Leki w grupie
„echinokandyny”

Echinokandyny to klasa leków przeciwgrzybiczych o unikalnym mechanizmie działania, polegającym na hamowaniu syntezy β-(1,3)-D-glukanu, kluczowego składnika ściany komórkowej grzybów. Poprzez blokowanie enzymu syntazy β-(1,3)-D-glukanu powodują one osłabienie struktury ściany komórkowej i zwiększenie jej przepuszczalności, co prowadzi do lizy i śmierci komórki grzyba.

Do grupy echinokandyn zaliczamy trzy główne substancje czynne: kaspofunginę (preparaty handlowe: Cancidas), mikafunginę (Mycamine) oraz anidulafunginę (Ecalta, Eraxis). Wszystkie trzy są dostępne wyłącznie w postaci dożylnej ze względu na niską biodostępność po podaniu doustnym.

Echinokandyny wykazują aktywność przeciwko szerokiej gamie patogenów grzybiczych, szczególnie skutecznie działają przeciwko drożdżakom z rodzaju Candida, w tym szczepom opornym na azole. Wykazują również działanie przeciwko Aspergillus spp. Są jednak nieaktywne wobec Cryptococcus neoformans, Fusarium spp. i Zygomycetes.

Największą zaletą echinokandyn jest ich korzystny profil bezpieczeństwa – wykazują mniej interakcji lekowych niż azole i mniejszą toksyczność niż amfoterycyna B. Ze względu na to, że ich mechanizm działania polega na hamowaniu syntezy składnika nieobecnego w komórkach ssaków, charakteryzują się selektywną toksycznością wobec komórek grzybów, co minimalizuje działania niepożądane u pacjentów.

Wśród potencjalnych zagrożeń związanych ze stosowaniem echinokandyn wymienia się możliwość wystąpienia reakcji nadwrażliwości, w tym reakcji anafilaktycznych (rzadko). Obserwowano również reakcje w miejscu wkłucia, podwyższenie enzymów wątrobowych oraz bóle głowy. Istnieje również ryzyko rozwoju oporności, szczególnie u niektórych gatunków Candida (np. C. parapsilosis, C. guilliermondii), które wykazują naturalnie zmniejszoną wrażliwość na echinokandyny.

Ze względu na podobny mechanizm działania, echinokandyny nie są zazwyczaj dzielone na mniejsze podgrupy. Różnią się jednak nieco profilem farmakokinetycznym, dawkowaniem oraz szczegółami dotyczącymi wskazań. Kaspofungina wymaga dawki nasycającej, mikafungina ma najszerszy zakres wskazań u dzieci, a anidulafungina charakteryzuje się unikalnym metabolizmem niezależnym od wątroby i nerek, co czyni ją bezpieczną opcją u pacjentów z niewydolnością tych narządów.

Lista leków w tej grupie

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl