Przedawkowanie
Oksybuprokaina

Przedawkowanie oksybuprokainy, substancji czynnej w preparacie Novain (4 mg/ml), może prowadzić do poważnych powikłań miejscowych i ogólnoustrojowych. Prawidłowa aplikacja dostarcza około 0,133 mg oksybuprokainy chlorowodorku na kroplę, co minimalizuje ryzyko zatrucia. Jednak wielokrotne, nieprawidłowe stosowanie może skutkować uszkodzeniem rogówki, zaburzeniami widzenia oraz utratą jej wrażliwości, a w zaawansowanych przypadkach konieczna jest keratoplastyka. Objawy ogólnoustrojowe przedawkowania obejmują drżenie mięśni, drgawki, spadek ciśnienia tętniczego, omdlenia, zaburzenia rytmu serca, zatrzymanie akcji serca oraz porażenie oddechowe, zależne od stężenia oksybuprokainy we krwi.

  1. Przedawkowanie oksybuprokainy
    1. Miejscowe skutki przedawkowania
    2. Objawy ogólnoustrojowe przedawkowania
    3. Postępowanie w przypadku przedawkowania
    4. Kolejne rozdziały

Przedawkowanie oksybuprokainy

Przedawkowanie oksybuprokainy, substancji czynnej zawartej w preparacie Novain, może wystąpić w przypadku nieprawidłowego stosowania produktu. Podczas prawidłowej aplikacji kropli do oczu Novain (4 mg/ml), ryzyko zatrucia ogólnoustrojowego lub miejscowego jest praktycznie wykluczone, co wynika z małej dawki preparatu dostarczanej do oka (około 0,133 mg oksybuprokainy chlorowodorku w jednej kropli).1

Miejscowe skutki przedawkowania

Nieprawidłowe stosowanie oksybuprokainy, szczególnie wielokrotne aplikacje w celu uśmierzenia bólu, może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych dotyczących struktur oka. Do najważniejszych miejscowych efektów przedawkowania należą: poważne uszkodzenie rogówki, zaburzenia widzenia oraz utrata wrażliwości rogówki.2

W przypadku natychmiastowego zaprzestania podawania oksybuprokainy, w niektórych przypadkach tkanka rogówki może ulec regeneracji. Jednak w pozostałych, bardziej zaawansowanych przypadkach uszkodzenia, konieczne może być wykonanie zabiegu keratoplastyki (przeszczep rogówki).3

Objawy ogólnoustrojowe przedawkowania

Zatrucie wywołane znieczuleniem miejscowym z wykorzystaniem oksybuprokainy może prowadzić do wystąpienia szeregu objawów ogólnoustrojowych o różnym nasileniu. Ich manifestacja kliniczna zależy od stężenia substancji czynnej w krwiobiegu.4

Objawy przedawkowania Opis Układ
Drżenie mięśni Niekontrolowane skurcze mięśni, mogące poprzedzać wystąpienie drgawek Nerwowo-mięśniowy
Drgawki Napadowe, niekontrolowane wyładowania neuronalne w mózgu Centralny układ nerwowy
Spadek ciśnienia krwi Obniżenie wartości ciśnienia tętniczego, mogące prowadzić do wstrząsu Układ krążenia
Omdlenia Krótkotrwała utrata przytomności związana z hipotensją Centralny układ nerwowy/Układ krążenia
Zaburzenia rytmu serca Nieprawidłowa czynność elektryczna serca Układ krążenia
Zatrzymanie akcji serca Ustanie czynności serca spowodowane zaburzeniami przewodzenia Układ krążenia
Porażenie oddechowe Ustanie lub znaczne upośledzenie czynności oddechowej Układ oddechowy

5

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku wystąpienia objawów przedawkowania oksybuprokainy należy natychmiast wdrożyć odpowiednie postępowanie medyczne:6

  • Zabezpieczenie funkcji życiowych – natychmiastowa kontrola oddychania i krążenia krwi
  • Wspomaganie oddychania – w razie potrzeby intubacja i podłączenie do respiratora
  • Stabilizacja układu krążenia – stymulacja układu krążenia, podaż płynów infuzyjnych (bez adrenaliny)

7

W przypadku zatrzymania krążenia konieczne jest wykonanie zewnętrznego masażu serca oraz zastosowanie elektrostymulacji. Jeżeli występują drgawki, należy podać barbiturany o ultrakrótkim czasie działania lub diazepam. Istotne jest, aby unikać podawania barbituranów o długim czasie działania ze względu na ryzyko wystąpienia depresji oddechowej, która może dodatkowo pogorszyć stan pacjenta.8

Zalecenia dla personelu medycznego

Mając na uwadze potencjalne niebezpieczeństwa związane z przedawkowaniem oksybuprokainy, należy przestrzegać następujących zaleceń:

  1. Dokładne informowanie pacjentów o prawidłowym stosowaniu preparatu Novain (4 mg/ml)
  2. Ostrzeżenie przed samoleczeniem i wielokrotnym aplikowaniem leku w przypadku bólu oka
  3. Monitorowanie pacjentów z grupy ryzyka (osoby w podeszłym wieku, pacjenci z zaburzeniami funkcji wątroby i nerek)
  4. W przypadku wystąpienia objawów przedawkowania – natychmiastowe wdrożenie odpowiedniego postępowania medycznego

Ważnym aspektem profilaktyki jest przypominanie pacjentom, że oksybuprokaina zawarta w kroplach do oczu Novain służy jako środek znieczulający do stosowania wyłącznie w diagnostyce i zabiegach okulistycznych. Nie powinna być stosowana jako środek przeciwbólowy w leczeniu schorzeń okulistycznych przebiegających z bólem.9

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 15.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl