cholesterol i sterole roślinne
Cholesterol to organiczny związek chemiczny z grupy lipidów, który pełni istotne funkcje w organizmie człowieka, będąc składnikiem błon komórkowych, prekursorem hormonów steroidowych oraz kwasów żółciowych. Jest transportowany w osoczu krwi w postaci lipoprotein, z których najważniejsze to LDL (low-density lipoprotein) i HDL (high-density lipoprotein). Podwyższony poziom cholesterolu całkowitego i frakcji LDL jest uznawany za czynnik ryzyka chorób sercowo-naczyniowych.
Sterole roślinne (fitosterole) są związkami strukturalnie podobnymi do cholesterolu, występującymi naturalnie w roślinach. Najważniejsze z nich to β-sitosterol, kampesterol i stigmasterol. W przeciwieństwie do cholesterolu, sterole roślinne są słabo wchłaniane z przewodu pokarmowego (zaledwie 0,5-2%). Ich główna wartość medyczna polega na zdolności do konkurowania z cholesterolem o wchłanianie w jelicie, co prowadzi do obniżenia poziomu cholesterolu we krwi.
Badania kliniczne wykazały, że spożywanie 1,5-3 g steroli roślinnych dziennie może obniżyć poziom cholesterolu LDL o 7-12%. Mechanizm działania obejmuje zmniejszenie wchłaniania cholesterolu w jelicie cienkim oraz zwiększenie jego wydalania z kałem. Sterole roślinne są obecnie dodawane do różnych produktów spożywczych (margaryny, jogurty, napoje) jako funkcjonalne składniki żywności wspierające profilaktykę chorób sercowo-naczyniowych.
Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne (ESC) oraz Amerykańskie Towarzystwo Kardiologiczne (AHA) uwzględniają sterole roślinne w zaleceniach dotyczących modyfikacji diety w celu obniżenia poziomu cholesterolu. Są one szczególnie przydatne jako uzupełnienie standardowej terapii hipolipemizującej lub jako alternatywa dla osób z niewielkimi zaburzeniami lipidowymi, które nie kwalifikują się do farmakoterapii.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Ezoleta 10 mg
Ezetymib, substancja czynna leku Ezoleta, jest selektywnym inhibitorem białka NPC1L1, co prowadzi do zahamowania jelitowego wchłaniania cholesterolu i fitosteroli, skutkując obniżeniem stężenia cholesterolu całkowitego, LDL, apolipoproteiny B oraz triglicerydów, przy jednoczesnym wzroście HDL. Mechanizm działania różni się od statyn, które hamują syntezę cholesterolu w wątrobie, co umożliwia synergistyczne stosowanie obu leków. W badaniach klinicznych, m.in. 8-tygodniowym z udziałem 769 pacjentów, dodanie ezetymibu (10 mg) do terapii statyną znacząco zwiększyło odsetek pacjentów osiągających docelowe stężenie LDL (72% vs 19%) oraz obniżyło LDL o 25% w porównaniu do 4% w grupie placebo. W badaniach u dzieci i młodzieży z heterozygotyczną hipercholesterolemią rodzinną, ezetymib w dawce 10 mg w skojarzeniu z symwastatyną (10-40 mg) również wykazał istotne obniżenie cholesterolu LDL (do -49%) i innych parametrów lipidowych, bez wpływu na witaminy rozpuszczalne w tłuszczach i czas protrombinowy.
apolipoproteina B, białko C-reaktywne, białko transportujące sterole, cholesterol całkowity, cholesterol HDL, cholesterol i sterole roślinne, cholesterol LDL, cholesterol nie-HDL, choroba wieńcowa, czas protrombinowy, grubość błony wewnętrznej i środkowej, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, hipercholesterolemia, hormony steroidowe kory nadnerczy, IMT tętnicy szyjnej, incydent sercowo-naczyniowy, kwasy tłuszczowe, kwasy żółciowe, lek hipolipemizujący, lek modyfikujący stężenie lipidów, Niemann-Pick C1-Like 1, niestabilna dławica piersiowa, ostry zespół wieńcowy, pierwotna hipercholesterolemia, rąbek szczoteczkowy jelita cienkiego, rewaskularyzacja wieńcowa, skala Tannera, triglicerydy, udar krwotoczny, udar mózgu, wchłanianie cholesterolu, witaminy rozpuszczalne w tłuszczach, zawał mięśnia sercowego