przetrwalniki bakteryjne
Przetrwalniki bakteryjne to wysoce odporne formy przetrwalne, które mogą być wytwarzane przez niektóre bakterie, głównie z rodzajów Bacillus, Clostridium, Sporosarcina i Thermoactinomyces. Struktura ta powstaje w odpowiedzi na niekorzystne warunki środowiskowe, takie jak niedobór składników odżywczych, wysuszenie czy ekstremalne temperatury.
Proces sporulacji, czyli tworzenia przetrwalników, jest złożony i obejmuje asymetryczny podział komórki, po którym następuje otoczenie powstającej przetrwalniki przez komórkę macierzystą. W rezultacie powstaje wielowarstwowa struktura zawierająca korę przetrwalnika, płaszcz i egzosporium, które zapewniają wyjątkową odporność na czynniki fizyczne i chemiczne.
Przetrwalniki bakteryjne charakteryzują się niezwykłą odpornością na wysokie temperatury (mogą przetrwać nawet temperaturę wrzenia przez dłuższy czas), promieniowanie UV, wysuszenie, ekstremalne pH oraz działanie środków chemicznych, w tym środków dezynfekcyjnych. W stanie uśpienia mogą przetrwać nawet setki lat, zachowując zdolność do przekształcenia się z powrotem w aktywne komórki wegetatywne po poprawie warunków środowiskowych.
W kontekście medycznym, przetrwalniki mają istotne znaczenie kliniczne – stanowią wyzwanie w sterylizacji narzędzi medycznych i są przyczyną trudnych do zwalczenia zakażeń szpitalnych. Bakterie tworzące przetrwalniki, takie jak Clostridium difficile, Bacillus anthracis czy Clostridium tetani, są odpowiedzialne za poważne infekcje, odpowiednio: rzekomobłoniaste zapalenie jelit, wąglika i tężca.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Zakażenie clostridioides difficile (c. diff) – Objawy
Zakażenie Clostridioides difficile (C. diff) jest istotnym problemem klinicznym, szczególnie u pacjentów po antybiotykoterapii, z częstością występowania 147,2/100 000 osób i około 453 000 nowych przypadków rocznie w USA. Patogen ten, Gram-dodatnia, beztlenowa bakteria wytwarzająca przetrwalniki, powoduje spektrum objawów od łagodnej biegunki (≥3 wodnistych stolców/dobę) do ciężkiego zapalenia okrężnicy, z charakterystycznym nieprzyjemnym zapachem stolca. Okres inkubacji wynosi średnio 2-3 dni, ale objawy mogą pojawić się od pierwszego dnia do nawet 3 miesięcy po antybiotykoterapii. Ciężkie postaci manifestują się biegunką do 10-15 razy na dobę, gorączką, leukocytozą, odwodnieniem, krwią lub ropą w stolcu oraz powikłaniami takimi jak toksyczne rozdęcie okrężnicy, perforacja jelita, sepsa i niewydolność nerek. Rzekomobłoniaste zapalenie okrężnicy i pełnoobjawowe zapalenie okrężnicy (fulminant colitis) charakteryzują się wysoką śmiertelnością i wymagają pilnej interwencji.
antybiotykoterapia, ciśnienie tętnicze, fidaksomycyna, leukocytoza, niewydolność nerek, nosiciel bezobjawowy, objawy otrzewnowe, okres inkubacji, ostry brzuch, perforacja okrężnicy, przeszczep mikrobioty kałowej, przetrwalniki bakteryjne, pseudobłona, rzekomobłoniaste zapalenie okrężnicy, sepsa, szczep epidemiczny, toksyczne rozdęcie okrężnicy, toksyna A, toksyna B, toksyny bakteryjne, wankomycyna, wodobrzusze, zakażenie Clostridioides difficile, zakażenie pierwotne, zapalenie okrężnicy, zespół jelita drażliwego - Leksykon chorób i schorzeń
Wąglik – Etiologia i przyczyny
Bacillus anthracis, Gram-dodatnia, przetrwalnikująca pałeczka o wymiarach 1-1,5 μm szerokości i 3-10 μm długości, jest etiologicznym czynnikiem wąglika – poważnej choroby zakaźnej u zwierząt i ludzi. Bakteria ta wytwarza otoczkę antyfagocytarną z kwasu poli-D-glutaminowego oraz toksyny: obrzękową i letalną, które zakłócają funkcje komórek układu odpornościowego i są główną przyczyną objawów klinicznych oraz wysokiej śmiertelności, szczególnie w postaci płucnej (80-100% bez leczenia). Przetrwalniki B. anthracis mogą przetrwać w glebie przez dziesięciolecia, zwłaszcza w warunkach zasadowych (wysokie pH), z dużą zawartością wapnia i w suchym klimacie, co sprzyja epidemiologii choroby. Zakażenie następuje przez uszkodzoną skórę, drogi oddechowe lub przewód pokarmowy, a u zwierząt prowadzi do nagłej śmierci z powodu posocznicy. U ludzi najczęstsza jest postać skórna (>95% przypadków), natomiast wąglik płucny, choć rzadszy, jest najcięższy i wymaga szybkiej interwencji. Wąglik jest chorobą odzwierzęcą, bez transmisji między ludźmi, a do zakażenia w drodze inhalacji potrzeba około 10 000 przetrwalników.
antygen ochronny, Bacillus anthracis, bakteriemia, broń biologiczna, choroba odzwierzęca, czynnik letalny, czynnik obrzękowy, fagocytoza, kiełkowanie przetrwalników, otoczka bakteryjna, pałeczka gram-dodatnia, posocznica, profilaktyka antybiotykowa, przetrwalniki bakteryjne, sporulacja, szczepionka przeciwko wąglikowi, toksyna obrzękowa, wąglik iniekcyjny, wąglik jelitowy, wąglik płucny, wąglik skórny, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych