przewlekły stres

Przewlekły stres to długotrwała reakcja organizmu na ciągłe lub powtarzające się czynniki stresogenne, która utrzymuje się przez tygodnie, miesiące lub nawet lata. W przeciwieństwie do ostrego stresu, który jest naturalną, krótkotrwałą odpowiedzią organizmu na zagrożenie, przewlekły stres prowadzi do utrzymującej się aktywacji układu współczulnego i osi podwzgórze-przysadka-nadnercza.

Z punktu widzenia patofizjologii, przewlekły stres powoduje stałe podwyższenie poziomu kortyzolu i katecholamin we krwi, co w konsekwencji prowadzi do szeregu zaburzeń metabolicznych, immunologicznych i neurologicznych. Długotrwała ekspozycja na podwyższone stężenie kortyzolu może prowadzić do oporności tkanek na glikokortykoidy, zaburzeń homeostazy glukozy, dyslipidemii oraz zwiększonego odkładania tkanki tłuszczowej trzewnej.

Konsekwencje zdrowotne przewlekłego stresu obejmują zwiększone ryzyko chorób sercowo-naczyniowych (nadciśnienie tętnicze, choroba wieńcowa), zaburzeń metabolicznych (cukrzyca typu 2, zespół metaboliczny), chorób autoimmunologicznych, zaburzeń psychicznych (depresja, zaburzenia lękowe) oraz zaburzeń poznawczych. Udokumentowano również związek przewlekłego stresu z osłabieniem funkcji układu immunologicznego i zwiększoną podatnością na infekcje.

W diagnostyce przewlekłego stresu wykorzystuje się zarówno metody subiektywne (kwestionariusze psychologiczne), jak i obiektywne markery biologiczne (pomiar poziomu kortyzolu w ślinie, włosach lub krwi, zmienność rytmu serca). Leczenie wymaga podejścia interdyscyplinarnego, obejmującego techniki redukcji stresu (mindfulness, relaksacja), psychoterapię, aktywność fizyczną oraz w niektórych przypadkach farmakoterapię.

Powiązane wpisy

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl