Właściwości farmakodynamiczne leku Ancotil

Ancotil (flucytozyna) stanowi istotny element w arsenale leków przeciwgrzybiczych stosowanych w leczeniu zakażeń grzybiczych. Preparat dostępny jest w formie roztworu do infuzji o stężeniu 10 mg/ml, będącego przezroczystą, bezbarwną lub prawie bezbarwną cieczą, praktycznie pozbawioną widocznych cząstek. ¹

Klasyfikacja farmakoterapeutyczna

Flucytozyna należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako inne leki przeciwgrzybicze do stosowania ogólnego, sklasyfikowanej kodem ATC: J 02 AX 01. ²

Spektrum aktywności przeciwgrzybiczej

Ancotil wykazuje szerokie spektrum działania przeciwgrzybiczego zarówno w warunkach in vitro, jak i in vivo. Szczególną skuteczność preparat wykazuje wobec następujących patogenów grzybiczych:

• Drożdżaki z rodzaju Candida – powodujące kandydozę
• Cryptococcus neoformans – czynnik etiologiczny kryptokokozy
• Grzyby wywołujące chromoblastomikozę

³

Dodatkowo, udokumentowano aktywność flucytozyny wobec klinicznie izolowanych szczepów Aspergillus fumigatus, przy czym skuteczność działania jest zależna od pH środowiska. ⁴

Mechanizm działania

Mechanizm działania flucytozyny opiera się na specyficznym sposobie przetwarzania leku przez komórki grzybów. Proces ten przebiega w następujących etapach:

1. Aktywny transport flucytozyny do wnętrza komórek grzybów wrażliwych na jej działanie
2. Przekształcenie flucytozyny do 5-fluorouracylu przy udziale swoistej deaminazy cytozyny obecnej w komórkach grzybów
3. Wbudowanie 5-fluorouracylu do kwasów rybonukleinowych komórek grzybów, co prowadzi do zahamowania ich wzrostu (działanie mikostatyczne)

Skuteczność działania mikostatycznego jest wprost proporcjonalna do ilości 5-fluorouracylu wbudowanego do kwasów nukleinowych patogenu. ⁵

W przypadku dłuższej ekspozycji komórek grzybów na działanie flucytozyny, lek wykazuje działanie grzybobójcze (fungicydalne). ⁶

Wrażliwość mikrobiologiczna

Badania epidemiologiczne wykazują wysoką wrażliwość szczepów drożdżaków wyizolowanych w Europie od wcześniej nieleczonych pacjentów. Dane wskazują na następujący poziom wrażliwości:

• W kandydozie – 93% szczepów wrażliwych
• W kryptokokozie – ponad 96% szczepów wrażliwych

⁷

Minimalne stężenie hamujące

Najniższe stężenie produktu, które hamuje wzrost drobnoustrojów (MIC – minimalne stężenie hamujące) wynosi od 0,03 do 12,5 μg/ml. ⁸

Oporność mikrobiologiczna

Podczas terapii flucytozyną może dochodzić do rozwoju oporności u szczepów grzybów, które pierwotnie były wrażliwe na jej działanie. Z tego powodu przed rozpoczęciem leczenia oraz w trakcie każdej kuracji zalecane jest przeprowadzanie badania wrażliwości patogenów na tę substancję. ⁹

Metodyka badania wrażliwości

W celu prawidłowego określenia wrażliwości szczepów na flucytozynę, należy:

• Stosować pożywki całkowicie wolne od substancji antagonistycznych, które mogłyby zakłócać wyniki testu
• Przeprowadzać testy z wykorzystaniem krążków z flucytozyną

¹⁰

Interakcje farmakodynamiczne

Szczególnie istotna z klinicznego punktu widzenia jest interakcja synergistyczna pomiędzy flucytozyną a amfoterycyną B. Jednoczesne podawanie tych leków prowadzi do nasilenia działania przeciwgrzybiczego obu substancji wobec wielu patogenów, zarówno w warunkach in vitro, jak i in vivo. Efekt ten jest szczególnie wyraźny w przypadku drobnoustrojów wykazujących mniejszą wrażliwość na sam Ancotil. ¹¹

Skład jakościowy i ilościowy

Każdy ml roztworu Ancotil zawiera 10 mg substancji czynnej – flucytozyny. ¹²

Preparat zawiera również substancję pomocniczą o znanym działaniu – sód w ilości 138 mmol/l (3174 mg/l), co odpowiada 34,5 mmola (794 mg) w jednej butelce o pojemności 250 ml. ¹³