osłabiona bariera skórna

Osłabiona bariera skórna to stan, w którym funkcja ochronna naskórka jest zaburzona, co prowadzi do zwiększonej przepuszczalności dla czynników zewnętrznych i nadmiernej utraty wody przez naskórek (TEWL – transepidermal water loss). Prawidłowo funkcjonująca bariera skórna składa się z korneocytów otoczonych lipidami międzykomórkowymi, tworząc strukturę porównywaną do „cegieł i zaprawy”.

Do głównych przyczyn osłabienia bariery skórnej należą: predyspozycje genetyczne (np. mutacje genu filagryny w atopowym zapaleniu skóry), czynniki środowiskowe (niska wilgotność powietrza, promieniowanie UV, zanieczyszczenia), niewłaściwa pielęgnacja (częste mycie detergentami, gorąca woda), wiek (skóra osób starszych ma obniżoną zdolność regeneracji) oraz choroby skóry (łuszczyca, AZS).

Klinicznie osłabiona bariera skórna manifestuje się suchością, zaczerwienieniem, złuszczaniem, świądem oraz zwiększoną wrażliwością na czynniki drażniące. Pacjenci często zgłaszają uczucie napięcia, pieczenia i dyskomfortu. W badaniach instrumentalnych stwierdza się zwiększony TEWL, obniżone nawilżenie oraz zaburzone pH skóry.

Leczenie koncentruje się na odbudowie bariery skórnej poprzez stosowanie emolientów zawierających ceramidy, cholesterol i wolne kwasy tłuszczowe, które uzupełniają ubytki w macierzy lipidowej. Istotne jest również wyeliminowanie czynników uszkadzających, stosowanie łagodnych środków myjących o pH zbliżonym do fizjologicznego pH skóry oraz odpowiednie nawilżanie. W przypadkach związanych z chorobami zapalnymi może być konieczne dodatkowe leczenie przyczynowe.