Zaleca się unikanie stosowania Paroex w tych okresach, a w przypadku konieczności użycia – dokładne poinstruowanie pacjentki o prawidłowym stosowaniu, aby zminimalizować ryzyko połknięcia i potencjalnego przenikania substancji czynnej do mleka. Produkt zawiera również substancje pomocnicze, takie jak azorubina (E 122), makrogologlicerolu hydroksystearynian (10 mg/ml) oraz glikol propylenowy, które mogą wywoływać reakcje alergiczne u osób wrażliwych.
azorubina, chloroheksydyna diglukonian, ciąża, glikol propylenowy, karmienie piersią, laktacja, makrogologlicerolu hydroksystearynian, mleko kobiece, płodność, profil bezpieczeństwa, reakcja alergiczna, reprodukcja, roztwór do płukania jamy ustnej, stosunek korzyści do ryzyka, wiek rozrodczy, wywiad medyczny - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Spirytus Hibitanowy 0,5% ATS 0,5%
Spirytus Hibitanowy 0,5% ATS zawiera 0,5 g chloroheksydyny diglukonianu na 100 g płynu do stosowania na skórę i nie wykazuje wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych ani obsługiwania maszyn, gdy jest stosowany zgodnie z zaleceniami. Substancja czynna, chloroheksydyna, nie wywołuje działania ogólnoustrojowego, które mogłoby zaburzać funkcje poznawcze, czas reakcji czy koordynację wzrokowo-ruchową. Preparat nie powoduje zaburzeń świadomości, senności ani zawrotów głowy, co potwierdza brak wpływu na sprawność psychomotoryczną pacjenta. Informacje te są zawarte w sekcji 4.7 Charakterystyki Produktu Leczniczego (ChPL), co ułatwia lekarzowi ocenę bezpieczeństwa stosowania leku w kontekście prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn.
charakterystyka produktu leczniczego, chloroheksydyna diglukonian, ChPL, działanie ogólnoustrojowe, funkcja poznawcza, funkcja poznawcza i motoryczna, koordynacja wzrokowo-ruchowa, płyn na skórę, senność, spirytus hibitanowy, sprawność psychomotoryczna, zaburzenie świadomości, zawroty głowy, zdolność psychomotoryczna - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Spitaderm (70 g + 0,5 g + 1,5 g)/100 g
Produkt leczniczy Spitaderm, będący roztworem na skórę zawierającym w 100 g: 70 g izopropanolu, 0,5 g chloroheksydyny diglukonianu oraz 1,5 g 30% wodoru nadtlenku, nie posiada dostępnych danych przedklinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania. Brak tych danych oznacza, że nie przeprowadzono lub nie udokumentowano badań oceniających toksyczność ostrą i przewlekłą, genotoksyczność, rakotwórczość, wpływ na rozrodczość (w tym teratogenność i płodność) oraz tolerancję miejscową dla tego konkretnego połączenia substancji czynnych w podanych stężeniach.