kryptokokowe zapalenie opon mózgowych
Wskazanie

Kryptokokowe zapalenie opon mózgowych to poważna infekcja grzybicza centralnego układu nerwowego wywoływana przez drożdżaka Cryptococcus neoformans lub Cryptococcus gattii. Choroba ta występuje przede wszystkim u pacjentów z obniżoną odpornością, szczególnie u osób z HIV/AIDS, po przeszczepach narządów, leczonych lekami immunosupresyjnymi lub z nowotworami układu krwiotwórczego. W krajach rozwiniętych najczęściej dotyczy pacjentów z AIDS, u których liczba limfocytów CD4+ spada poniżej 100 komórek/μl.

Objawy kryptokokowego zapalenia opon mózgowych rozwijają się zwykle podstępnie i mogą obejmować: uporczywe bóle głowy, gorączkę, zaburzenia świadomości, sztywność karku, nadwrażliwość na światło, nudności, wymioty oraz zaburzenia widzenia. Diagnostyka opiera się na badaniu płynu mózgowo-rdzeniowego, gdzie poszukuje się obecności kryptokoków poprzez preparat z tuszem indyjskim, wykrywanie antygenu kryptokokowego oraz hodowlę.

W leczeniu kryptokokowego zapalenia opon mózgowych stosuje się leki przeciwgrzybicze. Terapia składa się z trzech faz: indukcyjnej, konsolidacyjnej i podtrzymującej. W fazie indukcyjnej stosuje się amfoterycynę B (dostępna w Polsce jako Fungizone, Ambisome) w połączeniu z flucytozyną (Ancotil). W fazie konsolidacyjnej i podtrzymującej podaje się flukonazol (Diflucan, Flukonazol, Flucofast). U pacjentów z HIV leczenie podtrzymujące flukonazolem powinno być kontynuowane do czasu skutecznej rekonstrukcji układu immunologicznego.

Największe trudności w leczeniu kryptokokowego zapalenia opon mózgowych obejmują wysoką śmiertelność mimo wdrożenia odpowiedniej terapii, szczególnie w krajach o ograniczonym dostępie do opieki zdrowotnej. Wyzwaniem jest również zespół rekonstrukcji immunologicznej (IRIS) u pacjentów z HIV rozpoczynających terapię antyretrowirusową, który może prowadzić do gwałtownego pogorszenia stanu klinicznego. Dodatkowe problemy to toksyczność leków przeciwgrzybiczych (zwłaszcza nefrotoksyczność amfoterycyny B), trudności w zarządzaniu zwiększonym ciśnieniem wewnątrzczaszkowym oraz oporność na leki przeciwgrzybicze, która staje się coraz bardziej powszechna.

Krytycznym elementem postępowania jest wczesna diagnostyka i szybkie wdrożenie odpowiedniego leczenia. U pacjentów z HIV konieczne jest także równoczesne leczenie zakażenia HIV. Pomimo postępów w terapii, rokowanie w kryptokokowym zapaleniu opon mózgowych pozostaje poważne, a śmiertelność wynosi od 10% do 30% w krajach rozwiniętych i może sięgać nawet 70% w regionach o ograniczonym dostępie do opieki medycznej.

Lista leków z tym wskazaniem

  1. 16.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl