zapobieganie zakażeniom grzybiczym u pacjentów z przedłużającą się neutropenią
Wskazanie

Przedłużająca się neutropenia, definiowana jako zmniejszenie liczby neutrofili poniżej 0,5 × 10^9/l trwające dłużej niż 7-10 dni, stanowi istotny czynnik ryzyka zakażeń grzybiczych. Pacjenci z neutropenią, szczególnie w przebiegu chorób onkohematologicznych, po przeszczepach szpiku lub intensywnej chemioterapii, są narażeni na inwazyjne zakażenia grzybicze, głównie wywołane przez Candida spp. oraz Aspergillus spp.

Profilaktyka przeciwgrzybicza w tej grupie pacjentów jest standardem postępowania. W Polsce stosuje się najczęściej flukonazol (Diflucan, Fluconazole, Flukonazol, Flumycon), który jest skuteczny głównie wobec zakażeń Candida spp. W przypadku wysokiego ryzyka aspergilozy lub oporności na flukonazol zaleca się leki o szerszym spektrum działania: posakonazol (Noxafil, Posaconazole), worykonazol (Vfend, Voriconazole), itrakonazol (Orungal, Itrax) lub echinokandyny, takie jak kaspofungina (Cancidas) i anidulafungina (Ecalta).

Kluczowym elementem profilaktyki jest odpowiednia ocena ryzyka zakażenia grzybiczego u pacjenta. Zaleca się stratyfikację pacjentów według czynników ryzyka i wdrożenie odpowiedniej profilaktyki farmakologicznej w zależności od stopnia ryzyka. Profilaktykę rozpoczyna się zwykle w momencie wystąpienia neutropenii i kontynuuje do czasu jej ustąpienia lub do momentu wdrożenia terapii empirycznej.

Największe trudności w zapobieganiu zakażeniom grzybiczym u pacjentów z przedłużającą się neutropenią obejmują rosnącą oporność patogenów na leki przeciwgrzybicze, interakcje lekowe (szczególnie z lekami stosowanymi w chemioterapii), toksyczność hepatologiczną leków azolowych oraz trudności w monitorowaniu stężeń leków przeciwgrzybiczych w surowicy. Problematyczne może być również różnicowanie między kolonizacją a inwazyjnym zakażeniem grzybiczym, co może prowadzić do niepotrzebnego leczenia lub jego opóźnienia.

Skuteczna profilaktyka wymaga także wdrożenia środków niefarmakologicznych, takich jak filtracja powietrza HEPA w salach pacjentów, unikanie ekspozycji na pleśnie środowiskowe, odpowiednia higiena rąk personelu medycznego oraz minimalizowanie inwazyjnych procedur, które mogą prowadzić do naruszenia barier ochronnych organizmu.