nadżerki i owrzodzenia
Nadżerki i owrzodzenia stanowią istotne zmiany patologiczne błon śluzowych i skóry, różniące się głębokością uszkodzenia tkanek. Nadżerka (erosio) to powierzchowne uszkodzenie nabłonka, nieprzekraczające błony podstawnej, które goi się bez pozostawienia blizny. Natomiast owrzodzenie (ulcus) to głębszy ubytek, obejmujący nie tylko nabłonek, ale również tkanki położone głębiej, którego wygojenie zwykle wiąże się z powstaniem blizny.
Etiologia nadżerek i owrzodzeń jest zróżnicowana i obejmuje czynniki infekcyjne (bakteryjne, wirusowe, grzybicze), mechaniczne, chemiczne, termiczne, niedokrwienne oraz autoimmunologiczne. W diagnostyce różnicowej należy uwzględnić choroby przewodu pokarmowego (choroba wrzodowa, refluks żołądkowo-przełykowy), dermatozy (liszaj płaski, pęcherzyca), choroby układowe (toczeń rumieniowaty układowy, choroba Behçeta) oraz nowotwory.
Diagnostyka nadżerek i owrzodzeń opiera się na badaniu klinicznym, endoskopowym, histopatologicznym oraz badaniach dodatkowych (m.in. testy na obecność H. pylori). Leczenie powinno być ukierunkowane na przyczynę, a jego skuteczność zależy od prawidłowej identyfikacji czynnika etiologicznego oraz wdrożenia odpowiedniej terapii miejscowej i ogólnoustrojowej.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Gardimax Medica Spray (20 mg + 5 mg)/10 ml
Gardimax Medica Spray to preparat w formie aerozolu do stosowania w jamie ustnej, zawierający diglukonian chlorheksydyny (20 mg/10 ml) oraz chlorowodorek lidokainy (5 mg/10 ml). Jedna dawka dostarcza 0,180 mg chlorheksydyny i 0,045 mg lidokainy. Lek jest wskazany do objawowego łagodzenia bólu i stanów zapalnych błony śluzowej jamy ustnej i gardła, w tym zapalenia gardła o etiologii wirusowej lub bakteryjnej, anginy, zapalenia błony śluzowej jamy ustnej z nadżerkami i owrzodzeniami oraz podrażnień mechanicznych, termicznych lub chemicznych. Działanie preparatu opiera się na synergii antyseptycznego działania chlorheksydyny oraz miejscowego znieczulenia lidokainą, co umożliwia szybkie i skuteczne złagodzenie dolegliwości bólowych.
angina, blokowanie przewodnictwa nerwowego, chlorowodorek lidokainy, diglukonian chlorheksydyny, dysfagia, działanie antyseptyczne, działanie przeciwgrzybicze, infekcja górnych dróg oddechowych, nadżerki i owrzodzenia, podrażnienie jamy ustnej, środek znieczulający, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, zapalenie gardła, zapalenie gardła bakteryjne, zapalenie gardła wirusowe, zapalenie jamy ustnej, zapalenie migdałków - Leksykon leków
Działania niepożądane – Scorbolamid 100 mg + 5 mg + 300 mg
Scorbolamid, zawierający 300 mg salicylamidu, 100 mg kwasu askorbinowego oraz 5 mg rutozydu, wykazuje profil działań niepożądanych zależny głównie od dawki salicylamidu. Przy dawkach 325-600 mg działania niepożądane występują rzadko, natomiast ich częstość i nasilenie rośnie przy wyższych dawkach. Najczęściej obserwowane są objawy ze strony przewodu pokarmowego, takie jak nudności, wymioty, skurcze jamy brzusznej, uczucie palenia za mostkiem, brak łaknienia, biegunka, podrażnienie błony śluzowej żołądka i dwunastnicy (nadżerki, owrzodzenia) oraz suchość w jamie ustnej. Warto podkreślić, że w przeciwieństwie do innych salicylanów, salicylamid nie wykazuje wyraźnego związku z krwawieniami z przewodu pokarmowego. Działania niepożądane ze strony ośrodkowego układu nerwowego obejmują zawroty głowy, senność i bóle głowy, a ze strony skóry – zaczerwienienie twarzy, wysypkę oraz nadmierną potliwość.
biegunka, brak łaknienia, cystyna, kamica nerkowa, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwas acetylosalicylowy, kwas askorbowy, moczany, nadżerki i owrzodzenia, niesteroidowe leki przeciwzapalne, nieżyt nosa, nudności, obrzęk naczynioruchowy, ośrodkowy układ nerwowy, owrzodzenie, pH moczu, podrażnienie błony śluzowej, przewód pokarmowy, reakcja nadwrażliwości, rutozyd, salicylamid, salicylany, skurcz oskrzeli, skurcze jamy brzusznej, suche usta, szczawiany, wstrząs, wymioty, zaburzenia skóry, zaburzenia układu nerwowego, zaburzenia żołądka i jelit, zaczerwienienie twarzy, zawroty głowy, zgaga - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Efudix 50 mg/g
Efudix to miejscowy preparat cytostatyczny zawierający 5-fluorouracyl w stężeniu 50 mg/g, należący do antymetabolitów pirymidyn (kod ATC: L01BC02). Mechanizm działania polega na wewnątrzkomórkowej konwersji fluorouracylu do aktywnej formy deoksynukleotydu, która hamuje syntetazę tymidylanu, blokując przemianę kwasu deoksyurydylowego do kwasu tymidylowego. W efekcie dochodzi do zahamowania replikacji DNA i syntezy RNA, co prowadzi do selektywnej cytotoksyczności wobec komórek nowotworowych i przednowotworowych skóry, przy ograniczonym wpływie na komórki prawidłowe. Preparat jest stosowany miejscowo w leczeniu zmian skórnych o charakterze nowotworowym i przednowotworowym.
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Frimig Duo 85 mg + 500 mg
Produkt leczniczy Frimig Duo zawiera sumatryptan (85 mg) i naproksen sodowy (500 mg). Badania toksykologiczne na myszach wykazały, że toksyczność skojarzenia koncentruje się głównie na przewodzie pokarmowym i nerkach, z większą wrażliwością samic (Cmax naproksenu u samic była 1,5-krotnie wyższa niż u samców). Dawki ≥100 mg/kg/dobę u samców i ≥50 mg/kg/dobę u samic powodowały zgony. NOAEL dla skojarzenia wynosił 100/30 mg/kg mc./dobę. Testy genotoksyczności wykazały brak mutagenności sumatryptanu i skojarzenia, natomiast naproksen wykazywał klastogenność in vivo. Badania kliniczne u zdrowych ochotników nie wykazały aberracji chromosomalnych po 7-dniowym podawaniu dwukrotnie dziennie. Badania rakotwórczości dla obu substancji osobno nie potwierdziły działania kancerogennego.
aberracje chromosomalne, badania toksykologiczne, działanie kancerogenne, genotoksyczność, kanaliki nerkowe, kinaza tymidynowa, limfocyty krwi obwodowej, nadżerki i owrzodzenia, NOAEL, organogeneza, pień tętniczy, przewód pokarmowy, rozwój pourodzeniowy, sumatryptan i naproksen sodowy, test mikrojądrowy, test mutacji bakterii, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność wielokrotna, ubytek przegrody międzykomorowej, wady rozwojowe, zagnieżdżenie zarodka, żebra szyjne - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Fervex ból i gorączka Forte 1 g
Paracetamol, substancja czynna leku Efferalgan Forte (1 g/tabletka), należy do grupy anilid (kod ATC: N02BE01) i wykazuje dwukierunkowe działanie terapeutyczne: przeciwbólowe oraz przeciwgorączkowe. Mechanizm działania opiera się na hamowaniu cyklooksygenazy kwasu arachidonowego w ośrodkowym układzie nerwowym, co prowadzi do zmniejszenia syntezy prostaglandyn. Efekt analgetyczny wynika z podwyższenia progu bólowego poprzez zmniejszenie wrażliwości na mediatory bólu, takie jak kininy i serotonina. Działanie przeciwgorączkowe jest związane z obniżeniem stężenia prostaglandyn w podwzgórzu, co skutkuje regulacją termoregulacji. W odróżnieniu od NLPZ, paracetamol nie wpływa na agregację płytek krwi, co czyni go bezpieczniejszym u pacjentów z zaburzeniami hemostazy lub stosujących leki przeciwzakrzepowe.
agregacja płytek krwi, błona śluzowa żołądka, cyklooksygenaza kwasu arachidonowego, działanie przeciwbólowe i przeciwgorączkowe, krzepnięcie krwi, leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe, leki przeciwzakrzepowe, mediatory bólu, nadciśnienie, nadżerki i owrzodzenia, niesteroidowe leki przeciwzapalne, nietolerancja fruktozy, niewydolność serca, ośrodkowy układ nerwowy, paracetamol, podwzgórze, substancje pomocnicze, synteza prostaglandyn, tabletki musujące, termoregulacja, zaburzenia hemostazy - Leksykon substancji czynnych
Salicylamid – Działania niepożądane
Salicylamid wykazuje działanie przeciwbólowe, przeciwgorączkowe i przeciwzapalne, jednak jego stosowanie wiąże się z ryzykiem działań niepożądanych, których częstość i nasilenie rośnie wraz z dawką, szczególnie powyżej 600 mg. Najczęściej obserwowane działania niepożądane dotyczą układu pokarmowego (nudności, wymioty, skurcze brzucha, uczucie palenia za mostkiem, biegunka, podrażnienie błony śluzowej żołądka i dwunastnicy, suchość w jamie ustnej) oraz ośrodkowego układu nerwowego (zawroty głowy, senność, bóle głowy). W preparatach złożonych (Scorbolamid, Scorbolamid EXTRA, Scorbolamid EXTRA Hot) dodatkowo obecne są kwas askorbinowy i glukonian cynku, które mogą nasilać działania niepożądane, np. zmniejszenie pH moczu i ryzyko kamicy nerkowej, a także zaburzenia żołądkowo-jelitowe i bóle głowy. W badaniach klinicznych nie stwierdzono istotnego ryzyka krwawień z przewodu pokarmowego, co odróżnia salicylamid od innych NLPZ.
anoreksja, astma, biegunka, ból głowy, choroba wrzodowa, cynk, działanie niepożądane, glukonian cynku, glukoza, kamienie nerkowe, kreatynina, krew utajona w kale, kwas acetylosalicylowy, kwas askorbowy, metoda oksydoredukcyjna, nadmierna potliwość, nadżerki i owrzodzenia, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nieżyt nosa, nudności, obrzęk naczynioruchowy, ośrodkowy układ nerwowy, pH moczu, podrażnienie błony śluzowej, reakcja nadwrażliwości, refluks żołądkowo-przełykowy, salicylamid, senność, skurcz jamy brzusznej, skurcz oskrzeli, stan zagrożenia życia, układ pokarmowy, witamina C, właściwości przeciwbólowe, wstrząs anafilaktyczny, wymioty, wysypka, zaczerwienienie twarzy, zawroty głowy, zgaga - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Telam 80 mg + 5 mg
Badania przedkliniczne produktu leczniczego Telam, zawierającego telmisartan (80 mg) i amlodypinę (5 mg), wykazały brak nakładania się profili toksyczności obu substancji, co sugeruje niskie ryzyko nasilenia działań niepożądanych przy jednoczesnym stosowaniu. W 13-tygodniowym badaniu toksyczności podprzewlekłej na szczurach stosowano dawki 3,2/0,8 mg/kg, 10/2,5 mg/kg oraz 40/10 mg/kg, potwierdzając bezpieczeństwo skojarzenia. Telmisartan wywoływał zmniejszenie parametrów czerwonokrwinkowych (liczba erytrocytów, hemoglobina, hematokryt), zmiany hemodynamiczne nerek (wzrost stężenia azotu mocznikowego, kreatyniny i potasu w surowicy) oraz uszkodzenia błony śluzowej żołądka. Zmiany te były typowe dla antagonistów receptora angiotensyny II i możliwe do zapobiegania przez doustne uzupełnienie soli. Nie stwierdzono działania teratogennego ani mutagennego telmisartanu, a badania rakotwórczości nie wykazały istotnych zagrożeń. Amlodypina w dawkach około 50-krotnie przekraczających maksymalną zalecaną u ludzi (10 mg/dobę) powodowała opóźnienie porodu, wydłużenie jego czasu oraz zmniejszoną przeżywalność potomstwa, natomiast w dawkach do 10 mg/kg nie wpływała na płodność szczurów. Badania mutagenności i rakotwórczości amlodypiny również nie wykazały działań niepożądanych.
aktywność reninowa osocza, antagonista receptora angiotensyny II, aparat przykłębuszkowy, azot mocznikowy, działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, erytrocyt, gęstość nasienia, hematokryt, hemoglobina, hormon folikulotropowy, inhibitor konwertazy angiotensyny, kanaliki nerkowe, komórki Sertoliego, kreatynina, maksymalna tolerowana dawka, mutagenność, nadżerki i owrzodzenia, potas w surowicy, spermatydy, telmisartan i amlodypina, teratogenność, testosteron, toksyczność podprzewlekła - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Famogast 40 mg
Famogast, zawierający 40 mg famotydyny w postaci tabletek powlekanych, jest skutecznym inhibitorem receptorów H2, stosowanym w leczeniu choroby wrzodowej dwunastnicy i żołądka, choroby refluksowej przełyku oraz zespołu Zollingera-Ellisona. Lek hamuje wydzielanie kwasu solnego, co sprzyja gojeniu owrzodzeń i zmniejsza objawy chorób związanych z nadkwaśnością. Famogast jest wskazany zarówno w fazie ostrej leczenia, jak i w terapii podtrzymującej, szczególnie u pacjentów z nawrotami, opornymi owrzodzeniami lub przeciwwskazaniami do innych leków przeciwwrzodowych. W chorobie refluksowej przełyku stosuje się go w celu złagodzenia objawów, gojenia zmian zapalnych oraz profilaktyki nawrotów i powikłań, takich jak nadżerki czy owrzodzenia.
badanie endoskopowe, choroba refluksowa przełyku, choroba wrzodowa dwunastnicy, choroba wrzodowa żołądka, czerwień koszenilowa, famotydyna, gastrinoma, guz wydzielający gastrynę, nadmierne wydzielanie kwasu solnego, nadżerki i owrzodzenia, refluks żołądkowo-przełykowy, refluksowe zapalenie przełyku, zespół Zollingera-Ellisona, zmiany zapalne przełyku - Leksykon substancji czynnych
Ketoprofen – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Ketoprofen, niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ), wykazuje zróżnicowaną toksyczność w badaniach przedklinicznych na zwierzętach, z wartością LD50 po podaniu doustnym wynoszącą 360 mg/kg u myszy, 160 mg/kg u szczurów oraz 1300 mg/kg u świnek morskich. Ketoprofen z lizyną charakteryzuje się LD50 w zakresie 102-444 mg/kg w zależności od gatunku i drogi podania. Długotrwałe podawanie dawek ≥3 mg/kg/dobę u psów, ≥4,5 mg/kg/dobę u szczurów oraz ≥9 mg/kg/dobę u naczelnych skutkowało toksycznymi zmianami głównie w przewodzie pokarmowym (nadżerki, owrzodzenia, perforacje) oraz nerkach (martwica brodawek nerkowych). W badaniach porównawczych ketoprofen wykazywał lepszy profil tolerancji niż indometacyna. Podawanie ketoprofenu doodbytniczo i domięśniowo (w formie z lizyną) było lepiej tolerowane niż doustnie. Badania mutagenności i rakotwórczości nie wykazały działania genotoksycznego ani kancerogennego ketoprofenu i jego soli lizynowej.
badanie histopatologiczne, badanie toksykologiczne, dawka LD50, działanie kancerogenne, działanie mutagenne i rakotwórcze, działanie przeciwzapalne i przeciwbólowe, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, embriotoksyczność, genotoksyczność, ketoprofen z lizyną, martwica brodawek nerkowych, nadżerki i owrzodzenia, niesteroidowy lek przeciwzapalny, owrzodzenie błony śluzowej jelit, owrzodzenie żołądka, potencjał embriotoksyczny, spermatogeneza, test genotoksyczności, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczny wpływ na reprodukcję, tolerancja miejscowa, uszkodzenie nerek - Leksykon substancji czynnych
Węglan dihydroksyglinowo-sodowy – Wskazania do stosowania
Węglan dihydroksyglinowo-sodowy, substancja czynna preparatu Alugastrin (tabletki do rozgryzania i żucia 340 mg oraz zawiesina doustna 1,02 g/15 ml), wykazuje działanie zobojętniające kwas solny w soku żołądkowym. Jest wskazany w leczeniu nadkwaśności, epizodycznej choroby refluksowej przełyku, uszkodzeń błony śluzowej żołądka i dwunastnicy, zwłaszcza u pacjentów stosujących NLPZ, oraz w chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy. Mechanizm działania opiera się na neutralizacji kwasu solnego, co łagodzi objawy takie jak zgaga, ból w nadbrzuszu, kwaśne odbijanie oraz sprzyja regeneracji uszkodzonej błony śluzowej. Preparat może być stosowany zarówno profilaktycznie, jak i terapeutycznie, jednak w chorobie wrzodowej stanowi uzupełnienie standardowej terapii obejmującej eradykację Helicobacter pylori i inhibitory pompy protonowej.
Alugastrin, choroba refluksowa przełyku, choroba wrzodowa żołądka, dysfagia, eradykacja Helicobacter pylori, inhibitor pompy protonowej, komórki okładzinowe, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwaśne odbijanie, nadkwaśność soku żołądkowego, nadmierne wydzielanie kwasu żołądkowego, nadżerki i owrzodzenia, niesteroidowe leki przeciwzapalne, tabletki do rozgryzania, uszkodzenie błony śluzowej żołądka, węglan dihydroksyglinowo-sodowy, zaburzenia połykania, zawiesina doustna, zgaga, zobojętnianie kwasu solnego