Właściwości farmakokinetyczne cholekalcyferolu (witaminy D3)

Właściwości farmakokinetyczne produktu leczniczego Vitamin D3 Krka zawierającego 7000 j.m. (175 mikrogramów) cholekalcyferolu w tabletce obejmują proces wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu oraz eliminacji substancji czynnej z organizmu. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis tych procesów z uwzględnieniem specyfiki działania witaminy D3.¹

Wchłanianie

Cholekalcyferol jest wchłaniany głównie w jelicie cienkim. Badania farmakologiczne wykazały, że proces ten charakteryzuje się wysoką skutecznością – około 80% przyjętej dawki ulega absorpcji. Mechanizm wchłaniania witaminy D3 jest zależny od obecności soli żółciowych, które zwiększają efektywność absorpcji ze względu na lipofilny charakter cząsteczki cholekalcyferolu.²

Dystrybucja

Transport witaminy D3 w organizmie przebiega dwoma różnymi drogami, w zależności od jej pochodzenia:

• Witamina D3 syntetyzowana w skórze – transportowana jest przez specyficzne białka wiążące witaminę D (vitamin D-binding protein) obecne w osoczu
• Witamina D3 pochodząca z diety – transportowana jest przy udziale chylomikronów

Po wchłonięciu lub syntezie skórnej, cholekalcyferol w ciągu kilku godzin jest transportowany do wątroby, gdzie podlega przemianom metabolicznym. Alternatywnie, może być dostarczany w postaci niezmienionej lub jako metabolity do tkanek magazynujących, takich jak:

• Tkanka tłuszczowa
• Wątroba
• Mięśnie

Miejsca te pełnią funkcję rezerwuarów witaminy D3 w organizmie.³

Metabolizm

Aktywacja biologiczna cholekalcyferolu jest procesem dwuetapowym, obejmującym sekwencyjne hydroksylacje cząsteczki:

1. Pierwszy etap (hydroksylacja wątrobowa) – zachodzi w wątrobie i polega na hydroksylacji węgla w pozycji 25, prowadząc do powstania 25-hydroksycholekalcyferolu. Jest to główna forma witaminy D krążąca we krwi, jednak w stężeniach fizjologicznych pozostaje nieaktywna biologicznie.
2. Drugi etap (hydroksylacja nerkowa) – zachodzi w nerkach, gdzie 25-hydroksycholekalcyferol ulega hydroksylacji węgla w pozycji 1, tworząc 1,25-dihydroksycholekalcyferol, który jest bardziej aktywnym metabolitem.

Prawidłowe stężenia metabolitów witaminy D w osoczu wynoszą:

Metabolizm cholekalcyferolu do jego aktywnych form jest procesem ściśle regulowanym, zależnym od zapotrzebowania organizmu na wapń i fosfor.⁴

Eliminacja

Eliminacja cholekalcyferolu i jego metabolitów z organizmu odbywa się głównie poprzez układ pokarmowy:

• Główna droga wydalania – z żółcią i kałem
• Wydalanie nerkowe – jedynie niewielkie ilości są wydalane z moczem

Warto zauważyć, że niektóre metabolity cholekalcyferolu mogą przenikać do mleka kobiecego, co ma znaczenie u kobiet karmiących. Średni okres półtrwania 25-hydroksycholekalcyferolu w surowicy jest stosunkowo długi i wynosi około 13-15 dni, co umożliwia utrzymanie stabilnego stężenia witaminy D w organizmie.⁵