Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Stosowanie lenalidomidu (Kleder) wymaga szczególnej uwagi ze względu na możliwe interakcje z innymi lekami oraz substancjami, które mogą wpływać na bezpieczeństwo i skuteczność terapii. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące znanych i potencjalnych interakcji tego leku.¹

Leki wpływające na erytropoezę

Podczas terapii lenalidomidem w skojarzeniu z deksametazonem u pacjentów ze szpiczakiem mnogim, należy zachować szczególną ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu czynników stymulujących erytropoezę lub innych leków mogących zwiększać ryzyko powikłań zakrzepowych. Do tej grupy należą między innymi preparaty hormonalnej terapii zastępczej. Takie połączenia mogą znacząco podwyższać ryzyko zakrzepicy, dlatego wymagają ścisłego monitorowania pacjenta.²

Interakcje ze środkami antykoncepcyjnymi

Chociaż nie przeprowadzono bezpośrednich badań dotyczących interakcji z doustnymi środkami antykoncepcyjnymi, dostępne dane wskazują, że sam lenalidomid nie jest induktorem enzymów cytochromu P450. W badaniach in vitro na ludzkich hepatocytach wykazano, że lenalidomid w różnych stężeniach nie indukuje cytochromów CYP1A2, CYP2B6, CYP2C9, CYP2C19 i CYP3A4/5. Z tego względu nie przewiduje się, aby sam lenalidomid prowadził do obniżenia skuteczności doustnych środków antykoncepcyjnych.³

Należy jednak pamiętać, że deksametazon, który często jest stosowany w terapii skojarzonej z lenalidomidem, jest słabym lub umiarkowanym induktorem cytochromu CYP3A4 i prawdopodobnie wpływa również na inne enzymy i transportery. W związku z tym istnieje możliwość osłabienia skuteczności doustnych środków antykoncepcyjnych podczas jednoczesnego stosowania z deksametazonem. Ze względu na teratogenne działanie lenalidomidu, należy bezwzględnie podjąć skuteczne środki zapobiegające ciąży.⁴

Interakcje z warfaryną

Badania wykazały, że jednoczesne podawanie lenalidomidu w dawkach wielokrotnych po 10 mg nie wpływało na farmakokinetykę pojedynczej dawki R- i S-warfaryny. Podobnie, podanie pojedynczej dawki 25 mg warfaryny nie wpływało na farmakokinetykę lenalidomidu. Jednakże nie ma pewności, czy takie interakcje nie zachodzą w warunkach klinicznych, szczególnie podczas jednoczesnego stosowania deksametazonu.⁵

Należy podkreślić, że deksametazon jest słabym lub umiarkowanym induktorem enzymów, a jego wpływ na farmakokinetykę warfaryny nie jest w pełni poznany. Z tego powodu zaleca się ścisłe kontrolowanie parametrów krzepnięcia (np. INR) podczas jednoczesnego leczenia lenalidomidem i warfaryną.⁶

Interakcje z digoksyną

Badania wykazały, że jednoczesne podawanie lenalidomidu w dawce 10 mg raz na dobę zwiększało ekspozycję osoczową na digoksynę (w dawce pojedynczej 0,5 mg) o 14% (90% przedział ufności: 0,52%–28,2%). Nie jest jednak pewne, czy ten efekt będzie bardziej nasilony w warunkach klinicznych, gdy stosowane są wyższe dawki lenalidomidu i jednoczesne leczenie deksametazonem.⁷

W związku z tym, podczas leczenia lenalidomidem zaleca się regularne kontrolowanie stężenia digoksyny w surowicy, zwłaszcza u pacjentów z innymi czynnikami ryzyka toksyczności glikozydów nasercowych.⁸

Interakcje ze statynami

Jednoczesne stosowanie lenalidomidu i statyn wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia rabdomiolizy (rozpadu mięśni prążkowanych). Mechanizm tej interakcji może mieć charakter addytywny. W związku z tym, szczególnie w pierwszych tygodniach leczenia, uzasadniona jest wzmożona kontrola kliniczna (obserwacja objawów mięśniowych) oraz laboratoryjna (oznaczanie aktywności kinazy kreatynowej).⁹

Interakcje z deksametazonem

Badania wykazały, że równoczesne podawanie deksametazonu (40 mg raz na dobę) w dawce pojedynczej lub wielokrotnej nie miało istotnego klinicznie wpływu na farmakokinetykę lenalidomidu podawanego w dawce wielokrotnej (25 mg raz na dobę). Oznacza to, że pod względem parametrów farmakokinetycznych terapia skojarzona lenalidomidem i deksametazonem jest bezpieczna.¹⁰

Interakcje z inhibitorami glikoproteiny P (P-gp)

Badania in vitro wykazały, że lenalidomid jest substratem dla glikoproteiny P (P-gp), ale nie jest jej inhibitorem. W badaniach klinicznych stwierdzono, że równoczesne podawanie w dawce wielokrotnej chinidyny (600 mg, dwa razy na dobę), będącej silnym inhibitorem P-gp, lub umiarkowanie silnego inhibitora/substratu P-gp – temsyrolimusu (25 mg), nie miało istotnego klinicznie wpływu na farmakokinetykę lenalidomidu (25 mg).¹¹

Co więcej, równoczesne podawanie lenalidomidu nie zmienia farmakokinetyki temsyrolimusu. Oznacza to, że mimo iż lenalidomid jest substratem P-gp, jego interakcje z inhibitorami lub substratami tego transportera mają prawdopodobnie niewielkie znaczenie kliniczne.¹²

Interakcje lenalidomidu z alkoholem

Nie przeprowadzono bezpośrednich badań dotyczących interakcji lenalidomidu z alkoholem. Jednakże, bazując na właściwościach farmakologicznych lenalidomidu i mechanizmach działania alkoholu etylowego, można wskazać potencjalne obszary ryzyka takiej interakcji.

Potencjalne mechanizmy interakcji

Lenalidomid jest metabolizowany głównie przez szlaki niezależne od układu cytochromu P450, co teoretycznie zmniejsza ryzyko interakcji farmakokinetycznych z alkoholem. Niemniej jednak, zarówno lenalidomid jak i alkohol mogą wywoływać działania niepożądane, które mogą się nakładać lub wzmacniać, co prowadzi do interakcji farmakodynamicznych.

Szczególną uwagę należy zwrócić na potencjalne nasilenie następujących działań niepożądanych przy jednoczesnym stosowaniu lenalidomidu i alkoholu:

• Nasilenie działania sedatywnego i spowolnienie czasu reakcji
• Zwiększenie ryzyka uszkodzenia wątroby, szczególnie u pacjentów z wcześniejszymi chorobami wątroby
• Potencjalne nasilenie neurotoksyczności
• Zwiększone ryzyko krwawień z przewodu pokarmowego
• Nasilenie działań niepożądanych ze strony układu nerwowego, takich jak neuropatia obwodowa

Zalecenia dotyczące spożywania alkoholu podczas terapii lenalidomidem

Ze względu na brak konkretnych danych klinicznych dotyczących interakcji lenalidomidu z alkoholem oraz potencjalne ryzyko nasilenia działań niepożądanych, zaleca się ostrożność i umiar w spożywaniu alkoholu podczas leczenia tym lekiem. W przypadku ciężkich działań niepożądanych lub złożonych schematów leczenia, należy rozważyć całkowitą abstynencję od alkoholu w czasie terapii lenalidomidem.

Zestawienie interakcji lenalidomidu z innymi lekami i substancjami