zakażenie grzybicze u pacjenta z przedłużającą się neutropenią
Wskazanie

Zakażenia grzybicze u pacjentów z przedłużającą się neutropenią stanowią poważne powikłanie, często występujące u chorych poddawanych intensywnej chemioterapii, po przeszczepach szpiku kostnego lub z wrodzonymi zaburzeniami odporności. Neutropenia, definiowana jako zmniejszenie liczby neutrofili poniżej 500/μl, znacząco zwiększa ryzyko inwazyjnych zakażeń grzybiczych, zwłaszcza jeśli utrzymuje się dłużej niż 7-10 dni.

Najczęstszymi patogenami w tej grupie pacjentów są grzyby z rodzaju Candida (kandydoza) oraz Aspergillus (aspergiloza). Rzadziej występują zakażenia wywoływane przez Mucorales, Fusarium czy Cryptococcus. Zakażenia te mogą dotyczyć różnych narządów, w tym płuc, zatok, przewodu pokarmowego, a w przypadku rozsiewu – praktycznie każdego narządu.

W leczeniu zakażeń grzybiczych u pacjentów z neutropenią stosuje się różne grupy leków przeciwgrzybiczych. Echinokandyny, takie jak kaspofungina (Cancidas), anidulafungina (Ecalta) czy mykafungina (Mycamine), są często lekami pierwszego wyboru ze względu na ich skuteczność i bezpieczeństwo. Azole, w tym flukonazol (Diflucan, Flukonazol), worykonazol (Vfend), posakonazol (Noxafil) i izawukonazol (Cresemba), stanowią ważną grupę leków przeciwgrzybiczych o szerokim spektrum działania. W ciężkich przypadkach stosuje się amfoterycynę B w postaci liposomalnej (AmBisome) lub kompleksu lipidowego (Abelcet).

Największe trudności w leczeniu zakażeń grzybiczych u pacjentów z neutropenią obejmują opóźnioną diagnostykę, gdyż objawy kliniczne mogą być niespecyficzne, a konwencjonalne metody mikrobiologiczne mają ograniczoną czułość. Narastająca oporność na leki przeciwgrzybicze, zwłaszcza wśród szczepów Candida non-albicans oraz Aspergillus, dodatkowo komplikuje terapię. Interakcje lekowe stanowią kolejne wyzwanie, szczególnie w przypadku azoli, które mogą wchodzić w interakcje z wieloma lekami stosowanymi u pacjentów hematologicznych, w tym z lekami immunosupresyjnymi i chemioterapeutykami.

Profilaktyka przeciwgrzybicza odgrywa kluczową rolę w zapobieganiu inwazyjnym zakażeniom grzybiczym u pacjentów z przedłużającą się neutropenią. Stosuje się tu posakonazol, flukonazol lub mykafunginę, zależnie od oceny ryzyka i lokalnej epidemiologii. Kluczowe znaczenie ma również regeneracja układu hematopoetycznego, którą można przyspieszyć stosując czynniki wzrostu granulocytów, takie jak filgrastym (Neupogen, Accofil, Grastofil) czy pegfilgrastym (Neulasta, Pelmeg).