scyntygrafia wentylacyjno-perfuzyjna
Scyntygrafia wentylacyjno-perfuzyjna (V/Q scan) to badanie izotopowe układu oddechowego oceniające jednocześnie wentylację płuc oraz przepływ krwi przez krążenie płucne. Polega na podaniu dożylnie radioznacznika (najczęściej znakowanych technetem albumin lub mikroagregatów) do oceny perfuzji oraz inhalacji radioaktywnego aerozolu lub gazu do oceny wentylacji.
Badanie jest wykorzystywane głównie w diagnostyce zatorowości płucnej, gdzie typowym objawem jest obecność ubytków perfuzji przy zachowanej wentylacji (tzw. niezgodność wentylacyjno-perfuzyjna). Scyntygrafia V/Q jest szczególnie przydatna u pacjentów z przeciwwskazaniami do wykonania angiografii TK (alergia na środki kontrastowe, niewydolność nerek, ciąża).
Interpretacja wyniku opiera się na kryteriach prawdopodobieństwa zatoru płucnego wg PIOPED (Prospective Investigation of Pulmonary Embolism Diagnosis), które klasyfikują wynik jako: prawidłowy, o niskim, pośrednim lub wysokim prawdopodobieństwie zatorowości. Czułość badania w diagnostyce zatorowości płucnej wynosi około 80-85%, a swoistość 85-95%, przy wyniku o wysokim prawdopodobieństwie.
Metoda znajduje zastosowanie również w ocenie regionalnej funkcji płuc u pacjentów z przewlekłymi chorobami układu oddechowego, kwalifikacji do zabiegów resekcji płuca oraz w diagnostyce wad wrodzonych układu oddechowego, takich jak przetoki tętniczo-żylne czy sekwestracja płucna.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Nadciśnienie płucne – Diagnostyka i diagnoza
Nadciśnienie płucne (PH) definiuje się jako średnie ciśnienie w tętnicy płucnej (mPAP) ≥ 20 mmHg w spoczynku, mierzone podczas cewnikowania prawego serca, co stanowi złoty standard diagnostyczny. Diagnostyka wymaga wieloetapowego podejścia, obejmującego wstępną ocenę poza ośrodkiem specjalistycznym oraz pogłębioną diagnostykę w ośrodku referencyjnym. Kluczowe badania to echokardiografia przezklatkowa (TTE), która pozwala na szacunkową ocenę ciśnienia skurczowego w tętnicy płucnej (≥ 35-40 mmHg sugeruje PH), oraz cewnikowanie prawego serca, umożliwiające pomiar mPAP, ciśnienia zaklinowania w tętnicy płucnej (PCWP), rzutu serca i naczyniowego oporu płucnego (PVR). Diagnostyka uzupełniana jest przez EKG, RTG klatki piersiowej, tomografię komputerową (CT/HRCT), scyntygrafię wentylacyjno-perfuzyjną (V/Q), rezonans magnetyczny serca (CMR), testy funkcji płuc, gazometrię oraz badania laboratoryjne, w tym markery BNP i NT-proBNP. Test reaktywności naczyniowej podczas RHC pozwala na identyfikację pacjentów kwalifikujących się do leczenia blokerami kanału wapniowego. Badania genetyczne są wskazane w podejrzeniu dziedzicznego lub specyficznego typu PH (mutacje BMPR2, ALK1, EIF2AK4).
angiografia płucna, badanie biochemiczne, badanie polisomnograficzne, badanie tarczycy, cewnikowanie prawego serca, ciśnienie w tętnicy płucnej, ciśnienie zaklinowania w tętnicy płucnej, duszność, dysfunkcja prawej komory, echokardiografia, echokardiografia przezklatkowa, gazometria krwi tętniczej, idiopatyczne tętnicze nadciśnienie płucne, kalkulator ryzyka, naczyniowy opór płucny, nadciśnienie płucne, nadciśnienie wrotne, niewydolność prawej komory, niewydolność prawej komory serca, obturacyjny bezdech senny, peptyd natriuretyczny, pletyzmografia, próba wątrobowa, przerost prawej komory, przewlekłe zakrzepowo-zatorowe nadciśnienie płucne, rezonans magnetyczny serca, rzut serca, scyntygrafia wentylacyjno-perfuzyjna, średnie ciśnienie w tętnicy płucnej, śródmiąższowa choroba płuc, test 6-minutowego marszu, test reaktywności naczyniowej, tętnica płucna, tętnicze nadciśnienie płucne, tomografia komputerowa klatki piersiowej, twardzina układowa, zatorowość płucna - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Rivaroxaban STADA 15 mg; 20 mg
Rivaroxaban STADA, dostępny w kapsułkach twardych o dawkach 15 mg i 20 mg, jest wskazany do leczenia zakrzepicy żył głębokich (ZŻG) oraz zatorowości płucnej (ZP) u dorosłych pacjentów. Lek ten, będący bezpośrednim inhibitorem czynnika Xa, stosowany jest zarówno w terapii ostrych epizodów zakrzepowo-zatorowych, jak i w profilaktyce nawrotowej tych schorzeń po zakończeniu standardowego leczenia przeciwzakrzepowego (zwykle po minimum 3 miesiącach). Diagnostyka powinna obejmować ultrasonografię dopplerowską, tomografię komputerową płuc, scyntygrafię wentylacyjno-perfuzyjną oraz oznaczenie D-dimerów w połączeniu z oceną kliniczną. Kapsułki 15 mg mają pomarańczowo-czerwony kolor i zawierają 15 mg rywaroksabanu oraz 37 mg laktozy jednowodnej, natomiast kapsułki 20 mg są brązowe i zawierają 20 mg rywaroksabanu oraz 49,9 mg laktozy jednowodnej.
angiografia tomografii komputerowej, choroba zakrzepowo-zatorowa, D-dimery, embolektomia chirurgiczna, inhibitor czynnika Xa, kapsułka twarda, kaskada krzepnięcia, laktoza jednowodna, leczenie przeciwzakrzepowe, niedobór laktazy, niestabilność hemodynamiczna, nietolerancja galaktozy, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, profilaktyka nawrotowa, rywaroksaban, scyntygrafia wentylacyjno-perfuzyjna, tromboliza, ultrasonografia dopplerowska, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Rivaroxaban Polpharma 15 mg/20 mg
Rivaroxaban Polpharma w dawkach 15 mg i 20 mg jest wskazany do leczenia zakrzepicy żył głębokich (ZŻG) oraz zatorowości płucnej (ZP) u dorosłych pacjentów, a także do profilaktyki nawrotowej tych schorzeń. Preparat zawiera rywaroksaban, bezpośredni inhibitor czynnika Xa, w tabletkach powlekanych o średnicy odpowiednio 6,1±0,2 mm (15 mg) i 7,1±0,2 mm (20 mg). W składzie znajduje się również laktoza jednowodna (31,63 mg w tabletce 15 mg i 42,17 mg w tabletce 20 mg), co jest istotne przy kwalifikacji pacjentów z nietolerancją laktozy. Terapia powinna być rozpoczęta po potwierdzeniu diagnozy za pomocą badań obrazowych, takich jak USG dopplerowskie, angio-TK czy scyntygrafia wentylacyjno-perfuzyjna.
angio-TK, bezpośredni inhibitor czynnika Xa, epizod zakrzepowo-zatorowy, laktoza jednowodna, nawrotowa zakrzepica żylna, nietolerancja laktozy, ostra faza zakrzepicy, profilaktyka wtórna, rywaroksaban, scyntygrafia wentylacyjno-perfuzyjna, tabletka powlekana, terapia przeciwzakrzepowa, USG dopplerowskie, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zatorowość płucna hemodynamicznie niestabilna - Leksykon chorób i schorzeń
Zatorowość płucna – Diagnostyka i diagnoza
Zatorowość płucna (ZP) stanowi stan zagrożenia życia, wywołany zatkaniem tętnicy płucnej lub jej odgałęzień przez materiał zatorowy, najczęściej skrzeplinę. Diagnostyka ZP opiera się na ocenie prawdopodobieństwa klinicznego (np. skala Wellsa, zmodyfikowana skala genewska, kryteria PERC), badaniach laboratoryjnych (oznaczenie D-dimeru o czułości ~95% i swoistości ~50%, gazometria, markery sercowe) oraz badaniach obrazowych. Standardem jest tomografia komputerowa angiograficzna płuc (CTPA) o czułości 83% i swoistości 96%, z ujemną wartością predykcyjną 97%. Alternatywnie stosuje się scyntygrafię wentylacyjno-perfuzyjną (V/Q) z czułością 85% i swoistością 93%, ultrasonografię kompresyjną kończyn dolnych (czułość 90%, swoistość 95%) oraz echokardiografię do oceny przeciążenia prawej komory. Angiografia płucna, choć złotym standardem, jest rzadko wykonywana ze względu na inwazyjność. Diagnostyka powinna być prowadzona według algorytmów uwzględniających prawdopodobieństwo kliniczne, wyniki D-dimeru i badania obrazowe, z uwzględnieniem specyfiki pacjentów w podeszłym wieku, kobiet w ciąży oraz przypadków subsegmentalnej ZP.
angiografia MR, angiografia płucna, badanie fizykalne, biomarkery sercowe, ciśnienie w tętnicy płucnej, D-dimer, echokardiografia, gazometria krwi tętniczej, leczenie przeciwzakrzepowe, leczenie trombolityczne, materiał zatorowy, obrzęk kończyn, proksymalna zakrzepica żył głębokich, przeciążenie prawej komory, przewlekła obturacyjna choroba płuc, rezonans magnetyczny, scyntygrafia wentylacyjno-perfuzyjna, skala Wellsa, skrzeplina, tętnica płucna, trombofilia, ubytek wypełnienia, układ sercowo-naczyniowy, ultrasonografia kompresyjna, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Rivaroxaban Reddy 15 mg
Rivaroxaban Reddy 15 mg, zawierający rywaroksaban, jest wskazany u dorosłych w profilaktyce udaru mózgu i zatorowości obwodowej u pacjentów z migotaniem przedsionków niezwiązanym z wadą zastawkową, posiadających co najmniej jeden czynnik ryzyka (np. zastoinowa niewydolność serca, nadciśnienie tętnicze, wiek ≥75 lat, cukrzyca, udar lub TIA w wywiadzie). Ponadto, lek stosuje się w leczeniu zakrzepicy żył głębokich (ZŻG) i zatorowości płucnej (ZP), a także w profilaktyce nawrotów tych schorzeń po zakończeniu fazy ostrej. U pacjentów z ZP hemodynamicznie niestabilnych rywaroksaban może nie być lekiem pierwszego wyboru, wymagającym intensywniejszego leczenia, w tym trombolizy lub embolektomii. Przed terapią konieczne jest potwierdzenie diagnozy badaniami obrazowymi (np. ultrasonografia dopplerowska, angio-TK płuc).
cukrzyca, embolektomia płucna, heparyna drobnocząsteczkowa, klirens kreatyniny, koagulopatia, leczenie przeciwzakrzepowe, migotanie przedsionków niezastawkowe, nadciśnienie tętnicze, niedobór laktazy, niestabilność hemodynamiczna, nietolerancja galaktozy, profilaktyka udaru mózgu, przemijający napad niedokrwienny, rywaroksaban, scyntygrafia wentylacyjno-perfuzyjna, sztuczna zastawka serca, tromboliza, udar mózgu, ultrasonografia dopplerowska, zakrzepica żył głębokich, zastoinowa niewydolność serca, zatorowość obwodowa, zatorowość płucna, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Rivaroxaban Bayer 20 mg
Rivaroxaban Bayer 20 mg, zawierający rywaroksaban, jest wskazany u dorosłych w profilaktyce udaru i zatorowości obwodowej u pacjentów z migotaniem przedsionków niezwiązanym z wadą zastawkową oraz w terapii i profilaktyce nawrotów zakrzepicy żył głębokich (ZŻG) i zatorowości płucnej (ZP). W populacji pediatrycznej lek stosuje się u dzieci i młodzieży powyżej 50 kg masy ciała, po co najmniej 5 dniach początkowego leczenia pozajelitowego, w leczeniu i profilaktyce nawrotów żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ). Przed rozpoczęciem terapii u dorosłych należy ocenić ryzyko udaru i krwawienia za pomocą skal CHA₂DS₂-VASc i HAS-BLED, a u pacjentów z ZŻG i ZP potwierdzić rozpoznanie badaniami obrazowymi (USG dopplerowskie, angio-TK, scyntygrafia wentylacyjno-perfuzyjna).
angiografia TK, funkcja nerek i wątroby, heparyna drobnocząsteczkowa, leczenie przeciwzakrzepowe, lek przeciwzakrzepowy, migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, niestabilność hemodynamiczna, niewydolność serca zastoinowa, powikłania zakrzepowo-zatorowe, profilaktyka nawrotowej zakrzepicy, profilaktyka udaru, przemijający napad niedokrwienny, rywaroksaban, scyntygrafia wentylacyjno-perfuzyjna, USG dopplerowskie, zakrzepica żył głębokich, zatorowość obwodowa, zatorowość płucna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół eisenmengera – Diagnostyka i diagnoza
Zespół Eisenmengera stanowi najcięższą formę nadciśnienia płucnego związanego z wrodzonymi wadami serca (PAH-CHD), rozwijającą się w przebiegu nienaprawionych dużych przecieków wewnątrzsercowych lub aortalno-płucnych. Charakteryzuje się nieodwracalnym nadciśnieniem płucnym (średnie ciśnienie w tętnicy płucnej mPAP ≥25 mmHg) oraz odwróceniem kierunku przecieku na prawo-lewy (stosunek Qp:Qs ≤1), co prowadzi do sinicy i hipoksemii systemowej (saturacja tlenowa SaO₂ ≤90%). Diagnostyka opiera się na kompleksowej ocenie klinicznej, badaniach laboratoryjnych (m.in. erytrocytoza wtórna, podwyższony BNP, niedobór żelaza), obrazowych (echokardiografia, RTG, CT, MRI) oraz hemodynamicznych, z cewnikowaniem prawego serca jako złotym standardem. Wysoki naczyniowy opór płucny (PVR >8 jednostek Wooda) oraz brak reaktywności naczyń płucnych na tlen lub tlenek azotu wskazują na nieodwracalność zmian i przeciwwskazują do korekcyjnego leczenia chirurgicznego wady serca.
angiografia płucna, atrezja zastawki trójdzielnej, cewnikowanie prawego serca, ciśnienie w tętnicy płucnej, ciśnienie zaklinowania w tętnicy płucnej, dysfunkcja prawej komory, dysfunkcja śródbłonka, echokardiografia kontrastowa, erytrocytoza wtórna, gazometria krwi, idiopatyczne nadciśnienie płucne, kanał przedsionkowo-komorowy, krwioplucie, morfologia krwi, naczyniowy opór płucny, nadciśnienie płucne związane z wrodzonymi wadami serca, niedobór żelaza, PAH-CHD, palce pałeczkowate, peptyd natriuretyczny typu B, przebudowa naczyń płucnych, przetrwały przewód tętniczy, przewlekła hipoksemia, saturacja tlenowa, scyntygrafia wentylacyjno-perfuzyjna, test 6-minutowego marszu, ubytek przegrody międzykomorowej, ubytek przegrody międzyprzedsionkowej, zespół Eisenmengera