tofacitinib
Tofacitinib to doustny, małocząsteczkowy inhibitor kinaz janusowych (JAK), przede wszystkim JAK1 i JAK3, z mniejszym wpływem na JAK2. Lek blokuje szlak sygnałowy JAK-STAT, kluczowy w transdukcji sygnałów prozapalnych cytokin, co prowadzi do zmniejszenia odpowiedzi immunologicznej i stanu zapalnego.
Tofacitinib jest zarejestrowany w leczeniu aktywnego reumatoidalnego zapalenia stawów o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego, łuszczycowego zapalenia stawów, zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa, wrzodziejącego zapalenia jelita grubego oraz młodzieńczego idiopatycznego zapalenia stawów. Wykazuje skuteczność zarówno w monoterapii, jak i w połączeniu z metotreksatem lub innymi klasycznymi lekami modyfikującymi przebieg choroby.
Do najczęstszych działań niepożądanych tofacitinibu należą infekcje (zwłaszcza górnych dróg oddechowych, zapalenie płuc, półpasiec), bóle głowy, nadciśnienie tętnicze oraz zaburzenia lipidowe. Lek wiąże się ze zwiększonym ryzykiem ciężkich zakażeń, nowotworów złośliwych, perforacji przewodu pokarmowego oraz incydentów sercowo-naczyniowych, zwłaszcza u pacjentów z czynnikami ryzyka. Wymaga regularnego monitorowania parametrów morfologii krwi, funkcji wątroby i nerek oraz lipidogramu.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Puchitis – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Puchitis, czyli zapalenie zbiornika jelitowego, jest istotnym powikłaniem po proktokolektomii odtwórczej z IPAA u pacjentów z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego (WZJG). Występuje u nawet 70% pacjentów po zabiegu, a przewlekła postać dotyczy 10-15%, z ryzykiem niepowodzenia zbiornika sięgającym 10%. Czynniki ryzyka obejmują współistnienie pierwotnego stwardniającego zapalenia dróg żółciowych (PSC), które zwiększa 10-letnie ryzyko puchitis do 79% (w porównaniu do 46% bez PSC), wczesne wystąpienie puchitis (iloraz szans 3,51-5,55) oraz dyssynergię miednicy. Modele głębokiego uczenia (DL) wykazują ponad 20% wyższą skuteczność w przewidywaniu puchitis niż tradycyjne wskaźniki aktywności choroby (mPDAI), co może wspierać wczesne interwencje terapeutyczne. U części pacjentów rozwija się fenotyp podobny do choroby Leśniowskiego-Crohna (ChLC), który jest główną przyczyną niepowodzenia zbiornika, charakteryzujący się obecnością przetok, zwężeń oraz zapaleniem jelita krętego przed zbiornikiem.
Przewlekłe puchitis jest początkowo leczone antybiotykami z efektywnością 70-80%, jednak nawroty występują u 15-40% pacjentów. W przypadkach opornych stosuje się terapie biologiczne: infliksymab (skuteczność do 88%), vedolizumab (30-40%) oraz tofacitinib (50-60%), choć potrzebne są dalsze randomizowane badania. W ciężkich, nawracających przypadkach rozważa się interwencje chirurgiczne. Proaktywne monitorowanie endoskopowe (pouchoskopia) może umożliwić wczesne wykrycie zapalenia nawet u pacjentów bezobjawowych, co stanowi potencjalny cel leczenia. Konieczne są dalsze badania nad fenotypem ChLC zbiornika oraz rozwój wiarygodnych wskaźników diagnostycznych, aby poprawić stratifikację ryzyka i wyniki leczenia. Interdyscyplinarna współpraca i spersonalizowane podejście terapeutyczne pozostają kluczowe w zarządzaniu puchitis, zwłaszcza w kontekście przewlekłego zapalenia zbiornika jelitowego.
antybiotykoterapia, choroba Leśniowskiego-Crohna, dyssynergia miednicy, ileostomia, infliksymab, model głębokiego uczenia, nieswoiste zapalenie jelit, pierwotne stwardniające zapalenie dróg żółciowych, pouchoskopia, proktokolektomia odtwórcza, przetoka, przewlekłe puchitis, puchitis, stomia, stratyfikacja ryzyka, terapia biologiczna, tofacitinib, vedolizumab, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zbiornik jelitowy, zwężenie jelita