zatrucie ogólnoustrojowe
Zatrucie ogólnoustrojowe (intoksykacja systemowa) to stan patologiczny wywołany obecnością substancji toksycznej w organizmie, która rozprzestrzenia się poprzez krwiobieg i wpływa na funkcjonowanie wielu narządów jednocześnie. Stan ten może być spowodowany przez leki, substancje chemiczne, toksyny bakteryjne, metale ciężkie lub inne ksenobiotyki.
Objawy zatrucia ogólnoustrojowego zależą od rodzaju toksyny, jej dawki oraz indywidualnej wrażliwości pacjenta. Najczęściej obserwuje się zaburzenia neurologiczne (dezorientacja, drgawki, zaburzenia świadomości), sercowo-naczyniowe (arytmie, wahania ciśnienia), oddechowe (depresja oddechowa), wątrobowe, nerkowe oraz zaburzenia gospodarki kwasowo-zasadowej i elektrolitowej.
Diagnostyka zatruć obejmuje wywiad (jeśli możliwy), badanie fizykalne, badania laboratoryjne (w tym toksykologiczne) oraz obrazowe. Leczenie polega na stabilizacji funkcji życiowych, eliminacji toksyny z organizmu (płukanie żołądka, węgiel aktywowany, hemodializa, hemoperfuzja), stosowaniu antidotów (jeśli dostępne) oraz leczeniu objawowym i wspomagającym funkcje narządów.
Szybka identyfikacja substancji toksycznej i wdrożenie odpowiedniego postępowania ma kluczowe znaczenie dla rokowania. W przypadkach ciężkich zatruć ogólnoustrojowych konieczna jest hospitalizacja na oddziale intensywnej terapii i wielodyscyplinarne podejście terapeutyczne.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedawkowanie – Espumisan 40 mg
Symetykon, substancja czynna preparatu Espumisan 40 mg w kapsułkach, charakteryzuje się całkowitą obojętnością chemiczną i fizjologiczną oraz brakiem wchłaniania z przewodu pokarmowego do krwiobiegu, co eliminuje ryzyko ogólnoustrojowego zatrucia. Do tej pory nie odnotowano przypadków przedawkowania, a nawet znaczne przekroczenie zalecanych dawek nie wywołuje objawów toksycznych. W związku z tym, przedawkowanie Espumisan 40 mg nie wymaga wdrażania specjalistycznych procedur terapeutycznych ani interwencji medycznych.
- Leksykon substancji czynnych
Nadmanganian potasu – Przedawkowanie
Nadmanganian potasu, substancja czynna preparatu Kalium hypermanganicum Galena (100 mg), wykazuje silne działanie drażniące i toksyczne przy przedawkowaniu. Kontakt miejscowy z roztworami o stężeniu wyższym niż lecznicze (>1:10 000) lub z postacią krystaliczną może prowadzić do oparzeń skóry oraz martwicy tkanek. Spożycie doustne nawet pojedynczej tabletki 100 mg może wywołać poważne objawy zatrucia, takie jak obrzęk, nudności, wymioty, perforację przełyku i żołądka, toksyczne uszkodzenie wątroby i nerek oraz niewydolność sercowo-oddechową, które stanowią bezpośrednie zagrożenie życia pacjenta.
W przypadku przedawkowania konieczne jest natychmiastowe wdrożenie działań ratunkowych, w tym płukanie skóry przy ekspozycji miejscowej oraz zapobieganie dalszemu wchłanianiu substancji po spożyciu. Pacjent wymaga intensywnego monitorowania funkcji życiowych i narządowych, zwłaszcza wątroby, nerek oraz układu sercowo-naczyniowego. Leczenie powinno odbywać się w warunkach szpitalnych, najlepiej w ośrodkach toksykologicznych, z możliwością kompleksowej terapii powikłań wielonarządowych, w tym interwencji chirurgicznej w przypadku martwicy tkanek.
działanie drażniące, działanie żrące, głębokie owrzodzenie, Kalium hypermanganicum, leczenie objawowe, martwica tkanki, nadmanganian potasu, nefropatia toksyczna, niewydolność sercowo-oddechowa, nudności i wymioty, oparzenie skóry, ostra niewydolność nerek, perforacja przewodu pokarmowego, powikłania wielonarządowe, terapia nerkozastępcza, toksykologia kliniczna, uszkodzenie hepatocytów, uszkodzenie wątroby, zapalenie otrzewnej, zatrucie ogólnoustrojowe - Leksykon substancji czynnych
Epinastyna – Przedawkowanie
Epinastyna w postaci kropli do oczu (Relestat 0,5 mg/ml) charakteryzuje się niskim potencjałem toksyczności przy przedawkowaniu. Badania kliniczne wykazały, że stosowanie 0,3% chlorowodorku epinastyny (9-krotność zalecanej dawki) powoduje jedynie przemijające zwężenie źrenicy (miozę) bez wpływu na ostrość widzenia i inne parametry okulistyczne. W przypadku przypadkowego połknięcia całej zawartości butelki (5 ml, zawierającej 2,5 mg epinastyny) ryzyko ogólnoustrojowego zatrucia jest minimalne, zwłaszcza że dawki doustne stosowane klinicznie sięgają nawet 20 mg. Do tej pory nie odnotowano żadnych przypadków przedawkowania w praktyce klinicznej.
- Leksykon leków
Przedawkowanie – Naproxen 12 mg/g
Przedawkowanie naproksenu sodowego w postaci żelu miejscowego NAPROXEN HASCO 12 mg/g nie jest dotychczas opisane jako wywołujące charakterystyczne objawy przy prawidłowym stosowaniu. Jednakże, w przypadku nieprawidłowego użycia, takiego jak nadmierna aplikacja, stosowanie na zbyt dużą powierzchnię skóry lub zbyt częste aplikacje, istnieje ryzyko wystąpienia ogólnoustrojowych działań niepożądanych typowych dla niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ). Podobne ryzyko dotyczy przypadkowego spożycia żelu, co wymaga wdrożenia odpowiedniego protokołu terapeutycznego zgodnego z aktualnymi wytycznymi toksykologicznymi dla zatruć NLPZ.
absorpcja systemowa, działanie niepożądane, działanie ogólnoustrojowe, glikol propylenowy, naproksen sodowy, niesteroidowe leki przeciwzapalne, objawy ogólnoustrojowe, parahydroksybenzoesan metylu, postępowanie terapeutyczne, praktyka kliniczna, przedawkowanie leku, wytyczne toksykologiczne, zatrucie NLPZ, zatrucie ogólnoustrojowe - Leksykon leków
Przedawkowanie – Lidocaine Accord 20 mg/ml
Przedawkowanie lidokainy chlorowodorku stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia, manifestujące się dwufazową symptomatologią obejmującą początkowe pobudzenie, a następnie depresję ośrodkowego układu nerwowego. Toksyczność zależy od dawki, drogi podania oraz wieku pacjenta. Dawki toksyczne wahają się od 50 mg do 2 g w zależności od sposobu podania i grupy wiekowej (np. 50 mg dożylne u niemowląt, 600 mg doustne u dorosłych, 8,6-17,2 mg/kg miejscowo u dzieci z oparzeniami). Objawy obejmują m.in. parestezje, zawroty głowy, drgawki, zaburzenia rytmu serca (bradykardia, tachykardia komorowa, migotanie komór), poszerzenie zespołu QRS, blok przedsionkowo-komorowy, niewydolność serca oraz methemoglobinemię. Drgawki mogą pojawić się szybko po dużych dawkach, zwłaszcza przy szybkim podaniu dożylnym.
ataksja, atropina, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia, ciężkie zatrucie, depresja oddechowa, dializa, diazepam, dobutamina, drgawki, drżenie, dyzartria, efedryna, infiltracja, intubacja dotchawicza, lek przeciwdrgawkowy, lidokaina chlorowodorek, methemoglobinemia, migotanie komór, niedociśnienie, niewydolność serca, noradrenalina, nudności, oparzenie skóry, ośrodkowy układ nerwowy, parestezja, podanie doustne, podanie dożylne, podanie miejscowe, podanie pozajelitowe, reakcja toksyczna, resuscytacja, śpiączka, splątanie, stężenie we krwi, tachykardia komorowa, tiopental sodu, węgiel aktywowany, wlew dożylny, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia widzenia, zatrucie ogólnoustrojowe, zatrzymanie oddechu, zawroty głowy, zespół QRS - Leksykon leków
Przedawkowanie – Xaloptic Free 0,05 mg/ml
Przedawkowanie latanoprostu, substancji czynnej leku Xaloptic Free (50 µg/ml), może nastąpić zarówno miejscowo (do oka), jak i doustnie. Miejscowe przedawkowanie objawia się łagodnym podrażnieniem i przekrwieniem spojówki, bez poważniejszych objawów ogólnoustrojowych. W przypadku doustnego spożycia, pomimo że ponad 90% leku ulega metabolizmowi podczas pierwszego przejścia przez wątrobę, wyższe dawki (5,5-10 µg/kg mc. dożylnie) mogą wywołać objawy takie jak nudności, bóle brzucha, zawroty głowy, zmęczenie, uderzenia gorąca i pocenie się. Dawka 3 µg/kg mc. dożylnie powoduje znaczny wzrost stężenia w osoczu, ale nie wywołuje objawów klinicznych.
astma oskrzelowa, błona śluzowa oka, ból brzucha, ekspozycja ogólnoustrojowa, latanoprost, leczenie objawowe, nudności, podrażnienie spojówki, przekrwienie spojówki, przekrwienie spojówkowe, reakcja miejscowa oka, rozszerzenie naczyń spojówki, skurcz oskrzeli, stężenie osoczowe, substancja czynna, uderzenia gorąca, zapalenie błony śluzowej, zatrucie ogólnoustrojowe, zawroty głowy - Leksykon leków
Przedawkowanie – Lidocaine Accord 10 mg/ml
Przedawkowanie chlorowodorku lidokainy może prowadzić do poważnych powikłań neurologicznych i kardiologicznych, a w skrajnych przypadkach do śmierci. Objawy zatrucia rozwijają się progresywnie, począwszy od wczesnych symptomów takich jak zmęczenie, zawroty głowy, parestezje, aż po ciężkie manifestacje w postaci drgawek, śpiączki, zatrzymania oddechu oraz zaburzeń rytmu serca (bradykardia, tachykardia komorowa, migotanie komór, blok przedsionkowo-komorowy). Toksyczność zależy od drogi podania, wieku pacjenta i dawki: u dorosłych dawki powyżej 200 mg (pozajelitowo) wywołują objawy OUN, a powyżej 500 mg – objawy kardiologiczne; u niemowląt dawka 50 mg dożylnie może spowodować ciężkie zatrucie. Dawkowanie miejscowe na uszkodzoną skórę u dzieci (8,6-17,2 mg/kg) również niesie ryzyko ciężkiego zatrucia.
atropina, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia, chlorowodorek lidokainy, dializa, diazepam, dobutamina, drgawki, efedryna, intubacja dotchawicza, methemoglobinemia, migotanie komór, monitoring hemodynamiczny, niedociśnienie, niewydolność serca, noradrenalina, ośrodkowy układ nerwowy, podanie doustne, podanie pozajelitowe, procedura resuscytacyjna, tachykardia komorowa, tiopental sodowy, toksyczne działanie leku, węgiel aktywowany, zaburzenia rytmu serca, zaburzenie czynności wątroby, zatrucie ogólnoustrojowe - Leksykon leków
Przedawkowanie – Depulol (5 g + 5 g + 6 g)/100 g
Depulol, złożony preparat w postaci żelu zawierający 5% olejku eukaliptusowego, 5% olejku rozmarynowego oraz 6% balsamu peruwiańskiego, może wywołać objawy przedawkowania, głównie związane z toksycznym działaniem olejku eukaliptusowego. W literaturze medycznej opisano przypadki przedawkowania po zewnętrznym zastosowaniu olejku eukaliptusowego, manifestujące się spowolnieniem mowy, ataksją, osłabieniem mięśni oraz utratą przytomności. Objawy te wskazują na neurotoksyczne działanie składnika, co wymaga szczególnej uwagi w przypadku nadmiernej aplikacji preparatu na skórę, zwłaszcza na dużych powierzchniach lub przy częstym stosowaniu. Ponadto, miejscowe podrażnienie skóry, takie jak zaczerwienienie, świąd i pieczenie, jest częstym efektem niepożądanym związanym z nadmiernym stosowaniem żelu.
ataksja, balsam peruwiański, chwiejny chód, działanie niepożądane, działanie toksyczne, interwencja medyczna, niezborność ruchów, objawy dermatologiczne, objawy neurologiczne, objawy niepożądane, objawy ogólnoustrojowe, olejek eukaliptusowy, olejek rozmarynowy, osłabienie mięśni, podrażnienie skóry, siła mięśniowa, spowolnienie mowy, świąd i pieczenie, układ nerwowy, utrata przytomności, utrata świadomości, zaburzenia artykulacji, zaburzenia koordynacji ruchowej, zaburzenia mowy, zatrucie ogólnoustrojowe - Leksykon leków
Przedawkowanie – Elmex 12,5 mg fluoru/g
Przedawkowanie żelu Elmex, zawierającego 12,5 mg fluoru na gram, może prowadzić do objawów zarówno miejscowych, jak i ogólnoustrojowych, zależnych od dawki i czasu ekspozycji. Ostre zatrucie, szczególnie przy jednorazowym spożyciu około 3 g żelu (37,5 mg fluorku), manifestuje się podrażnieniem błony śluzowej jamy ustnej, nudnościami, wymiotami i biegunką, które pojawiają się w ciągu pierwszej godziny i ustępują po 3-6 godzinach. Przewlekłe narażenie na dawki fluorku przekraczające 2 mg dziennie u dzieci do 8. roku życia może skutkować fluoroza szkliwa, charakteryzującą się zaburzeniami macierzy i mineralizacji szkliwa. Warto podkreślić, że fluoroza nie występuje przy nadmiernym spożyciu fluorków w późniejszym wieku.
alkalizacja moczu, biegunka, fluoroza szkliwa, monitorowanie parametrów życiowych, narażenie przewlekłe, nieprawidłowa mineralizacja, nudności i wymioty, objawy ze strony przewodu pokarmowego, parametry krzepnięcia krwi, podrażnienie błony śluzowej, równowaga elektrolitowa, równowaga kwasowo-zasadowa, sole wapnia, szyna plastyczna, węgiel aktywny, wymuszona diureza, zatrucie ogólnoustrojowe, zatrucie związkami fluoru, związek fluoru