Właściwości farmakodynamiczne
Anidulafungin Sandoz 100 mg
Anidulafungina, będąca półsyntetyczną echinokandyną o kodzie ATC J02AX06, działa poprzez selektywne hamowanie syntazy beta-(1,3)-D-glukanu, kluczowego enzymu w biosyntezie ściany komórkowej grzybów, co prowadzi do efektu grzybobójczego wobec drożdżaków Candida oraz aktywności przeciwko wzrostowi grzybni Aspergillus fumigatus. W badaniach in vitro wykazuje skuteczność wobec gatunków Candida, takich jak C. albicans, C. glabrata, C. krusei, C. tropicalis oraz C. parapsilosis, przy czym MIC dla C. albicans wynosi ≤0,03 mg/l, dla C. glabrata, C. tropicalis i C. krusei ≤0,06 mg/l, a dla C. parapsilosis ≤4 mg/l. EUCAST określił wartości graniczne MIC dla wrażliwości i oporności, podkreślając wyższą oporność C. parapsilosis na anidulafunginę. Oporność na echinokandyny, związana z mutacjami w genie docelowym, może prowadzić do oporności krzyżowej na wszystkie echinokandyny, co wymaga ostrożności w interpretacji wyników i monitorowania klinicznego.
Właściwości farmakodynamiczne anidulafunginy
Anidulafungina należy do grupy farmakoterapeutycznej: Leki przeciwgrzybicze do stosowania wewnętrznego, inne leki przeciwgrzybicze do stosowania wewnętrznego, z kodem ATC: J02AX06. Jest to półsyntetyczna echinokandyna, lipopeptydem otrzymywanym w procesie syntezy z produktu fermentacji kropidlaka Aspergillus nidulans.1
Mechanizm działania
Mechanizm działania anidulafunginy polega na wybiórczym hamowaniu syntazy beta-(1,3)-D-glukanu, enzymu występującego w komórkach grzybów, ale nieobecnego u ssaków. Poprzez to działanie lek hamuje powstawanie beta-(1,3)-D-glukanu, który stanowi istotny składnik ściany komórkowej grzybów. Wykazano, że anidulafungina działa grzybobójczo na drożdżaki z rodzaju Candida oraz wykazuje aktywność przeciwko obszarom aktywnego wzrostu komórek grzybni Aspergillus fumigatus.2
Aktywność in vitro
W badaniach laboratoryjnych anidulafungina wykazuje aktywność przeciwgrzybiczą wobec wielu gatunków Candida, w tym:
- C. albicans – najczęściej występujący patogen drożdżakowy
- C. glabrata – gatunek często oporny na azole
- C. parapsilosis – gatunek o zmniejszonej wrażliwości na echinokandyny
- C. krusei – naturalnie oporny na flukonazol
- C. tropicalis – istotny patogen w zakażeniach inwazyjnych
Należy podkreślić, że aktywność anidulafunginy wobec różnych gatunków Candida nie jest jednakowa. Szczególnie w przypadku C. parapsilosis obserwuje się wyższe wartości MIC (minimalne stężenie hamujące) anidulafunginy w porównaniu do innych gatunków Candida.3
Europejski Komitet ds. Oznaczania Lekowrażliwości (EUCAST) opracował standaryzowaną metodykę badania wrażliwości grzybów z rodzaju Candida na anidulafunginę oraz odpowiednią interpretację stężeń granicznych.4
Stężenia graniczne według EUCAST
| Gatunki Candida | Stężenie graniczne MIC (mg/l) | |
|---|---|---|
| ≤W (wrażliwe) | >O (oporne) | |
| Candida albicans | 0,03 | 0,03 |
| Candida glabrata | 0,06 | 0,06 |
| Candida tropicalis | 0,06 | 0,06 |
| Candida krusei | 0,06 | 0,06 |
| Candida parapsilosis | 4 | 4 |
| Inne Candida spp. | Za mało dowodów | |
Wartości stężeń granicznych niezwiązanych z gatunkami zostały określone głównie na podstawie danych farmakokinetycznych/farmakodynamicznych (PK/PD) i są niezależne od rozkładów MIC określonych gatunków Candida. Należy je stosować wyłącznie w przypadku organizmów, dla których nie ustalono specyficznych wartości stężeń granicznych.5
Mechanizmy oporności
W niektórych przypadkach klinicznych obserwowano oporność na echinokandyny. Izolowane szczepy z mutacjami w kluczowych obszarach genu docelowego powiązano z przypadkami niepowodzeń klinicznych lub występowaniem zakażeń z przełamania. Większość tych przypadków dotyczyła pacjentów otrzymujących kaspofunginę, jednak badania na modelach zwierzęcych wykazały, że mutacje te powodują oporność krzyżową na wszystkie trzy echinokandyny. Z tego powodu, do czasu uzyskania szerszego doświadczenia klinicznego z anidulafunginą, izolaty takie określa się jako „oporne na echinokandyny”.6
Aktywność in vivo
Badania na modelach zwierzęcych potwierdziły skuteczność anidulafunginy w zakażeniach grzybiczych. Anidulafungina podawana drogą pozajelitową wykazała skuteczność wobec drożdżaków z rodzaju Candida zarówno u myszy i królików z prawidłowym układem odpornościowym, jak i u zwierząt z niedoborem odporności. Anidulafungina przedłużała przeżycie zakażonych zwierząt i ograniczała zajęcie narządów przez Candida, co obserwowano w odstępach od 24 do 96 godzin po podaniu ostatniej dawki leku.7
W badaniach eksperymentalnych anidulafungina wykazywała skuteczność w różnych modelach zakażeń grzybiczych, takich jak:
- Rozsiana kandydoza wywołana przez C. albicans u królików z neutropenią
- Zakażenie przełyku i jamy ustno-gardłowej wywołane przez oporne na flukonazol szczepy C. albicans u królików z neutropenią
- Kandydemia wywołana przez oporne na flukonazol szczepy C. glabrata u myszy z neutropenią
Wymienione modele zakażeń dobrze odzwierciedlają kliniczne sytuacje, w których anidulafungina może znaleźć zastosowanie terapeutyczne, szczególnie w przypadkach grzybic inwazyjnych u pacjentów z obniżoną odpornością oraz zakażeń wywołanych przez szczepy oporne na inne leki przeciwgrzybicze.8
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania