inwazyjna postać aspergilozy
Wskazanie

Inwazyjna postać aspergilozy to poważne, zagrażające życiu zakażenie grzybicze, wywoływane przez grzyby z rodzaju Aspergillus, najczęściej Aspergillus fumigatus. Choroba ta występuje głównie u pacjentów z głęboką immunosupresją, szczególnie u osób po przeszczepieniu szpiku kostnego, z neutropenią po chemioterapii, z zaawansowanym AIDS oraz u pacjentów leczonych długotrwale wysokimi dawkami kortykosteroidów.

Inwazyjna aspergiloza najczęściej zajmuje płuca (inwazyjna aspergiloza płucna), ale może rozprzestrzeniać się do innych narządów, w tym ośrodkowego układu nerwowego, zatok, nerek i serca. Objawy zależą od zajętego narządu, ale często obejmują gorączkę oporną na antybiotyki, kaszel, ból w klatce piersiowej, krwioplucie oraz postępującą niewydolność oddechową.

W leczeniu inwazyjnej aspergilozy stosuje się przede wszystkim leki przeciwgrzybicze z grupy azoli oraz echinokandyn. Lekiem pierwszego wyboru jest najczęściej worykonazol (dostępny w Polsce pod nazwami Vfend, Voriconazole Accord, Voriconazole Mylan, Voriconazole Sandoz). Alternatywnie stosuje się izawukonazol (Cresemba) lub pozakonazol (Noxafil, Posaconazole Stada). W przypadkach opornych lub nietolerancji azoli stosuje się amfoterycynę B w postaci liposomalnej (AmBisome) lub kaspofunginę (Cancidas, Caspofungin Sandoz).

Największe trudności w leczeniu inwazyjnej aspergilozy wiążą się z późnym rozpoznaniem choroby, co jest spowodowane niespecyficznymi objawami oraz trudnościami diagnostycznymi. Standardowe posiewy mają ograniczoną czułość, a testy serologiczne mogą dawać wyniki fałszywie ujemne u pacjentów z głęboką immunosupresją. Kolejnym wyzwaniem jest narastająca oporność szczepów Aspergillus na leki przeciwgrzybicze, szczególnie azole. Istotnym problemem jest również toksyczność stosowanych leków, zwłaszcza amfoterycyny B, oraz liczne interakcje azoli z innymi lekami, co komplikuje leczenie pacjentów przyjmujących wiele preparatów.

Pomimo postępów w diagnostyce i leczeniu, śmiertelność w inwazyjnej aspergilozie pozostaje wysoka, sięgając 30-90% w zależności od populacji pacjentów i zajętych narządów. Kluczowe dla poprawy rokowania jest wczesne rozpoznanie, szybkie wdrożenie odpowiedniego leczenia przeciwgrzybiczego oraz, jeśli to możliwe, redukcja immunosupresji.