metabolizm glioksylanu

Metabolizm glioksylanu to biochemiczny szlak metaboliczny występujący głównie u roślin, bakterii i niektórych grzybów, umożliwiający przekształcanie związków dwuwęglowych w cząsteczki uczestniczące w cyklu Krebsa. W organizmie człowieka szlak ten ma ograniczone znaczenie, ale jego zaburzenia mogą prowadzić do chorób metabolicznych.

Kluczowym enzymem w tym szlaku jest syntaza izocytrynianowa, która katalizuje kondensację glioksylanu z acetylo-CoA, prowadząc do powstania jabłczanu. Zaburzenia metabolizmu glioksylanu u ludzi wiążą się najczęściej z pierwotną hiperoksalurią typu 1 (PH1), rzadką chorobą genetyczną spowodowaną deficytem transferazy alaninowo-glioksylowej, prowadzącą do zwiększonej produkcji szczawianu i odkładania się złogów szczawianu wapnia w nerkach i innych narządach.

W diagnostyce zaburzeń metabolizmu glioksylanu istotne znaczenie mają badania genetyczne oraz oznaczanie aktywności enzymów uczestniczących w tym szlaku. Leczenie chorób związanych z zaburzeniami metabolizmu glioksylanu obejmuje terapię dietetyczną, farmakoterapię oraz w zaawansowanych przypadkach przeszczep narządów, głównie wątroby i/lub nerek.

Powiązane wpisy

Leksykon chorób i schorzeń
Hiperoksaluria i oksaloza – Etiologia i przyczyny

Hiperoksaluria to stan charakteryzujący się zwiększonym wydalaniem szczawianu w moczu, który może mieć etiologię pierwotną (genetyczną) lub wtórną (związaną z zaburzeniami wchłaniania, dietą lub innymi czynnikami). Pierwotna hiperoksaluria (PH) jest rzadkim, autosomalnie recesywnym zaburzeniem metabolizmu glioksylanu, obejmującym trzy typy: PH1 (mutacje w genie AGXT, niedobór aminotransferazy alaninowo-glioksylanowej), PH2 (mutacje w GRHPR) oraz PH3 (mutacje w HOGA1). PH1 stanowi 70-80% przypadków i cechuje się najcięższym przebiegiem. Wtórna hiperoksaluria, częstsza niż pierwotna, wynika m.in. z zaburzeń wchłaniania jelitowego (choroby zapalne jelit, operacje bariatryczne, zespół krótkiego jelita), diety bogatej w szczawian (80-120 mg/dzień w diecie zachodniej, ale do 350 mg/dzień) lub nadmiernego spożycia witaminy C (>1000 mg/dzień). Mechanizm polega na zwiększonym wchłanianiu szczawianu z jelit, co prowadzi do jego nadmiaru w moczu i ryzyka kamicy nerkowej.
aminotransferaza alaninowo-glioksylanowa, autosomalny recesywny, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba przewodu pokarmowego, choroba trzewna, choroba zapalna jelit, hiperoksaluria dietetyczna, hiperoksaluria i oksaloza, hiperoksaluria jelitowa, kamica nerkowa, kamień nerkowy, kardiomiopatia restrykcyjna, metabolizm glioksylanu, mukowiscydoza, nefrokalcynoza, neuropatia obwodowa, oksaloza układowa, operacja bariatryczna, pierwotna hiperoksaluria, przeszczep nerki, przeszczep wątroby, przewlekła choroba nerek, przewlekłe zapalenie trzustki, schyłkowa niewydolność nerek, stres oksydacyjny, witamina C, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie wchłaniania tłuszczów, zespół krótkiego jelita
Leksykon chorób i schorzeń
Hiperoksaluria i oksaloza – Rokowania, prognozy i postęp choroby

Hiperoksaluria pierwotna (PH), szczególnie typ 1 (PH1), charakteryzuje się nadprodukcją endogennych szczawianów prowadzącą do nawracającej kamicy nerkowej, nefrokalcynozy i postępującej niewydolności nerek, często w ciągu kilku lat. PH1 wiąże się z ciężkim fenotypem klinicznym, zwłaszcza przy mutacjach c.731 T>C, c.32C>T, c.1020A>G i c.33_34insC, manifestującym się w pierwszym roku życia. Poziomy szczawianów w moczu i osoczu są istotnymi markerami prognostycznymi, gdzie stężenia w moczu korelują z progresją PChN 1-3a, a w osoczu z ryzykiem oksalozy układowej w PChN 3b-5. Wczesna diagnoza i monitorowanie tych parametrów są kluczowe dla oceny skuteczności terapii i rokowania. Hiperoksaluria wtórna, zwłaszcza jelitowa, ma lepsze rokowanie przy odpowiedniej terapii farmakologicznej (cytryniany wapnia i potasu) oraz restrykcjach dietetycznych.
Wprowadzenie terapii RNAi znacząco zmieniło leczenie PH1, skutecznie redukując produkcję szczawianów endogennych i poprawiając rokowanie. W przypadkach zaawansowanej niewydolności nerek, połączony przeszczep wątroby i nerki (CLKT) jest preferowaną strategią, zapewniającą lepsze przeżycie przeszczepu niż izolowany przeszczep nerki, zwłaszcza u pacjentów niewrażliwych na pirydoksynę. Usunięcie natywnej wątroby podczas transplantacji jest niezbędne. W hiperoksalurii wtórnej z ESRD konieczne jest ścisłe monitorowanie poziomów szczawianów w okresie okołotransplantacyjnym oraz utrzymanie odpowiedniej diurezy, aby zapobiec nawrotom choroby i ochronić przeszczep. Rokowanie zależy od typu hiperoksalurii, czasu diagnozy, profilu genetycznego, dostępu do nowoczesnych terapii oraz skuteczności kontroli poziomów szczawianów w moczu i osoczu.
choroba ogólnoustrojowa, hiperoksaluria i oksaloza, hiperoksaluria jelitowa, hiperoksaluria pierwotna, hiperoksaluria pierwotna typu 1, hiperoksaluria wtórna, interferencja RNA, kamica nerkowa, metabolizm glioksylanu, nefrokalcynoza, nefropatia szczawianowa, niewydolność nerek, oksaloza układowa, przeszczep nerki i wątroby, przeszczepienie wątroby, schyłkowa niewydolność nerek, szczawiany w moczu, terapia pirydoksyną, zakażenie dróg moczowych, zastępczy punkt końcowy

metabolizm glioksylanu

Powiązane wpisy

Hiperoksaluria i oksaloza – Etiologia i przyczyny

Hiperoksaluria i oksaloza – Rokowania, prognozy i postęp choroby