terpenoid
Terpenoidy to duża i zróżnicowana grupa związków naturalnych, wytwarzanych głównie przez rośliny, a także niektóre grzyby i mikroorganizmy. Chemicznie są to pochodne terpenów, zawierające dodatkowe grupy funkcyjne, takie jak grupy hydroksylowe, aldehydowe, ketonowe czy karboksylowe. Związki te są zbudowane z jednostek izoprenowych (C5H8) i mogą być klasyfikowane według liczby tych jednostek jako monoterpenoidy, seskwiterpenoidy, diterpenoidy itd.
W medycynie terpenoidy zyskują coraz większe znaczenie ze względu na szerokie spektrum aktywności biologicznej. Wykazują właściwości przeciwzapalne, przeciwutleniające, przeciwnowotworowe, przeciwbakteryjne i przeciwwirusowe. Niektóre terpenoidy, jak artemizyna (stosowana w leczeniu malarii) czy paklitaksel (Taxol, stosowany w terapii nowotworowej), są już uznanymi lekami, a wiele innych jest w fazie badań klinicznych.
Terpenoidy odgrywają istotną rolę w medycynie naturalnej i fitoterapii, stanowiąc aktywne składniki wielu olejków eterycznych i ekstraktów roślinnych. Przykładowo, mentol (monoterpenoid) jest szeroko stosowany jako środek łagodzący ból i świąd, a karnozol (diterpenoid) wykazuje silne działanie przeciwutleniające. W ostatnich latach rośnie zainteresowanie potencjałem terapeutycznym kannabinoidów (diterpenoidów fenolowych) w leczeniu bólu przewlekłego, chorób neurodegeneracyjnych i stanów zapalnych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Skład i postać leku – Scaldex –
Produkt leczniczy SCALDEX to maść o zabarwieniu od żółto-beżowego do ciemnobrązowego, zawierająca w 1 g substancje czynne: nalewkę z kwiatów nagietka (90 mg, ekstrakt 1:5 w 70% etanolu), wyciąg z propolisu (30 mg), bacytracynę (10 mg) oraz syntetyczną witaminę A (0,3 mg, stabilizowaną tokoferolem). Formuła zawiera również substancje pomocnicze, w tym 364,5 mg lanoliny, olej lniany, cholesterol, parafinę stałą, wazelinę białą. Składniki naturalne wykazują działanie przeciwzapalne, przeciwbakteryjne i antyoksydacyjne, co wspiera procesy regeneracyjne skóry. Bacytracyna, jako antybiotyk, nie ulega inaktywacji w obecnej formule, co potwierdzono w badaniach stabilności trwających 3 miesiące.
alfa-tokoferol, bacytracyna, cholesterol, działanie przeciwbakteryjne, działanie przeciwzapalne, flawonoid, inaktywacja antybiotyku, karotenoid, koncentrat olejowy, kwas benzoesowy, kwas salicylowy, kwas trójchlorooctowy, lanolina, maść, nalewka z nagietka, olej lniany, saponozyd, tanina, terpen, terpenoid, tokoferol, witamina A syntetyczna, wyciąg z propolisu, związek fenolowy - Leksykon substancji czynnych
Ginkgolid – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Ginkgolidy, będące aktywnymi terpenoidami w standaryzowanych wyciągach z liści Ginkgo biloba (np. Ginkgoherb, Tanakan), wykazują potencjalny wpływ na funkcje poznawcze i psychomotoryczne. W preparacie Ginkgoherb (dawki 120 mg i 240 mg zawierają odpowiednio 3,36–4,08 mg oraz 6,72–8,16 mg ginkgolidów A, B i C), jak i w Tanakan (1,1–1,4 mg ginkgolidów w tabletce 40 mg) brak jest dedykowanych badań oceniających wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Charakterystyka produktu Tanakan wskazuje na możliwość wystąpienia zawrotów głowy, które mogą negatywnie wpływać na koordynację ruchową i percepcję przestrzenną, co stanowi istotne ryzyko podczas prowadzenia pojazdów mechanicznych. W przypadku Ginkgoherb brak jest bezpośrednich ostrzeżeń, jednak ze względu na brak danych klinicznych zaleca się ostrożność i monitorowanie indywidualnej reakcji pacjenta.
działanie farmakologiczne, działanie niepożądane, funkcje poznawcze, funkcje psychomotoryczne, Ginkgoherb, ginkgolid, ginkgolid A B C, koordynacja ruchowa, miłorzęb japoński, percepcja przestrzenna, preparat Tanakan, schorzenie współistniejące, standaryzowany wyciąg, Tanakan, terpenoid, wyciąg z miłorzębu japońskiego, zawroty głowy, zdolność reagowania - Leksykon substancji czynnych
Miłorząb dwuklapowy – Właściwości farmakodynamiczne
Miłorząb dwuklapowy (Ginkgo biloba L.) wykazuje wielokierunkowe działanie farmakologiczne, szczególnie w zakresie funkcji poznawczych i układu krążenia. Standaryzowany wyciąg z liści, jak w preparacie Bilobil Intense, zawiera 120 mg ekstraktu (35-67:1) z 60% acetonu, w tym 26,4-32,4 mg flawonoidów (w przeliczeniu na glikozydy flawonowe), 3,36-4,08 mg ginkgolidów A, B i C oraz 3,12-3,84 mg bilobalidu. Badania EEG potwierdzają zwiększenie czujności u osób starszych, co uzasadnia zastosowanie w terapii otępienia starczego (kod ATC: N06DX02). Flawonoidy wykazują działanie antyoksydacyjne i modulują procesy zapalne oraz przepuszczalność naczyń, natomiast terpenoidy, w tym ginkgolidy i bilobalid, odpowiadają za działanie przeciwzakrzepowe, przeciwagregacyjne oraz neuroprotekcyjne.
agregacja płytek krwi, bilobalid, czynnik aktywujący płytki krwi, działanie przeciwzakrzepowe, elektroencefalografia, flawonoid, funkcje poznawcze, ginkgo biloba, ginkgolid, glikozyd flawonowy, lepkość krwi, miłorząb dwuklapowy, napięcie naczyniowe, neuroprotekcja, otępienie naczyniowe, otępienie starcze, perfuzja mózgowa, przepływ mózgowy, psychoanaleptyk, reologia krwi, stres oksydacyjny, terpenoid, wazodilatacja, wyciąg suchy oczyszczony, wyciąg z liści miłorzębu