zapobieganie zakażeniom grzybiczym podczas długotrwałej neutropenii
Wskazanie

Zapobieganie zakażeniom grzybiczym podczas długotrwałej neutropenii to ważne działanie profilaktyczne u pacjentów z obniżoną liczbą neutrofili (poniżej 500/μl), które utrzymuje się przez dłuższy czas (powyżej 7-10 dni). Długotrwała neutropenia najczęściej występuje u pacjentów poddawanych intensywnej chemioterapii, po przeszczepach szpiku kostnego, u chorych z nowotworami hematologicznymi oraz u pacjentów z wrodzonymi lub nabytymi zaburzeniami odporności.

Profilaktyka przeciwgrzybicza jest kluczowa, ponieważ infekcje grzybicze u pacjentów neutropenicznych charakteryzują się wysoką śmiertelnością i trudnościami diagnostycznymi. Najczęstszymi patogenami są grzyby z rodzaju Candida oraz pleśnie z rodzaju Aspergillus. Wskazaniem do wdrożenia profilaktyki są: przewidywana głęboka neutropenia (poniżej 100/μl), czas trwania neutropenii powyżej 7-10 dni, leczenie immunosupresyjne, wcześniejsze epizody inwazyjnych zakażeń grzybiczych.

W profilaktyce zakażeń grzybiczych podczas długotrwałej neutropenii stosuje się leki przeciwgrzybicze z różnych grup. W Polsce najczęściej wykorzystywane preparaty to: flukonazol (Diflucan, Flukonazol, Flucofast, Flucorta), posakonazol (Noxafil, Posaconazole), worykonazol (Vfend, Voriconazole), itrakonazol (Orungal, Itrax) oraz amfoterycyna B w postaci liposomalnej (AmBisome) lub lipidowej (Abelcet).

Największymi trudnościami w zapobieganiu zakażeniom grzybiczym podczas neutropenii są: rosnąca oporność grzybów na stosowane leki, interakcje leków przeciwgrzybiczych z innymi lekami (szczególnie z chemioterapeutykami i lekami immunosupresyjnymi), działania niepożądane (szczególnie hepatotoksyczność i nefrotoksyczność), trudności w monitorowaniu skuteczności profilaktyki oraz wysokie koszty nowoczesnych leków przeciwgrzybiczych. Dodatkowo, długotrwałe stosowanie profilaktyki może prowadzić do selekcji szczepów opornych, co stanowi wyzwanie w dalszym leczeniu.

Istotnym elementem opieki nad pacjentem z neutropenią jest również regularne monitorowanie markerów zakażenia grzybiczego (galaktomannan, β-D-glukan), kontrola parametrów funkcji wątroby i nerek oraz odpowiednie modyfikowanie dawek leków w zależności od stanu pacjenta. W przypadku wystąpienia gorączki neutropenicznej pomimo stosowanej profilaktyki, konieczne jest rozważenie zmiany strategii przeciwgrzybiczej na leczenie empiryczne lub wyprzedzające.