Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania lidokainy chlorowodorku

Lidokaina, jako lek miejscowo znieczulający, wymaga zachowania szczególnych środków ostrożności podczas stosowania, zwłaszcza że przy wysokim stężeniu we krwi może powodować ostre reakcje toksyczne dotyczące ośrodkowego układu nerwowego oraz układu sercowo-naczyniowego. Dotyczy to szczególnie podania dożylnego leku.¹

Procedury znieczulenia i wymagany sprzęt

Z wyjątkiem najprostszych procedur, znieczulenie regionalne i lokalne powinno być zawsze prowadzone przy zapewnieniu odpowiedniego sprzętu do resuscytacji. W przypadku wykonywania dużych blokad, przed wprowadzeniem leku znieczulającego należy założyć kaniulę dożylną.²

Grupy pacjentów wymagające szczególnej ostrożności

Podczas znieczulenia lidokainą należy zachować szczególną ostrożność u następujących grup pacjentów:³

• Pacjenci w podeszłym wieku i w złym stanie ogólnym – ze względu na zmniejszoną tolerancję i zwiększone ryzyko działań niepożądanych⁴
• Pacjenci z blokiem przedsionkowo-komorowym typu II i III – lidokaina może dodatkowo osłabiać przewodzenie w mięśniu sercowym⁵
• Pacjenci z zastoinową niewydolnością serca, bradykardią lub zaburzoną czynnością oddechową – ze względu na potencjalne nasilenie istniejących zaburzeń⁶
• Pacjenci z ciężką chorobą wątroby lub niewydolnością nerek – ze względu na zaburzony metabolizm i wydalanie leku⁷
• Pacjenci z padaczką – lidokaina może obniżać próg drgawkowy⁸
• Pacjenci z koagulopatią oraz leczeni lekami przeciwzakrzepowymi (heparyna), niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi lub substytutami osocza – ze względu na zwiększone ryzyko krwawień⁹
• Pacjentki w trzecim trymestrze ciąży¹⁰
• Pacjenci leczeni lekami przeciwarytmicznymi klasy III (np. amiodaronem) – ze względu na możliwe nasilenie działania lidokainy na mięsień sercowy. Wymagają oni stałego monitorowania, w tym EKG.¹¹

Przeciwwskazania do ciągłego wlewu dostawowego

Po wprowadzeniu produktu do obrotu zgłaszano przypadki chondrolizy (uszkodzenia chrząstki stawowej) u pacjentów otrzymujących pooperacyjnie, dostawowo ciągły wlew leków miejscowo znieczulających. Większość przypadków dotyczyła stawu barkowego. Ze względu na wieloczynnikową etiologię i brak jednoznacznych danych naukowych, częstość występowania tego powikłania nie została ustalona. Należy pamiętać, że dostawowa ciągła infuzja nie jest zatwierdzonym sposobem podania lidokainy.¹²

Znieczulenie nadtwardówkowe – środki ostrożności

Znieczulenie nadtwardówkowe może powodować ciężkie działania niepożądane, takie jak niewydolność sercowo-naczyniowa, szczególnie przy współistniejącej hipowolemii. Szczególne środki ostrożności należy zachować zawsze u pacjentów z zaburzoną czynnością układu sercowo-naczyniowego.¹³

Znieczulenie nadtwardówkowe może prowadzić do niedociśnienia i bradykardii. Ryzyko to można zmniejszyć poprzez dożylne podanie roztworów krystaloidów lub koloidów. W przypadku spadku ciśnienia krwi wymagane jest natychmiastowe podanie np. efedryny 5-10 mg dożylnie, powtórzone w razie konieczności.¹⁴

Powikłania znieczulenia miejscowego

Główne powikłania znieczulenia miejscowego obejmują pourazowe uszkodzenia nerwów oraz miejscowy, toksyczny wpływ na mięśnie i nerwy. Zakres tych uszkodzeń zależy od:¹⁵

• ciężkości urazów
• stężenia leku znieczulającego
• czasu oddziaływania leku na tkanki

Aby zminimalizować ryzyko powikłań, należy zawsze stosować najmniejszą skuteczną dawkę lidokainy.¹⁶

Powikłania wstrzyknięć w okolicy głowy i szyi

Przypadkowe wstrzyknięcia dożylne lidokainy w obrębie głowy i szyi mogą powodować wystąpienie objawów mózgowych, nawet po zastosowaniu małych dawek.¹⁷

Lek podany pozagałkowo może w bardzo rzadkich przypadkach przeniknąć do przestrzeni podpajęczynówkowej mózgu, powodując nasilone/ciężkie reakcje, takie jak:¹⁸

• zapaść krążeniową
• bezdech
• drgawki
• czasową ślepotę

Znieczulenie w okolicy gałki ocznej

W przypadku znieczulenia okołogałkowego i pozagałkowego istnieje ryzyko trwałego zaburzenia czynności mięśni oka. Jest to związane przede wszystkim z uszkodzeniem i/lub miejscowym działaniem toksycznym na nerwy i/lub mięśnie.¹⁹

Znieczulenie okołoszyjkowe w położnictwie

Znieczulenie okołoszyjkowe może czasami powodować bradykardię lub tachykardię u płodu, dlatego konieczne jest uważne monitorowanie tętna płodu podczas tego rodzaju znieczulenia.²⁰

Inne specjalne ostrzeżenia

• Skuteczność znieczulenia miejscowego może się zmniejszyć po wstrzyknięciu leku w obszar zakażony lub zmieniony zapalnie.²¹
• Lidokaina podana domięśniowo może powodować zwiększenie stężenia fosfokinazy kreatynowej, co może wpływać na diagnostykę ostrego zawału mięśnia sercowego.²²
• Wykazano porfiriogenne działanie lidokainy u zwierząt, dlatego nie powinna być stosowana u pacjentów z ostrą porfirią, chyba że jest to absolutnie konieczne. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z porfirią.²³

Zawartość sodu w produkcie

Jeden ml roztworu do wstrzykiwań zawiera około:²⁴

Informację tę należy wziąć pod uwagę u osób kontrolujących zawartość sodu w diecie.²⁵