Działania niepożądane leku Metypred (metyloprednizolon)

Lek Metypred, dostępny w dawkach 4 mg i 16 mg w postaci tabletek doustnych, zawiera substancję czynną metyloprednizolon należącą do grupy kortykosteroidów. Podczas stosowania tego leku mogą wystąpić różnorodne działania niepożądane, które wymagają szczególnej uwagi ze strony lekarza prowadzącego terapię. Działania niepożądane mogą mieć charakter układowy, dlatego w trakcie leczenia, nawet krótkotrwałego, konieczne jest dokładne monitorowanie pacjenta.¹

Klasyfikacja częstości występowania działań niepożądanych

W charakterystyce produktu leczniczego Metypred działania niepożądane sklasyfikowano z częstością określoną jako „nieznana”, co oznacza, że częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych.²

Zagrożenia związane z układem immunologicznym

Stosowanie metyloprednizolonu może prowadzić do obniżenia odporności organizmu, co skutkuje zwiększoną podatnością na zakażenia oportunistyczne. Lek może powodować również reakcje nadwrażliwości, w tym groźne dla życia reakcje anafilaktyczne i anafilaktoidalne. Ponadto obserwowano zahamowanie odpowiedzi na testy skórne, co może utrudniać diagnostykę alergologiczną.³

Zaburzenia endokrynologiczne i metaboliczne

Metyloprednizolon może prowadzić do poważnych zaburzeń endokrynologicznych, takich jak zespół Cushinga, charakteryzujący się otyłością twarzy i tułowia, nadciśnieniem i hiperglikemią. Odnotowano przypadki niedoczynności przysadki mózgowej oraz zespół odstawienia steroidów, występujący po nagłym przerwaniu terapii lub szybkim zmniejszeniu dawki.⁴

W zakresie zaburzeń metabolicznych obserwowano retencję sodu, zatrzymanie płynów, zasadowicę hipokaliemiczną i kwasicę metaboliczną. Lek może powodować zaburzenia tolerancji glukozy oraz zwiększać zapotrzebowanie na insulinę lub doustne leki przeciwcukrzycowe u pacjentów z cukrzycą. Stosowanie metyloprednizolonu często wiąże się ze zwiększeniem łaknienia, co może prowadzić do przyrostu masy ciała.⁵

Zaburzenia psychiczne i układu nerwowego

Wśród zaburzeń psychicznych związanych ze stosowaniem leku Metypred należy wymienić zaburzenia afektywne (obejmujące nastrój depresyjny, euforyczny, niestabilność emocjonalną), uzależnienie od leku, myśli samobójcze oraz zaburzenia psychotyczne (w tym stan pobudzenia maniakalnego, urojenia, omamy i schizofrenia). Pacjenci mogą doświadczać również zaburzeń umysłowych, zmian osobowości, stanów splątania, nieprawidłowych zachowań, lęku, bezsenności i drażliwości.⁶

W zakresie układu nerwowego odnotowano przypadki zwiększonego ciśnienia śródczaszkowego z obrzękiem tarcz nerwów wzrokowych (łagodne nadciśnienie wewnątrzczaszkowe), drgawki, niepamięć, zaburzenia funkcji poznawczych, zawroty głowy i bóle głowy.⁷

Zaburzenia narządów zmysłów

Stosowanie metyloprednizolonu może prowadzić do powikłań okulistycznych, takich jak centralna retinopatia surowicza, zaćma podtorebkowa, jaskra, wytrzeszcz oraz nieostre widzenie.⁸ W zakresie narządu słuchu mogą wystąpić zawroty głowy pochodzenia błędnikowego.⁹

Zaburzenia układu krążenia i oddechowego

W trakcie leczenia metyloprednizolonem zaobserwowano zastoinową niewydolność serca (szczególnie u pacjentów o zwiększonym ryzyku sercowo-naczyniowym), zdarzenia zakrzepowe oraz zaburzenia ciśnienia tętniczego, zarówno nadciśnienie, jak i niedociśnienie.¹⁰

W układzie oddechowym może dojść do groźnego dla życia zatoru tętnicy płucnej oraz czkawki.¹¹

Zaburzenia układu pokarmowego

Jednym z najpoważniejszych powikłań terapii metyloprednizolonem są wrzody trawienne z możliwością perforacji i krwawienia. Odnotowano również przypadki perforacji jelit, krwawień z żołądka, zapalenia trzustki, zapalenia otrzewnej, wrzodziejącego zapalenia przełyku i zapalenia przełyku. Pacjenci mogą odczuwać wzdęcia, ból brzucha, biegunkę, niestrawność i nudności.¹²

Zaburzenia wątroby

Podczas terapii metyloprednizolonem może dochodzić do zwiększenia aktywności enzymów wątrobowych, w tym aminotransferazy alaninowej i aminotransferazy asparaginowej.¹³

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Metyloprednizolon może wywoływać liczne zmiany skórne, takie jak obrzęk naczynioruchowy, nadmierne owłosienie, wybroczyny, wylewy krwawe podskórne lub dotkankowe, zanik skóry, rumień, nadmierne pocenie się i rozstępy skórne. U pacjentów może wystąpić wysypka, świąd, pokrzywka i trądzik.¹⁴

Zaburzenia układu mięśniowo-szkieletowego

Długotrwałe stosowanie metyloprednizolonu może prowadzić do poważnych zaburzeń układu mięśniowo-szkieletowego, w tym osłabienia mięśni, bólu mięśniowego, miopatii i zaniku mięśni. Szczególnie niebezpieczna jest osteoporoza sterydowa, która może skutkować martwicą kości i złamaniami patologicznymi. Obserwowano również neuropatyczne zwyrodnienie stawów, bóle stawowe oraz zahamowanie wzrostu u dzieci.¹⁵

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

U pacjentów z twardziną układową przyjmujących metyloprednizolon istnieje ryzyko wystąpienia twardzinowego przełomu nerkowego. Ryzyko to różni się w poszczególnych podgrupach pacjentów – jest największe u osób z uogólnioną postacią twardziny układowej, a najmniejsze u pacjentów z ograniczoną postacią (2%) i z młodzieńczą postacią twardziny układowej (1%).¹⁶

Inne działania niepożądane

Inne działania niepożądane obejmują nieregularne miesiączki,¹⁷ zaburzone gojenie się ran, uczucie zmęczenia i złe samopoczucie.¹⁸ W badaniach diagnostycznych może dochodzić do zwiększenia ciśnienia wewnątrzgałkowego, zmniejszenia tolerancji węglowodanów, zmniejszenia stężenia potasu we krwi, zwiększenia stężenia wapnia w moczu oraz zwiększenia aktywności fosfatazy zasadowej we krwi.¹⁹

Stosowanie leku Metypred wiąże się również z ryzykiem złamań kompresyjnych kręgosłupa oraz zerwania ścięgna.²⁰

Tabela działań niepożądanych leku Metypred

Szczególne zagrożenia u pacjentów z twardziną układową

Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z twardziną układową przyjmujących metyloprednizolon, ze względu na ryzyko rozwoju twardzinowego przełomu nerkowego. Ryzyko to jest zróżnicowane w zależności od postaci choroby. Największe zagrożenie występuje u pacjentów z uogólnioną postacią twardziny układowej, natomiast ryzyko jest mniejsze w przypadku ograniczonej postaci twardziny układowej (2%) oraz młodzieńczej postaci twardziny układowej (1%).²¹