Przedawkowanie
Lidocaine Accord 20 mg/ml

Przedawkowanie lidokainy chlorowodorku stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia, manifestujące się dwufazową symptomatologią obejmującą początkowe pobudzenie, a następnie depresję ośrodkowego układu nerwowego. Toksyczność zależy od dawki, drogi podania oraz wieku pacjenta. Dawki toksyczne wahają się od 50 mg do 2 g w zależności od sposobu podania i grupy wiekowej (np. 50 mg dożylne u niemowląt, 600 mg doustne u dorosłych, 8,6-17,2 mg/kg miejscowo u dzieci z oparzeniami). Objawy obejmują m.in. parestezje, zawroty głowy, drgawki, zaburzenia rytmu serca (bradykardia, tachykardia komorowa, migotanie komór), poszerzenie zespołu QRS, blok przedsionkowo-komorowy, niewydolność serca oraz methemoglobinemię. Drgawki mogą pojawić się szybko po dużych dawkach, zwłaszcza przy szybkim podaniu dożylnym.

Przedawkowanie lidokainy chlorowodorku

Przedawkowanie lidokainy chlorowodorku stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia i życia pacjenta. Może wystąpić zarówno w wyniku zbyt szybkiego dożylnego podania leku, jak i stopniowego narastania jego stężenia we krwi. Natychmiastowa reakcja toksyczna może pojawić się w ciągu kilku sekund lub minut po wstrzyknięciu dożylnym, natomiast w innych przypadkach objawy mogą wystąpić znacznie później (15-60 minut po wstrzyknięciu)1.

Drogi przedawkowania i toksyczne dawki

Do przedawkowania lidokainy może dojść na różne sposoby – poprzez podanie doustne, pozajelitowe lub miejscowe. Poziom toksyczności zależy od dawki, wieku pacjenta oraz drogi podania2.

W przypadku podania doustnego, dawki poniżej 50 mg nie stanowią zazwyczaj ryzyka dla małych dzieci. Dawka 600 mg u osób dorosłych może wywołać objawy toksyczne, a dawka 2 g prowadzi do umiarkowanego zatrucia3.

Przy podaniu pozajelitowym, już 50 mg lidokainy podanej dożylnie u jednomiesięcznego dziecka może wywołać bardzo ciężkie zatrucie. U dorosłych, dawki 200-400 mg podane poprzez infiltrację mogą spowodować ciężkie zatrucie, natomiast 500 mg u osób powyżej 80 lat lub 1 g podany dożylnie u osób dorosłych może skutkować bardzo ciężkim zatruciem4.

Przy podaniu miejscowym, szczególnie u młodych dzieci, dawki 8,6-17,2 mg/kg zastosowane na rany po oparzeniach skóry mogą prowadzić do ciężkiego zatrucia5.

Objawy przedawkowania

Symptomatologia przedawkowania lidokainy jest zazwyczaj dwufazowa. Początkowo obserwuje się objawy pobudzenia ośrodkowego układu nerwowego, a następnie jego zahamowania. Po dużych dawkach pierwsze objawy mogą obejmować szybkie wystąpienie drgawek6.

Do typowych objawów przedawkowania lidokainy należą:

  • Objawy ze strony ośrodkowego układu nerwowego: uczucie zmęczenia, zawroty głowy, parestezje wokół ust, ataksja, zmiany nastroju, euforia, splątanie, trudności w mówieniu, drżenie, drgawki, śpiączka, zatrzymanie oddechu7
  • Objawy ze strony układu pokarmowego: nudności8
  • Objawy ze strony układu sercowo-naczyniowego: zaburzenia rytmu serca (szczególnie bradykardia), tachykardia komorowa, migotanie komór, poszerzenie zespołu QRS, blok przedsionkowo-komorowy, niewydolność serca, niedociśnienie9
  • Inne objawy: zaburzenia widzenia, bladość, nadmierne pocenie, methemoglobinemia (opisywano pojedyncze przypadki)10

Szczegółowa klasyfikacja objawów przedawkowania lidokainy

Objaw Opis Związek z dawką/wystąpieniem
Drgawki Mogą być pierwszym objawem po przedawkowaniu dużych dawek Często po dużych dawkach, zwłaszcza przy szybkim podaniu dożylnym
Uczucie zmęczenia Wczesny objaw toksyczności OUN Pojawia się przy niższych poziomach toksyczności
Zawroty głowy Objaw ze strony OUN Pojawia się przy niższych poziomach toksyczności
Zaburzenia widzenia Zaburzenia ostrości i pola widzenia Pojawia się przy niższych poziomach toksyczności
Parestezje wokół ust Drętwienie, mrowienie wokół ust Wczesny objaw toksyczności
Nudności Objaw żołądkowo-jelitowy Pojawia się przy niższych poziomach toksyczności
Ataksja Zaburzenia koordynacji ruchowej Pojawia się przy średnich poziomach toksyczności
Zmiany nastroju/Euforia Zaburzenia psychiczne Pojawia się przy średnich poziomach toksyczności
Splątanie Zaburzenia świadomości i orientacji Pojawia się przy średnich poziomach toksyczności
Trudności w mówieniu Dyzartria Pojawia się przy średnich poziomach toksyczności
Bladość Objaw ze strony układu krążenia Pojawia się przy średnich/wysokich poziomach toksyczności
Nadmierne pocenie Objaw autonomiczny Pojawia się przy średnich/wysokich poziomach toksyczności
Drżenie Rytmiczne ruchy mimowolne Pojawia się przy średnich/wysokich poziomach toksyczności
Śpiączka Głębokie zaburzenia świadomości Pojawia się przy wysokich poziomach toksyczności
Zatrzymanie oddechu Brak spontanicznego oddechu Pojawia się przy najwyższych poziomach toksyczności
Zaburzenia rytmu serca Bradykardia, tachykardia komorowa, migotanie komór Najczęściej po dużych dawkach i u pacjentów z istniejącymi chorobami serca
Poszerzenie QRS Zaburzenia przewodnictwa Po dużych dawkach
Blok przedsionkowo-komorowy Zaburzenia przewodnictwa Po dużych dawkach
Niewydolność serca Zmniejszenie rzutu serca Po dużych dawkach
Niedociśnienie Spadek ciśnienia tętniczego Po dużych dawkach
Methemoglobinemia Zmniejszenie zdolności krwi do transportu tlenu Opisywano pojedyncze przypadki

Postępowanie w przypadku przedawkowania

Leczenie przedawkowania lidokainy wymaga natychmiastowego działania i obejmuje szereg procedur medycznych ukierunkowanych na utrzymanie podstawowych funkcji życiowych oraz zapobieganie dalszemu wchłanianiu leku11.

Podstawowe zasady postępowania w przypadku przedawkowania obejmują:

  1. Przedawkowanie doustne: zastosowanie węgla aktywowanego. Prowokowanie wymiotów jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko znieczulenia śluzówki i drgawek. Płukanie żołądka, jeśli jest konieczne, powinno być przeprowadzone po intubacji dotchawiczej12.
  2. Podtrzymanie funkcji życiowych:
    • Zapewnienie drożności dróg oddechowych, podanie tlenu i wspomaganie wentylacji jeśli konieczne13.
    • Utrzymanie krążenia poprzez wlew dożylny płynów oraz, jeśli konieczne, dobutaminy i noradrenaliny (początkowo 0,05 μg/kg mc./min, zwiększając w razie potrzeby o dalsze 0,05 μg/kg mc./min co 10 minut), przy stałym monitorowaniu hemodynamicznym w cięższych przypadkach14.
    • Można również zastosować efedrynę do wspomagania układu krążenia15.
  3. Kontrola drgawek: dożylne podanie diazepamu lub tiopentalu sodu, pamiętając, że leki przeciwdrgawkowe mogą powodować depresję oddechową oraz zaburzenia krążenia16.
  4. Bradykardia: zastosowanie atropiny17.
  5. Zatrzymanie akcji serca: zastosowanie standardowych procedur resuscytacyjnych18.

Należy podkreślić, że dializa nie jest skuteczną metodą leczenia w przypadkach ostrego przedawkowania lidokainy19.

Jeśli wystąpią objawy zatrucia ogólnoustrojowego, należy natychmiast przerwać podawanie leku20.

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl