skala Younga
Skala Younga (ang. Young Schema Questionnaire, YSQ) to narzędzie diagnostyczne stosowane w psychoterapii, opracowane przez Jeffreya Younga do identyfikacji i oceny wczesnych nieadaptacyjnych schematów poznawczych. Jest to kwestionariusz samooceny, który pomaga w identyfikacji dysfunkcyjnych wzorców myślenia, odczuwania i zachowania, które rozwinęły się we wczesnych etapach życia pacjenta.
Skala ta obejmuje ocenę 18 schematów poznawczych pogrupowanych w pięć głównych domen: Rozłączenie i Odrzucenie, Osłabiona Autonomia i Sprawność, Uszkodzone Granice, Nakierowanie na Innych oraz Nadmierna Czujność i Zahamowanie. Schematy te są uważane za podłoże wielu zaburzeń psychicznych, szczególnie zaburzeń osobowości.
W praktyce klinicznej skala Younga jest wykorzystywana jako element diagnozy psychologicznej, pozwalający na ukierunkowanie interwencji terapeutycznych. Jest szczególnie przydatna w terapii schematów (Schema Therapy), gdzie identyfikacja dominujących schematów stanowi punkt wyjścia do pracy nad zmianą destrukcyjnych wzorców myślenia i zachowania pacjenta.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Arpixor 30 mg
Arypiprazol, klasyfikowany jako psycholeptyk i lek przeciwpsychotyczny (ATC: N05AX12), wykazuje unikalny profil farmakodynamiczny, będący częściowym agonistą receptorów dopaminowych D2 i serotoninowych 5HT1a oraz antagonistą receptorów 5HT2a. Wysokie powinowactwo do receptorów D2, D3, 5HT1a i 5HT2a oraz umiarkowane do D4, 5HT2c, 5HT7, alfa-1 adrenergicznych i H1 histaminowych tłumaczy jego szerokie spektrum działania klinicznego. Badania PET potwierdziły dawkozależne zmniejszenie wiązania ligandu receptora D2/D3 w jądrze ogoniastym i skorupie przy dawkach od 0,5 mg do 30 mg/dobę. W leczeniu schizofrenii arypiprazol wykazał skuteczność w krótkoterminowych badaniach (4-6 tygodni) na 1228 pacjentach, a także w długoterminowym podtrzymywaniu poprawy klinicznej, z odsetkiem utrzymania odpowiedzi 77% vs 73% dla haloperydolu w 52-tygodniowym badaniu. Ponadto, arypiprazol istotnie zmniejszał ryzyko nawrotu schizofrenii (34% vs 57% placebo) w 26-tygodniowym badaniu. Nie obserwowano klinicznie istotnego przyrostu masy ciała (tylko 13% pacjentów z przyrostem ≥7%, średnio 5,6 kg przy masie wyjściowej 80,5 kg), a profil lipidowy pozostawał niezmieniony, co stanowi przewagę nad innymi lekami przeciwpsychotycznymi. Hiperprolaktynemia występowała rzadko (0,3%), z medianą czasu do wystąpienia 42 dni i trwania 34 dni, natomiast hipoprolaktynemia u 0,4% pacjentów, z medianą czasu do wystąpienia 30 dni i trwania 194 dni.
arypiprazol, badanie in vitro, cholesterol HDL, cholesterol LDL, epizod maniakalny, epizod mieszany, farmakodynamika, hiperaktywność dopaminergiczna, hiperprolaktynemia, hipoaktywność dopaminergiczna, hipoprolaktynemia, lek przeciwpsychotyczny, objawy maniakalne, objawy negatywne, objawy psychotyczne, pozytonowa tomografia emisyjna, rapid cycling, receptor dopaminowy D2, receptor muskarynowy, receptor serotoninowy 5HT1a, receptor serotoninowy 5HT2a, skala CGI-BP, skala Montgomery-Åsberg, skala PANSS, skala Younga, stabilizator nastroju, układ dopaminergiczny, współczynnik ryzyka, wychwyt zwrotny serotoniny, zaburzenie afektywne dwubiegunowe typu I - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – KETREL XR 200 mg
Kwetiapina, atypowy neuroleptyk z grupy diazepin, oksazepin i tiazepin (kod ATC: N05AH04), wykazuje złożony mechanizm działania poprzez wysokie powinowactwo do receptorów serotoninowych 5HT2, dopaminowych D1 i D2, histaminergicznych oraz alfa1- i alfa2-adrenergicznych. Jej aktywny metabolit, norkwetiapina, dodatkowo wykazuje działanie antycholinergiczne oraz hamuje transporter norepinefryny (NET) i działa częściowo agonistycznie na receptory 5HT1A, co tłumaczy jej skuteczność przeciwdepresyjną. W badaniach klinicznych kwetiapina w dawkach 400-800 mg/dobę (średnia dawka 669 mg) wykazała istotną poprawę objawów schizofrenii (skala PANSS) oraz skuteczność w leczeniu epizodów maniakalnych i depresyjnych w chorobie dwubiegunowej, zarówno w monoterapii, jak i w terapii skojarzonej (np. z litem). W leczeniu dużych epizodów depresyjnych kwetiapina w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu jest wskazana wyłącznie jako leczenie wspomagające, w dawkach 150-300 mg/dobę.
ADHD, akatyzja, atypowy neuroleptyk, choroba dwubiegunowa, duży epizod depresyjny, dyskinezja, dystonia, epizod depresyjny, epizod maniakalny, hormon tyreotropowy, lek przeciwpsychotyczny, norkwetiapina, objawy pozapiramidowe, prolaktyna, receptor alfa1-adrenergiczny, receptor alfa2-adrenergiczny, receptor dopaminowy, receptor histaminergiczny, receptor muskarynowy, receptor serotoninowy 5HT2, schizofrenia, skala MADRS, skala PANSS, skala Younga, terapia wspomagająca, transporter norepinefryny, trijodotyronina, tyroksyna, zaburzenia pozapiramidowe, zaburzenie depresyjne, zaburzenie schizoafektywne, zmętnienie soczewki - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Aribit ODT 15 mg
Arypiprazol, substancja czynna Aribit ODT, jest lekiem przeciwpsychotycznym o unikalnym mechanizmie działania jako częściowy agonista receptorów dopaminowych D2 i serotoninowych 5HT1a oraz antagonista receptorów 5HT2a. W badaniach klinicznych potwierdzono jego skuteczność w leczeniu schizofrenii oraz zaburzenia afektywnego dwubiegunowego typu I, zarówno w fazie ostrej, jak i w profilaktyce nawrotów. W badaniach z udziałem dorosłych pacjentów dawki od 0,5 mg do 30 mg/dobę wykazały istotne zmniejszenie objawów psychotycznych i maniakalnych, a także korzystny profil bezpieczeństwa metabolicznego, z niskim ryzykiem przyrostu masy ciała (≥7% masy ciała u 13% pacjentów w porównaniu do 33% przy olanzapinie) oraz minimalnym wpływem na stężenia lipidów i prolaktyny (hiperprolaktynemia u 0,3% pacjentów). Arypiprazol wykazuje również skuteczność w leczeniu młodzieży z schizofrenią i zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym, a także w terapii drażliwości w zaburzeniach autystycznych i tików w zespole Tourette’a, choć w tych ostatnich wskazaniach znaczenie kliniczne wymaga dalszej oceny.
ADHD, antagonista receptorowy, epizod maniakalny, epizod mieszany, HDL, hiperaktywność dopaminergiczna, hiperprolaktynemia, hipoprolaktynemia, LDL, lek przeciwpsychotyczny, lek psycholeptyczny, monoterapia litem, nawrót objawów maniakalnych, objawy psychotyczne, pozytonowa tomografia emisyjna, receptor dopaminowy, receptor serotoninowy, remisja objawów maniakalnych, schizofrenia, schizofrenia młodzieńcza, skala Younga, stabilizator nastroju, stężenie cholesterolu, stężenie lipidów, stężenie prolaktyny, substancja czynna, szybka zmiana fazy, tiki, walproinian, zaburzenia autystyczne, zaburzenia pozapiramidowe, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie afektywne dwubiegunowe typu I, zespół Tourette’a