Przeciwwskazania stosowania
Kora wierzby

Przeciwwskazania stosowania kory wierzby

Kora wierzby (Salix spp.) stanowi składnik wielu produktów leczniczych ze względu na zawartość glikozydów fenolowych, w tym salicyny. Substancje te wykazują działanie przeciwzapalne, przeciwbólowe i przeciwgorączkowe. Jednak istnieje szereg sytuacji klinicznych, w których stosowanie produktów zawierających korę wierzby jest przeciwwskazane i należy odradzić pacjentowi ich stosowanie.¹

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Stosowanie kory wierzby jest przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na:²

• Korę wierzby jako surowiec roślinny
• Salicylany lub inne niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ)
• Jakikolwiek inny składnik produktu zawierającego korę wierzby

^{3 4}

Nadwrażliwość na salicylany lub NLPZ może objawiać się w przeszłości występowaniem takich reakcji jak:⁵

• Obrzęk naczynioruchowy
• Skurcz oskrzeli
• Przewlekła pokrzywka

W przypadku produktów złożonych, zawierających poza korą wierzby także inne surowce roślinne, należy zwrócić uwagę na możliwe nadwrażliwości krzyżowe. Na przykład, przeciwwskazane jest stosowanie produktów z korą wierzby u osób z:⁶

• Uczuleniem na rośliny z rodziny astrowatych (Asteraceae, dawniej Compositae), np. krwawnik
• Uczuleniem na rośliny z rodziny jasnotowatych (Lamiaceae, dawniej Labiatae)

Choroby przewodu pokarmowego

Choroba wrzodowa stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania preparatów zawierających korę wierzby. Dotyczy to zarówno aktywnej choroby wrzodowej żołądka i/lub dwunastnicy.^{7 8 9}

Ryzyko powikłań ze strony przewodu pokarmowego związane jest z mechanizmem działania salicyny i jej metabolitów, które podobnie jak NLPZ mogą nasilać uszkodzenie błony śluzowej przewodu pokarmowego.

Zaburzenia czynności narządów

Stosowanie preparatów zawierających korę wierzby jest przeciwwskazane w przypadku:^{10 11}

• Ciężkich zaburzeń funkcji wątroby
• Ciężkich zaburzeń funkcji nerek

Wynika to z faktu, że metabolity salicyny, podobnie jak kwas acetylosalicylowy, są wydalane głównie przez nerki, a ich metabolizm zachodzi w wątrobie. Zaburzenia funkcji tych narządów mogą prowadzić do kumulacji substancji czynnych i zwiększenia ryzyka działań niepożądanych.

Zaburzenia hematologiczne

Ze względu na potencjalne działanie przeciwpłytkowe składników kory wierzby, przeciwwskazaniami do jej stosowania są:^{12 13}

• Zaburzenia krzepnięcia krwi
• Niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej

^{14 15}

W przypadku niedoboru dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, podobnie jak przy stosowaniu kwasu acetylosalicylowego, może dojść do hemolizy krwinek czerwonych.

Astma oskrzelowa

Astma oskrzelowa stanowi przeciwwskazanie do stosowania preparatów z korą wierzby. U pacjentów z astmą, szczególnie w przypadku współistniejącej polipowatości nosa, istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia reakcji nadwrażliwości na salicylany.^{16 17}

Przeciwwskazania związane z ciążą

Produkty zawierające korę wierzby są przeciwwskazane w:¹⁸

• Trzecim trymestrze ciąży

Stosowanie salicylanów w tym okresie może wiązać się z ryzykiem przedwczesnego zamknięcia przewodu tętniczego u płodu oraz zwiększeniem ryzyka krwawień podczas porodu.

Przeciwwskazania u dzieci i młodzieży

Stosowanie kory wierzby podlega ograniczeniom wiekowym, które różnią się w zależności od preparatu:^{19 20}

• Salicortex 330 mg – nie stosować poniżej 18 roku życia
• Syrop z lipy, bzu czarnego, wierzby i dziewanny Ziołowa Tradycja – nie zaleca się stosowania u dzieci poniżej 3 lat

Ograniczenia te związane są z ryzykiem wystąpienia zespołu Reye’a u dzieci z infekcjami wirusowymi podczas stosowania salicylanów, podobnie jak ma to miejsce w przypadku kwasu acetylosalicylowego.

Sytuacje szczególnej ostrożności

Poza bezwzględnymi przeciwwskazaniami, istnieją sytuacje, w których należy zachować szczególną ostrożność przy stosowaniu preparatów zawierających korę wierzby. Dotyczy to zwłaszcza pacjentów:

• Stosujących leki przeciwzakrzepowe
• Przyjmujących inne NLPZ
• Z chorobami przewodu pokarmowego w wywiadzie
• Z łagodnymi do umiarkowanych zaburzeniami funkcji wątroby lub nerek
• Z alergią na salicylany w wywiadzie rodzinnym

W tych przypadkach decyzja o zastosowaniu preparatów z korą wierzby powinna być podjęta po dokładnej analizie korzyści i ryzyka, a pacjent powinien pozostawać pod ścisłą kontrolą lekarską.