Właściwości farmakokinetyczne
Vigalex Forte 2000 IU

Właściwości farmakokinetyczne leku

Farmakokinetyka cholekalcyferolu (witaminy D3) obejmuje procesy wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu oraz wydalania. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis właściwości farmakokinetycznych cholekalcyferolu zawartego w preparacie Vigalex Forte, ze szczególnym uwzględnieniem poszczególnych etapów jego przemian w organizmie.¹

Wchłanianie

Cholekalcyferol po podaniu doustnym wchłania się w jelicie cienkim. Proces ten jest warunkowany przez obecność żółci oraz swoistych białek. Należy zaznaczyć, że skuteczność wchłaniania cholekalcyferolu zwiększa się w obecności tłuszczów w diecie. Istotną informacją kliniczną jest fakt, że u pacjentów z chorobami wątroby i dróg żółciowych obserwuje się zmniejszenie wchłaniania cholekalcyferolu.²

Dystrybucja

Po wchłonięciu do krwioobiegu, cholekalcyferol jest transportowany do wątroby, gdzie pod wpływem enzymu 25-hydroksylazy ulega przemianie do kalcyfediolu (25-hydroksycholekalcyferolu, 25(OH)D3). Następnie, kalcyfediol wytworzony w wątrobie jest transportowany przy udziale swoistych białek transportujących (Vitamin D-binding protein) do nerek. W nerkach, pod wpływem enzymu 1α-hydroksylazy-25(OH)D3, kalcyfediol przekształca się w kalcytriol (1,25(OH)2D3), który jest najbardziej aktywną postacią witaminy D3.³

Zarówno witamina D3, jak i jej aktywne metabolity mogą być długotrwale magazynowane głównie w wątrobie oraz tkance tłuszczowej. U osób zdrowych stężenie witaminy D3 w surowicy wynosi 1,3 nmol/l, a jej okres półtrwania (t1/2) mieści się w zakresie od 19 do 25 godzin. W przypadku kalcyfediolu okres półtrwania wynosi około 16 dni, natomiast kalcytriol charakteryzuje się krótszym okresem półtrwania, wynoszącym od 3 do 6 godzin.⁴

Metabolizm

Metabolizm witaminy D3 prowadzi do powstania farmakologicznie aktywnych metabolitów. Pierwszy etap odbywa się w wątrobie, gdzie cholekalcyferol ulega hydroksylacji w pozycji 25, co prowadzi do powstania 25(OH)D3, czyli kalcyfediolu. Proces ten jest katalizowany przez enzym 25-hydroksylazę, a jego szybkość zależy od ilości dostępnego substratu. Warto podkreślić, że aktywność tego enzymu jest obniżona u wcześniaków oraz pacjentów z uszkodzoną wątrobą.⁵

Kalcyfediol jest głównym krążącym metabolitem witaminy D3 w krwi, charakteryzującym się niewielką aktywnością biologiczną. Fizjologiczne stężenie 25(OH)D3 w organizmie wynosi od 10 do 125 nmol/l, a jego okres półtrwania waha się od 10 do 20 dni.⁶

Końcowa przemiana do kalcytriolu odbywa się głównie w kanalikach proksymalnych nerek, a w mniejszym stopniu również w łożysku, makrofagach oraz komórkach układu limfatycznego. Proces ten dotyczy hydroksylacji w pozycji 1α. Aktywność enzymu 1α-hydroksylazy 25(OH)D3 w nerkach podlega złożonej regulacji hormonalnej i metabolicznej.⁷

Aktywność 1α-hydroksylazy ulega zwiększeniu pod wpływem następujących czynników:

• parathormon
• prolaktyna
• hormon wzrostu
• hormony płciowe
• insulina
• prostaglandyna PGE2

Nasilenie aktywności tego enzymu obserwuje się również u dzieci z niedoborem witaminy D3 oraz przy niedoborze wapnia i fosforanów w diecie.⁸

Z kolei do zmniejszenia aktywności 1α-hydroksylazy przyczyniają się:

• kortyzon
• tyroksyna
• kwasica metaboliczna
• etanol
• zwiększone stężenie wapnia i fosforanów we krwi

⁹

Alternatywnym metabolitem kalcyfediolu jest 24,25-dihydroksycholekalcyferol [24,25(OH)D3], który powstaje w nerkach przy wystarczającym stężeniu wapnia i aktywnych metabolitów D3. Metabolit ten odznacza się niewielką aktywnością metaboliczną. Warto zaznaczyć, że 1,25(OH)2D3 (kalcytriol) jest regulatorem własnego metabolizmu – indukuje on 24-hydroksylazę, a hamuje 1α-hydroksylazę.¹⁰

Podczas metabolizmu witaminy D3 mogą powstawać również inne metabolity, takie jak 1,24,25-trihydroksycholekacyferol i 25,26-dihydroksycholecalcyferol. Znaczna część (około 25% dawki) hydroksylowych metabolitów ulega sprzęganiu z kwasem glukuronowym lub siarkowym i jest wydzielana z żółcią.¹¹

Wydalanie

Witamina D3 i jej aktywne metabolity, po połączeniu w wątrobie z kwasem glikuronowym, glicyną lub tauryną, są głównie wydalane z żółcią do przewodu pokarmowego. Jedynie niewielkie ilości tych związków zostają wydalone z moczem. Istotną informacją dla kobiet karmiących piersią jest fakt, że niewielka ilość witaminy D3 przenika do mleka ludzkiego.¹²

Parametry farmakokinetyczne