odbicie wirusologiczne
Odbicie wirusologiczne (ang. virological rebound) to zjawisko ponownego wzrostu miana wirusa w organizmie pacjenta po okresie skutecznej supresji wirusologicznej osiągniętej dzięki terapii przeciwwirusowej. Termin ten najczęściej używany jest w kontekście leczenia zakażeń HIV, HBV, HCV oraz w ostatnich latach COVID-19.
W przypadku HIV, odbicie wirusologiczne definiuje się jako wykrywalny poziom HIV RNA w osoczu (zwykle >50 kopii/ml) u pacjenta, który wcześniej osiągnął niewykrywalny poziom wirusa dzięki terapii antyretrowirusowej. Przyczynami odbicia mogą być: nieprzestrzeganie zaleceń terapeutycznych przez pacjenta, interakcje lekowe zmniejszające stężenie leków przeciwwirusowych, rozwój oporności wirusa na stosowane leki lub aktywacja rezerwuarów komórkowych zawierających zintegrowany materiał genetyczny wirusa.
W terapii COVID-19 z zastosowaniem nirmatrelviru/ritonaviru (Paxlovid) zaobserwowano zjawisko odbicia wirusologicznego u około 1-5% pacjentów, manifestujące się nawrotem objawów i dodatnim wynikiem testu PCR po wstępnej poprawie klinicznej i negatywizacji testów. Mechanizm tego zjawiska jest nadal badany, choć uważa się, że może być związany z niewystarczającym czasem trwania terapii u niektórych pacjentów.
Monitorowanie odbicia wirusologicznego jest kluczowym elementem opieki nad pacjentami z chorobami wirusowymi, ponieważ może sygnalizować konieczność modyfikacji schematu leczenia, weryfikacji adherencji pacjenta lub przeprowadzenia badań na obecność mutacji warunkujących lekooporność.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Darunavir Glenmark 800 mg
Darunavir Glenmark jest inhibitorem proteazy HIV-1, wykazującym silne i selektywne hamowanie aktywności katalitycznej proteazy z wartością stałej dysocjacji KD = 4,5 x 10⁻¹² M. Mechanizm działania polega na blokowaniu rozszczepienia poliprotein Gag-Pol, co uniemożliwia powstawanie dojrzałych, zakaźnych cząsteczek wirusa i skutecznie hamuje replikację HIV. Lek wykazuje szerokie spektrum aktywności przeciwwirusowej wobec laboratoryjnych i klinicznych szczepów HIV-1 (w tym podtypów grupy M: A, B, C, D, E, F, G oraz grupy O) oraz HIV-2, z medianą wartości EC50 w zakresie 1,2–8,5 nM (0,7–5,0 ng/ml). Wartości EC50 są znacznie niższe niż 50% stężenia toksycznego (CC50) mieszczącego się w zakresie 87 μM do >100 μM, co wskazuje na wysoki indeks selektywności darunawiru. Selekcja opornych szczepów HIV-1 jest procesem długotrwałym (>3 lata), a oporność wiąże się z obecnością 2–4 mutacji w genie proteazy, m.in. V11I, V32I, L33F, I47V, I50V, I54L/M, T74P, L76V, I84V i L89V. Wartość krotności zmiany (fold change, FC) EC50 pozwala klasyfikować izolaty wirusa jako wrażliwe (FC ≤ 10), o zmniejszonej wrażliwości (FC > 10 do 40) lub oporne (FC > 40), co ma istotne znaczenie kliniczne przy doborze terapii.
aktywność przeciwwirusowa in vitro, HIV-2, indeks selektywności leku, inhibitor proteazy, inhibitor proteazy HIV-1, izolat HIV-1, komórki jednojądrzaste krwi obwodowej, kompleks poliproteinowy Gag-Pol, krotność zmian EC50, leczenie przeciwretrowirusowe, monocyty/makrofagi, mutacje oporności, mutacje związane z opornością, odbicie wirusologiczne, oporność krzyżowa, parametry farmakokinetyczne, stała dysocjacji, stan stacjonarny, stężenie skuteczne EC50