Właściwości farmakodynamiczne leku Anidulafungin Fresenius Kabi

Anidulafungina należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako leki przeciwgrzybicze do stosowania wewnętrznego, inne leki przeciwgrzybicze do stosowania wewnętrznego (kod ATC: J02AX06). Substancja ta jest przedstawicielem klasy echinokandyn, wykazującym wysoce specyficzne działanie przeciwko strukturom komórkowym grzybów¹.

Mechanizm działania

Anidulafungina jest półsyntetyczną echinokandyną o strukturze lipopeptydowej, która została uzyskana na drodze syntezy z produktu fermentacji Aspergillus nidulans. Jej mechanizm działania opiera się na selektywnym hamowaniu syntazy beta-(1,3)-D-glukanu – enzymu występującego w komórkach grzybów, a nieobecnego w komórkach ssaków. Ta selektywność działania stanowi podstawę bezpieczeństwa stosowania leku u ludzi².

Zahamowanie syntazy beta-(1,3)-D-glukanu prowadzi do uniemożliwienia syntezy tego związku, który jest istotnym składnikiem ściany komórkowej grzybów. W konsekwencji dochodzi do destabilizacji struktury komórkowej patogenu i jego eliminacji. Badania wykazały, że anidulafungina wykazuje działanie grzybobójcze wobec drożdżaków z rodzaju Candida. Dodatkowo wykazano jej aktywność przeciwko obszarom aktywnego wzrostu komórek grzybni Aspergillus fumigatus³.

Aktywność in vitro

W badaniach in vitro wykazano, że anidulafungina wykazuje skuteczne działanie przeciwgrzybicze wobec kilku klinicznie istotnych gatunków z rodzaju Candida, w tym: C. albicans, C. glabrata, C. parapsilosis, C. krusei oraz C. tropicalis⁴.

Należy jednak zauważyć, że aktywność anidulafunginy wobec różnych gatunków Candida charakteryzuje się pewnym zróżnicowaniem. Szczególnie w przypadku C. parapsilosis obserwuje się wyższe wartości minimalnego stężenia hamującego (MIC) w porównaniu z innymi gatunkami Candida⁵.

Europejski Komitet ds. Oznaczania Lekowrażliwości (EUCAST) opracował standaryzowaną metodę testowania wrażliwości grzybów z rodzaju Candida na anidulafunginę oraz wytyczne interpretacyjne dotyczące stężeń granicznych⁶.

Stężenia graniczne wg EUCAST

Wartości stężeń granicznych niezwiązanych z gatunkami zostały określone głównie na podstawie danych farmakokinetyczno-farmakodynamicznych (PK/PD) i są niezależne od rozkładów MIC określonych gatunków Candida. Te wartości powinny być stosowane wyłącznie w przypadku organizmów, które nie mają określonych specyficznych wartości stężeń granicznych⁷.

Mechanizmy oporności

Oporność na anidulafunginę i inne echinokandyny związana jest z mutacjami w kluczowych obszarach genu docelowego. Zaobserwowano związek między takimi mutacjami a przypadkami niepowodzeń klinicznych lub występowaniem zakażeń z przełamania podczas leczenia tą grupą leków⁸.

Większość udokumentowanych przypadków oporności dotyczyła pacjentów leczonych kaspofunginą, jednak w badaniach na zwierzętach wykazano, że mutacje powodujące oporność na tę substancję prowadzą do oporności krzyżowej względem wszystkich trzech echinokandyn. Z tego powodu, do czasu zgromadzenia większej ilości danych specyficznych dla anidulafunginy, izolaty posiadające takie mutacje klasyfikuje się jako oporne na całą grupę echinokandyn⁹.

Aktywność in vivo

Badania na modelach zwierzęcych potwierdziły skuteczność anidulafunginy podawanej drogą pozajelitową w leczeniu zakażeń wywołanych przez drożdżaki z rodzaju Candida. Działanie przeciwgrzybicze wykazano zarówno u myszy i królików z niewydolnością immunologiczną, jak i u zwierząt immunologicznie kompetentnych¹⁰.

Stosowanie anidulafunginy prowadziło do wydłużenia przeżycia zwierząt doświadczalnych oraz redukcji zajęcia narządów przez patogeny z rodzaju Candida. Efekty terapeutyczne obserwowano w różnych odstępach czasowych – od 24 do 96 godzin po podaniu ostatniej dawki leku¹¹.

W modelach eksperymentalnych anidulafungina była skuteczna w leczeniu różnych zakażeń grzybiczych, w tym:

• Grzybicy rozsianej wywołanej przez C. albicans u królików z neutropenią¹²
• Zakażenia przełyku i części środkowej gardła wywołanego przez szczepy C. albicans oporne na flukonazol u królików z neutropenią¹³
• Grzybicy rozsianej wywołanej przez szczepy C. glabrata oporne na flukonazol u myszy z neutropenią¹⁴

Powyższe wyniki badań przedklinicznych dostarczają cennych informacji na temat potencjalnej skuteczności anidulafunginy w różnych typach zakażeń grzybiczych, w tym tych wywołanych przez szczepy oporne na inne leki przeciwgrzybicze, jak flukonazol. Szczególnie istotna jest aktywność anidulafunginy wobec szczepów opornych na azole, co potwierdza wartość echinokandyn jako opcji terapeutycznej w sytuacjach, gdy standardowe leczenie przeciwgrzybicze jest nieskuteczne¹⁵.