poduszeczki wsierdziowe
Poduszeczki wsierdziowe (endocardial cushions) to specjalne struktury embrionalne, które odgrywają kluczową rolę w rozwoju serca płodu. Tworzą się one w kanale przedsionkowo-komorowym około 4-5 tygodnia życia płodowego i są zbudowane z tkanki mezenchymalnej bogatej w glikozaminoglikany.
Główną funkcją poduszeczek wsierdziowych jest uczestniczenie w podziale wspólnego kanału przedsionkowo-komorowego na dwa odrębne kanały: lewy (mitralny) i prawy (trójdzielny). Biorą one również udział w formowaniu dolnej części przegrody międzyprzedsionkowej, górnej części przegrody międzykomorowej oraz zastawek przedsionkowo-komorowych.
Wady rozwojowe poduszeczek wsierdziowych mogą prowadzić do poważnych wad wrodzonych serca, takich jak wspólny kanał przedsionkowo-komorowy (AVSD), ubytek przegrody przedsionkowo-komorowej czy nieprawidłowości zastawek. Wady te są często obserwowane u dzieci z zespołem Downa, gdzie występują z częstością około 40-60% wszystkich wad serca w tej grupie pacjentów.
Diagnostyka wad poduszeczek wsierdziowych opiera się głównie na badaniu echokardiograficznym, które może być wykonane już w okresie prenatalnym. Leczenie zazwyczaj wymaga interwencji kardiochirurgicznej, której zakres zależy od typu i złożoności wady.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Defekt przegrody międzyprzedsionkowej – Patofizjologia i mechanizm
Defekt przegrody międzyprzedsionkowej (ASD) jest jedną z najczęstszych wrodzonych wad serca, stanowiąc około 6-10% wszystkich wrodzonych wad serca, z częstością występowania około 25% u dzieci i przewagą u dziewczynek. ASD powstaje w wyniku niepełnego wykształcenia przegrody międzyprzedsionkowej, co prowadzi do utrzymującego się przecieku lewo-prawego między przedsionkami. Hemodynamicznie istotny przeciek definiowany jest jako stosunek przepływu płucnego do systemowego (Qp/Qs) > 1.5:1. Przewlekły przeciek powoduje przeciążenie objętościowe prawego serca, powiększenie prawego przedsionka i komory, a także wpływa na geometrię lewej komory poprzez efekt Bernheima. Długotrwałe przeciążenie prowadzi do uszkodzenia mięśnia sercowego, potwierdzonego podwyższonymi wartościami wysoko czułej troponiny sercowej I, oraz do przebudowy elektrycznej i strukturalnej przedsionków, co predysponuje do arytmii przedsionkowych, zwłaszcza migotania przedsionków.
choroba niedokrwienna serca, defekt przegrody międzyprzedsionkowej, kardiomiopatia, migotanie przedsionków, nadciśnienie płucne, ostium secundum, otwór owalny, poduszeczki wsierdziowe, przeciążenie objętościowe serca, przeciek lewo-prawy, przeciek międzyprzedsionkowy, przegroda międzykomorowa, przegroda serca, przewodzenie przedsionkowo-komorowe, septum primum, septum secundum, troponina sercowa, trzepotanie przedsionków, wrodzona wada serca, zator paradoksalny, zatorowość paradoksalna, zespół Downa, zespół Eisenmengera, zespół Holt-Oram, zespół Noonana, zespół Turnera - Leksykon chorób i schorzeń
Defekt przegrody międzykomorowej – Etiologia i przyczyny
Defekt przegrody międzykomorowej (VSD) jest jedną z najczęstszych wrodzonych wad serca, stanowiąc około 20-30% wszystkich wad wrodzonych, powstając w wyniku nieprawidłowego rozwoju przegrody międzykomorowej w pierwszych 8 tygodniach życia płodowego. VSD charakteryzuje się obecnością otworu w przegrodzie międzykomorowej, co powoduje przeciek lewo-prawy i mieszanie krwi utlenowanej z krwią odtlenowaną. Hemodynamika zależy od wielkości ubytku, oporu naczyniowego płuc oraz obecności zwężeń drogi odpływu prawej komory. Wyróżnia się różne typy VSD: mięśniowy, błoniasty, napływowy, odpływowy oraz typu malalignment. Duże, nierestrykcyjne ubytki prowadzą do znacznego przecieku, przeciążenia prawej komory, nadciśnienia płucnego i zespołu Eisenmengera. Etiologia VSD jest wieloczynnikowa, obejmująca zarówno czynniki genetyczne (mutacje w genach takich jak GATA4, NKX2-5, aberracje chromosomalne, zespoły genetyczne) jak i środowiskowe (cukrzyca matki, padaczka, infekcje, ekspozycja na teratogeny, np. leki przeciwpadaczkowe, alkohol, tytoń).
defekt przegrody międzykomorowej, dwupłatkowa zastawka aortalna, dysfagia, fenyloketonuria, kwas walproinowy, morfogeneza serca, nadciśnienie płucne, nadciśnienie tętnicze, napadowy częstoskurcz nadkomorowy, opór naczyniowy płucny, poduszeczki wsierdziowe, poszerzenie aorty wstępującej, przeciek lewo-prawy, przerost prawej komory, selektywny inhibitor wychwytu serotoniny, VSD mięśniowy, wrodzona wada serca, zatoka Valsalvy, zawał mięśnia sercowego, zespół Downa, zespół Eisenmengera, zespół Holta-Orama, zwężenie drogi odpływu prawej komory - Leksykon chorób i schorzeń
Wada kanału przedsionkowo-komorowego – Etiologia i przyczyny
Wada kanału przedsionkowo-komorowego (AVCD) jest złożoną wrodzoną wadą serca powstającą w pierwszych 8 tygodniach życia płodowego, charakteryzującą się obecnością dużego ubytku w centralnej części serca oraz nieprawidłowo rozwiniętymi zastawkami przedsionkowo-komorowymi. Etiologia AVCD jest wieloczynnikowa, z dominującym udziałem czynników genetycznych, zwłaszcza w kontekście zespołu Downa (trisomia 21), gdzie wada występuje u 40-50% pacjentów. Gen DSCAM oraz inne geny takie jak VEGF-A, COL6A1, CRELD1, FBLN1, FRZB, GATA5, NOTCH4 i CEP290 są powiązane z patogenezą AVCD. Wada może również występować w innych zespołach genetycznych (np. CHARGE, Ellis-van Creveld) oraz w formie rodzinnej z dziedziczeniem autosomalnym dominującym i niepełną penetracją. Patofizjologicznie AVCD wynika z nieprawidłowego łączenia górnych i dolnych poduszeczek wsierdziowych, co prowadzi do ubytków w przegrodach przedsionkowej i komorowej oraz nieprawidłowego rozwoju zastawek przedsionkowo-komorowych.
ASD typu primum, całkowita wada kanału przedsionkowo-komorowego, cukrzyca ciążowa, cukrzyca matczyna, częściowa wada kanału przedsionkowo-komorowego, embriogeneza, niedomykalność zastawki, poduszeczki wsierdziowe, przegroda przedsionkowa, przejściowa wada kanału przedsionkowo-komorowego, różyczka, sygnalizacja Hedgehog, trisomia 21, ubytek przegrody komorowej, ubytek przegrody przedsionkowej, wada kanału przedsionkowo-komorowego, wariant patogenny, wrodzona wada serca, zastawka mitralna, zastawka przedsionkowo-komorowa, zastawka trójdzielna, zespół CHARGE, zespół Downa, zespół Ellis-van Crevelda - Leksykon chorób i schorzeń
Atrezja trójdzielna – Etiologia i przyczyny
Atrezja trójdzielna to rzadka wrodzona wada serca, charakteryzująca się całkowitym brakiem zastawki trójdzielnej, co uniemożliwia przepływ krwi między prawym przedsionkiem a prawą komorą, prowadząc do hipoplazji prawej komory. Wada powstaje we wczesnym okresie embriogenezy, zwykle w pierwszych 8 tygodniach ciąży, na skutek zaburzeń rozwoju poduszeczek wsierdziowych. Etiologia jest wieloczynnikowa, obejmująca zarówno czynniki genetyczne (mutacje w genach ZFPM2, HEY2, NFATC1, NKX2.5, MYH6 oraz powiązania z zespołami genetycznymi jak Downa, DiGeorge’a czy VATER), jak i środowiskowe (infekcje matki, niekontrolowana cukrzyca, stosowanie teratogenów, np. izotretynoiny). W większości przypadków wada współistnieje z innymi anomaliami serca, takimi jak ubytek przegrody międzykomorowej (VSD), zwężenie zastawki płucnej, przełożenie wielkich naczyń (TGA) czy ubytek przegrody międzyprzedsionkowej (ASD), co wpływa na hemodynamikę i kliniczny obraz choroby.
anomalia Ebsteina, atrezja trójdzielna, cukrzyca ciążowa, drożny otwór owalny, drożny przewód tętniczy, dziedziczenie autosomalne recesywne, embriogeneza, hipoplazja, kanał przedsionkowo-komorowy, mutacja missensowa, nadciśnienie płucne, nieprawidłowy rozwój serca, niewydolność serca, poduszeczki wsierdziowe, prawa komora, prawy przedsionek, przełożenie wielkich naczyń, rozwój płodowy, różyczka, sinica, stenoza płucna, teratogen, toczeń rumieniowaty układowy, trisomia 21, ubytek przegrody międzykomorowej, ubytek przegrody międzyprzedsionkowej, wrodzona wada serca, zastawka przedsionkowo-komorowa, zastawka trójdzielna, zespół Alagille’a, zespół DiGeorge’a, zespół Downa, zespół Ellisa-van Crevelda, zespół VATER, zwężenie zastawki płucnej