złogi rogówki
Złogi rogówki (ang. corneal deposits) to zmiany patologiczne w obrębie rogówki, polegające na gromadzeniu się substancji endogennych lub egzogennych w jej strukturze. Mogą one występować w różnych warstwach rogówki – nabłonku, warstwie Bowmana, zrębie lub błonie Descemeta.
Złogi te mogą mieć różną etiologię – pojawiają się w przebiegu chorób metabolicznych (np. cystynoza, mukopolisacharydozy), chorób ogólnoustrojowych (amyloidoza, sarkoidoza), w wyniku działania leków (amiodaron, chlorochina), noszenia soczewek kontaktowych lub jako skutek przewlekłych stanów zapalnych rogówki. Charakterystyczne złogi wapniowe mogą powstawać w zespole suchego oka lub w keratopatii wstęgowatej.
Diagnostyka złogów rogówki obejmuje badanie lampą szczelinową, które pozwala na ich wizualizację. W zależności od rodzaju złogów mogą one prezentować się jako białawe, krystaliczne, metaliczne lub barwne depozycje. W niektórych przypadkach konieczne jest wykonanie tomografii optycznej przedniego odcinka oka (AS-OCT) lub mikroskopii konfokalnej dla dokładniejszej oceny.
Leczenie złogów rogówki zależy od ich przyczyny i stopnia zaawansowania. Może obejmować odstawienie leków wywołujących zmiany, leczenie choroby podstawowej, stosowanie kropli nawilżających, a w zaawansowanych przypadkach powodujących znaczne upośledzenie widzenia – keratoplastykę. Ważne jest, że niektóre złogi mogą być nieodwracalne mimo wdrożenia odpowiedniego leczenia.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Indometacyna – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Indometacyna, jako niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ), wymaga szczególnej ostrożności w stosowaniu, zwłaszcza u pacjentów z astmą, POChP, nadwrażliwością na NLPZ, chorobami przewodu pokarmowego, nadciśnieniem tętniczym, niewydolnością serca, zaburzeniami czynności nerek i wątroby oraz u osób w podeszłym wieku. Lek może wywoływać reakcje nadwrażliwości, w tym napady astmy, obrzęki, pokrzywkę, a także krwawienia, owrzodzenia i perforacje przewodu pokarmowego, które mogą mieć charakter śmiertelny. Zaleca się monitorowanie czynności nerek, szczególnie u pacjentów z ryzykiem dekompensacji nerkowej, oraz kontrolę objawów ze strony układu krążenia, gdyż indometacyna może zwiększać ryzyko zatorów tętniczych. W przypadku wystąpienia działań niepożądanych, takich jak krwawienia czy reakcje alergiczne, leczenie należy przerwać. Dawkowanie powinno być możliwie najmniejsze, a lek podawany z pokarmem lub środkami zobojętniającymi sok żołądkowy w celu zmniejszenia działań niepożądanych.
agregacja płytek krwi, aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, astma, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba naczyń mózgowych, choroba niedokrwienna serca, choroba Parkinsona, choroba psychiczna, choroba tętnic obwodowych, dekompensacja nerek, hiperlipidemia, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwas acetylosalicylowy, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwzakrzepowy, mieszana choroba tkanki łącznej, nadciśnienie tętnicze, nadżerka rogówki, niedokrwistość, niesteroidowy lek przeciwzapalny, obrzęk Quinckego, odnerwienie rogówki, owrzodzenie rogówki, padaczka, perforacja przewodu pokarmowego, perforacja rogówki, przewlekła obturacyjna choroba płuc, reakcja krzyżowa, retencja płynów, reumatoidalne zapalenie stawów, ścieńczenie rogówki, toczeń rumieniowaty układowy, uszkodzenie nabłonka rogówki, warfaryna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie czynności nerek, zapalenie rogówki, zastoinowa niewydolność serca, zawał serca, zespół suchego oka, złogi rogówki - Leksykon leków
Działania niepożądane – Flecainide acetate Holsten 50 mg
Flekainid, lek przeciwarytmiczny klasy IC, wykazuje istotne ryzyko działań proarytmicznych, szczególnie u pacjentów ze strukturalną chorobą serca oraz zaburzeniami czynności lewej komory. Do najczęstszych działań niepożądanych należą blok przedsionkowo-komorowy II i III stopnia, bradykardia, niewydolność serca, niedociśnienie tętnicze, zawał mięśnia sercowego oraz różne formy częstoskurczu, w tym migotanie przedsionków i komór. Flekainid może powodować zależne od dawki wydłużenie odstępów PR i QRS oraz zmiany wartości progowej stymulacji. U pacjentów z trzepotaniem przedsionków istnieje ryzyko przewodzenia 1:1 z przyspieszeniem rytmu serca. Ponadto, terapia może ujawnić wcześniej nierozpoznany zespół Brugadów, co zwiększa ryzyko ciężkich arytmii komorowych, w tym migotania komór opornego na konwersję. Objawy neurologiczne, takie jak zawroty głowy (występujące u około 15% pacjentów) i zaburzenia widzenia, mają zazwyczaj charakter przejściowy, jednak mogą wpływać na bezpieczeństwo pacjenta.
alergiczne zapalenie skóry, arytmia komorowa, ataksja, blok przedsionkowo-komorowy, blok zatokowy, bradykardia, choroba śródmiąższowa płuc, częstoskurcz, dyskinezja, działanie proarytmiczne, flekainid, fotosensytywność, kołatanie serca, lek przeciwarytmiczny, migotanie komór, migotanie przedsionków, niedociśnienie tętnicze, niewydolność serca, parestezja, strukturalna choroba serca, trzepotanie przedsionków, zaburzenie czynności lewej komory, zaburzenie krwi i układu chłonnego, zaburzenie widzenia, zapalenie płuc, zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, zawroty głowy, zespół Brugadów, złogi rogówki, zmniejszenie liczby krwinek czerwonych, żółtaczka, zwłóknienie płuc - Leksykon leków
Działania niepożądane – Chibroxin 3 mg/ml
Norfloksacyna w postaci kropli do oczu (Chibroxin 3 mg/ml) może wywoływać działania niepożądane o różnej częstości i nasileniu, głównie o charakterze miejscowym. Najczęściej obserwuje się miejscowe uczucie pieczenia lub kłucia (≥1/10), które jest wynikiem działania norfloksacyny na zakończenia nerwowe spojówki i rogówki i zwykle ustępuje bez konieczności przerwania terapii. Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) występują przekrwienie i obrzęk spojówek oraz gorzki smak po wkropleniu, natomiast bardzo rzadko (≤1/10 000) mogą pojawić się złogi w rogówce, które potencjalnie wpływają na ostrość widzenia i wymagają konsultacji okulistycznej. Światłowstręt (fotofobia) ma częstość nieznaną i wymaga indywidualnej oceny klinicznej. Produkt zawiera chlorek benzalkoniowy (0,025 ml/ml) jako konserwant, który może powodować dodatkowe reakcje, zwłaszcza u pacjentów z zespołem suchego oka lub przy przewlekłym stosowaniu.
chlorek benzalkoniowy, fotofobia, gorzki smak, jama nosowo-gardłowa, kanaliki łzowe, konsultacja okulistyczna, norfloksacyna, obrzęk spojówki, ostrość widzenia, pieczenie oka, przekrwienie spojówki, rozszerzenie naczyń, tkanka spojówkowa, wyprysk kontaktowy, zaburzenia widzenia, zakończenia nerwowe, zespół suchego oka, złogi rogówki - Leksykon substancji czynnych
Flekainid – Działania niepożądane
Flekainid, jako lek przeciwarytmiczny klasy IC, wykazuje istotne ryzyko działań niepożądanych, zwłaszcza proarytmicznych, które są szczególnie niebezpieczne u pacjentów ze strukturalną chorobą serca i zaburzeniami czynności lewej komory. Do najczęstszych działań niepożądanych należą zawroty głowy (≥10%) oraz zaburzenia widzenia (≥10%), w tym podwójne i niewyraźne widzenie. Ze strony układu sercowo-naczyniowego obserwuje się blok przedsionkowo-komorowy II i III stopnia, bradykardię (<60/min), niewydolność serca, niedociśnienie tętnicze, a także częstoskurcze przedsionkowe i komorowe. Flekainid może prowadzić do przewodzenia AV 1:1 przy trzepotaniu przedsionków, co skutkuje niebezpiecznym przyspieszeniem rytmu komór. Ponadto lek może ujawnić zespół Brugadów, co stanowi poważne zagrożenie nagłą śmiercią sercową. Charakterystyczne zmiany w EKG obejmują wydłużenie odstępów PQ, QT, PR oraz zespołu QRS, a także zmiany progu stymulacji, co ma znaczenie u pacjentów ze stymulatorem serca.
alergiczne zapalenie skóry, amnezja, bezdech, bezsenność, biegunka, blok odnogi pęczka Hisa, blok przedsionkowo-komorowy, blok zatokowo-przedsionkowy, ból brzucha, ból mięśni, ból stawów, bradykardia, depresja, dezorientacja, drgawki, duszność, działanie proarytmiczne, flekainid, lek przeciwarytmiczny, leukopenia, łysienie, migotanie komór, nadwrażliwość na światło, neuropatia obwodowa, niedokrwistość, niepokój, niewydolność serca, nudności, omamy, podwyższone enzymy wątrobowe, pokrzywka, przeciwciała przeciwjądrowe, przewodzenie przedsionkowo-komorowe, śródmiąższowa choroba płuc, suchość jamy ustnej, trombocytopenia, trzepotanie przedsionków, wydłużenie odstępu QT, wymioty, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie smaku, zaburzenie widzenia, zapalenie płuc, zaparcie, zatrzymanie czynności serca, zawroty głowy, zawroty głowy ośrodkowe, zespół Brugadów, złogi rogówki, zwłóknienie płuc - Leksykon leków
Działania niepożądane – Monafox 5 mg/ml
Lek Monafox, zawierający chlorowodorek moksyfloksacyny w stężeniu 5 mg/ml w formie kropli do oczu, był oceniany w badaniach klinicznych obejmujących 2252 pacjentów, z których większość (1900) stosowała lek trzy razy dziennie. Badania obejmowały populacje z USA, Kanady, Japonii i Indii. Nie zaobserwowano poważnych działań niepożądanych dotyczących narządu wzroku ani reakcji ogólnoustrojowych bezpośrednio związanych z lekiem. Najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi były podrażnienie i ból oka (1-2%), głównie o łagodnym przebiegu (96% przypadków). Inne działania niepożądane obejmowały m.in. punkcikowate zapalenie rogówki, suchość oka, krwawienia spojówkowe, a także rzadziej zaburzenia hematologiczne, neurologiczne, sercowe i skórne. Szczególną uwagę zwraca się na potencjalne reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaksję, oraz ryzyko zerwania ścięgien, zwłaszcza u pacjentów stosujących jednocześnie kortykosteroidy i osób starszych.
alergia oka, aminotransferaza, ból oka, ciśnienie wewnątrzgałkowe, działanie niepożądane, farmakovigilance, fluorochinolon, gammaglutamylotransferaza, hemoglobina, kołatanie serca, kortykosteroid, krople do oczu, krwawienie spojówkowe, moksyfloksacyna, nabłonek rogówki, naciek rogówki, nadwrażliwość, nadżerka rogówki, niedrożność dróg oddechowych, obrzęk krtani, obrzęk naczyniowo-ruchowy, obrzęk powiek, obrzęk rogówki, obrzęk spojówek, parestezja, podrażnienie oka, populacja pediatryczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, suchość oka, światłowstręt, układ immunologiczny, układ oddechowy, zaburzenie oka, zaburzenie skóry, zaburzenie smaku, zaburzenie wątroby, zapalenie oka, zapalenie powiek, zapalenie rogówki, zapalenie spojówek, zapaść sercowo-naczyniowa, zerwanie ścięgna, złogi rogówki, zmętnienie rogówki - Leksykon leków
Działania niepożądane – Cipronex 0,3% 3 mg/ml
Cyprofloksacyna w postaci kropli do oczu o stężeniu 3 mg/ml (Cipronex 0,3%) jest fluorochinolonowym antybiotykiem stosowanym miejscowo w leczeniu infekcji okulistycznych. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są uczucie dyskomfortu w oku (około 6% pacjentów), zaburzenia smaku (około 3%) oraz złogi w rogówce (około 3%), które mają charakter łagodny i przemijający. Działania niepożądane klasyfikowane są według częstości występowania: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10000 do <1/1000) oraz bardzo rzadko (<1/10000). Rzadkie reakcje obejmują m.in. nadwrażliwość, bóle głowy, zawroty głowy, uszkodzenia rogówki, światłowstręt, obrzęk powiek, świąd oka, a także zaburzenia żołądkowo-jelitowe i skórne. U pacjentów z owrzodzeniem rogówki może pojawić się biały osad w oku, który ustępuje samoistnie i nie wymaga przerwania terapii.
anafilaksja, biegunka, ból głowy, ból oka, ból ucha, cyprofloksacyna, duszność, dysgusja, dyskomfort oka, fluorochinolon, fotofobia, infekcja oka, kortykosteroid, łzawienie, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, naciek rogówki, niewyraźne widzenie, nieżyt nosa, nudności, obniżenie ostrości wzroku, obrzęk gardła, obrzęk oka, obrzęk powieki, obrzęk spojówki, obrzęk twarzy, omdlenie, owrzodzenie rogówki, parestezja, pokrzywka, przekrwienie oka, punktowe zapalenie rogówki, reakcja fototoksyczna, reakcja nadwrażliwości, świąd oka, tendinopatia, uszkodzenie rogówki, wydzielina oczna, wysypka uogólniona, zapalenie skóry, zapaść sercowo-naczyniowa, zawrót głowy, zerwanie ścięgna, zespół Stevensa-Johnsona, zespół suchego oka, złogi rogówki, złuszczające zapalenie skóry - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Netaxen
Produkt leczniczy Netaxen zawiera 3 mg/mL netylmycyny oraz 1 mg/mL deksametazonu i jest przeznaczony wyłącznie do stosowania okulistycznego. Nie należy podawać go doustnie ani do komory przedniej oka. Długotrwałe stosowanie (>15 dni) wymaga rutynowego monitorowania ciśnienia wewnątrzgałkowego ze względu na ryzyko nadciśnienia wewnątrzgałkowego, jaskry oraz uszkodzenia nerwu wzrokowego. Kortykosteroid zawarty w preparacie może powodować zaćmę podtorebkową tylną, opóźnione gojenie ran rogówki oraz osłabienie odpowiedzi immunologicznej, co zwiększa ryzyko wtórnych zakażeń, zwłaszcza grzybiczych i wirusowych. W przypadku ostrych ropnych zakażeń stosowanie Netaxenu wymaga szczególnej ostrożności i regularnej oceny klinicznej. U pacjentów ze schorzeniami powodującymi ścieńczenie rogówki lub twardówki istnieje ryzyko perforacji po miejscowym zastosowaniu kortykosteroidów.
ciśnienie wewnątrzgałkowe, działania niepożądane kortykosteroidów, inhibitor CYP3A, jaskra, kobicystat, kortykosteroidy oczne, nadciśnienie wewnątrzgałkowe, nadwrażliwość na aminoglikozydy, opóźnione gojenie ran, perforacja rogówki, ropne zakażenie oka, rytonawir, ścieńczenie rogówki, ścieńczenie twardówki, uszkodzenie nerwu wzrokowego, zaburzenia ostrości wzroku, zaćma podtorebkowa tylna, złogi rogówki, zmętnienie rogówki, zmętnienie soczewki - Leksykon leków
Działania niepożądane – Moxifloxacinum Stulln 5 mg/ml
Moksyfloksacyna w postaci kropli do oczu (5 mg/ml) była badana klinicznie u 2252 pacjentów, z czego większość (ponad 1900) stosowała lek 3 razy dziennie. Badania obejmowały populacje z USA, Kanady, Japonii i Indii. Nie odnotowano poważnych działań niepożądanych okulistycznych ani ogólnoustrojowych. Najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi były podrażnienie i ból oka, występujące u 1-2% pacjentów, z czego 96% miało charakter łagodny. Działania niepożądane klasyfikowano według częstości występowania, a wśród nich odnotowano m.in. rzadkie zmniejszenie stężenia hemoglobiny, bóle głowy (≥ 0,1%), suchość i przekrwienie oka, a także rzadkie przypadki zwiększenia aktywności aminotransferaz. U pacjentów pediatrycznych profil bezpieczeństwa był podobny do dorosłych, z częstością podrażnienia i bólu oka na poziomie 0,9%.
ból oka, dysgeuzja, fluorochinolon, kołatanie serca, kortykosteroid, krwawienie spojówkowe, łzawienie, moksyfloksacyna, naciek rogówki, nadwrażliwość, nadżerka rogówki, niedokrwistość, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk rogówki, obrzęk spojówek, parestezja, podrażnienie oka, punkcikowate zapalenie rogówki, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, światłowstręt, wewnętrzne zapalenie oka, wrzodziejące zapalenie rogówki, zapalenie powiek, zapalenie rogówki, zapalenie spojówek, zerwanie ścięgna, złogi rogówki, zmętnienie rogówki - Leksykon leków
Działania niepożądane – Ofloxamed 3 mg/ml
Produkt leczniczy Ofloxamed w postaci kropli do oczu zawiera ofloksacynę w stężeniu 3 mg/ml, co odpowiada 0,1 mg substancji czynnej w jednej kropli. Ofloksacyna należy do grupy fluorochinolonów i wykazuje działanie przeciwbakteryjne. Ze względu na miejscowe podanie do oka, wchłanianie ogólnoustrojowe jest ograniczone, co zmniejsza ryzyko wystąpienia ogólnoustrojowych działań niepożądanych, choć nie można ich całkowicie wykluczyć. Działania niepożądane klasyfikuje się według częstości występowania: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), bardzo rzadko (<1/10 000) oraz częstość nieznana. Najczęściej zgłaszane działania dotyczą narządu wzroku, w tym podrażnienie oka i uczucie dyskomfortu (często), a także rzadziej odkładanie złogów w rogówce (rzadko).
ból oka, duszność, fluorochinolon, fotofobia, łzawienie, nieostre widzenie, nudności, obrzęk gardła, obrzęk języka, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk oka, obrzęk okołooczodołowy, obrzęk twarzy, ofloksacyna, podrażnienie oka, przekrwienie oka, reakcja anafilaktyczna, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, uczucie ciała obcego w oku, wstrząs anafilaktyczny, zapalenie rogówki, zapalenie spojówek, zawroty głowy, zerwanie ścięgna, zespół Stevensa-Johnsona, zespół suchego oka, złogi rogówki - Leksykon leków
Działania niepożądane – Ciloxan 3 mg/ml
Stosowanie kropli do oczu Ciloxan (cyprofloksacyna 3 mg/ml) wiąże się z występowaniem działań niepożądanych, które należy monitorować podczas terapii. Najczęściej obserwowane objawy to uczucie dyskomfortu w oku (około 6% pacjentów), zaburzenia smaku (około 3%) oraz złogi w rogówce (około 3%). Działania te zwykle nie wymagają przerwania leczenia. Inne często występujące objawy obejmują przekrwienie oka, a niezbyt często obserwuje się m.in. bóle głowy, uszkodzenie rogówki, światłowstręt, obrzęk powiek, suchość oka, świąd, zwiększone łzawienie oraz zaburzenia widzenia. Rzadziej mogą pojawić się reakcje nadwrażliwości, zapalenia rogówki i spojówek, a także objawy toksycznego działania na oko. W przypadku pacjentów z owrzodzeniami rogówki możliwe jest powstawanie białego osadu, który ustępuje przy kontynuacji terapii i nie wpływa negatywnie na proces zdrowienia.
anafilaksja, astenopia, chlorowodorek, cyprofloksacyna, fluorochinolon, fototoksyczność, jęczmień, kortykosteroid, krople do oczu, naciek rogówki, niedoczulica oka, obrzęk gardła, obrzęk oka, obrzęk powiek, owrzodzenie rogówki, parestezja skórna, podwójne widzenie, pokrzywka, punkcikowe zapalenie rogówki, reakcja nadwrażliwości, ścięgno Achillesa, światłowstręt, toksyczno-rozpływna martwica naskórka, uszkodzenie rogówki, zaburzenie nabłonka rogówki, zapalenie rogówki, zapalenie spojówek, zapaść sercowo-naczyniowa, zespół Stevensa-Johnsona, złogi rogówki, złuszczające zapalenie skóry