Działania niepożądane
Tiotepa

Działania niepożądane tiotepy

Tiotepa, substancja czynna zawarta w produktach leczniczych Thiotepa Fresenius Kabi (15 mg i 100 mg, proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji), wykazuje określony profil bezpieczeństwa, który został dokładnie oceniony podczas przeglądu zdarzeń niepożądanych zgłoszonych w opublikowanych badaniach klinicznych. Badania te obejmowały łącznie 6588 pacjentów dorosłych oraz 902 pacjentów z populacji dzieci i młodzieży, u których stosowano tiotepę w leczeniu kondycjonującym przed przeszczepieniem komórek macierzystych układu krwiotwórczego.¹

Najczęstsze działania niepożądane

Podczas stosowania tiotepy w różnych schematach leczenia kondycjonującego, najczęściej obserwowano następujące działania niepożądane:²

• Zakażenia – zwiększona podatność na infekcje
• Cytopenia – obniżenie liczby komórek krwi
• Ostra GVHD (choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi)
• Przewlekła GVHD
• Zaburzenia żołądka i jelit
• Krwotoczne zapalenie pęcherza moczowego
• Zapalenie błon śluzowych

³

Poważne powikłania związane z leczeniem

Ciężkie działania toksyczne dotyczące układu hematologicznego, wątroby i układu oddechowego są uznawane za spodziewane skutki leczenia kondycjonującego i procesu przeszczepu. Należy podkreślić, że występują również zakażenia i choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi (GVHD), które choć nie są bezpośrednio związane z leczeniem tiotepą, stanowią główne przyczyny zachorowalności i śmiertelności, szczególnie w przypadku allogenicznych przeszczepień komórek macierzystych układu krwiotwórczego (HPCT).⁴

Leukoencefalopatia jako szczególne ryzyko

Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko wystąpienia leukoencefalopatii po terapii tiotepą. Przypadki tej ciężkiej komplikacji neurologicznej, czasami prowadzące do zgonu, obserwowano u pacjentów dorosłych, młodzieży i dzieci, którzy wcześniej byli wielokrotnie poddawani chemioterapii, włączając leczenie metotreksatem i radioterapię.⁵

Szczegółowe działania niepożądane według klasyfikacji układów i narządów

Działania niepożądane u dorosłych

Poniżej przedstawiono tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych obserwowanych u dorosłych pacjentów, uznanych za co najmniej prawdopodobnie związane z leczeniem kondycjonującym zawierającym tiotepę. Działania te zgłaszano częściej niż w pojedynczych przypadkach.⁶

<sup data-drug="Thiotepa Fresenius Kabi" data-section="Działania niepożądane" title="Poniżej, według klasyfikacji układów i narządów i częstości występowania, zestawiono działania niepożądane uznane za co najmniej prawdopodobnie związane z leczeniem kondycjonującym zawierającym tiotepę, które były zgłaszane u dorosłych pacjentów częściej niż w pojedynczych przypadkach. W obrębie każdej grupy o określonej częstości występowania objawy niepożądane są wymienione zgodnie ze zmniejszającym się nasileniem. Częstość występowania jest określona jako: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000), bardzo rzadko (7

Działania niepożądane u dzieci i młodzieży

U dzieci i młodzieży profil działań niepożądanych różni się nieco od obserwowanego u dorosłych. Poniżej przedstawiono tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych charakterystycznych dla populacji pediatrycznej.⁸

<sup data-drug="Thiotepa Fresenius Kabi" data-section="Działania niepożądane" title="Poniżej, według klasyfikacji układów i narządów i częstości występowania, zestawiono działania niepożądane uznane za co najmniej prawdopodobnie związane z leczeniem kondycjonującym zawierającym tiotepę, które były zgłaszane u dzieci i młodzieży częściej niż w pojedynczych przypadkach. W obrębie każdej grupy o określonej częstości występowania objawy niepożądane są wymienione zgodnie ze zmniejszającym się nasileniem. Częstość występowania jest określona jako: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do<1/1 000), bardzo rzadko (9

Szczególne niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi tiotepy

Zaburzenia hematologiczne

Supresja szpiku kostnego jest jednym z najczęstszych i najbardziej spodziewanych działań niepożądanych związanych z tiotepą. Objawia się ona jako leukopenia, trombocytopenia, neutropenia z gorączką oraz niedokrwistość. Zaburzenia te występują bardzo często (≥1/10) u pacjentów dorosłych i pediatrycznych.¹⁰ Mielosupresja może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak zakażenia oportunistyczne czy krwawienia, które mogą zagrażać życiu pacjenta.

Zaburzenia układu nerwowego

Szczególne niebezpieczeństwo stanowi leukoencefalopatia, która może wystąpić zarówno u pacjentów dorosłych, jak i pediatrycznych po leczeniu tiotepą, zwłaszcza u osób wcześniej poddawanych intensywnej chemioterapii z metotreksatem i radioterapii. Leukoencefalopatia może prowadzić do nieodwracalnych uszkodzeń mózgu, a w niektórych przypadkach nawet do zgonu.¹¹

Inne poważne zaburzenia neurologiczne obejmują encefalopatię, drgawki, krwotok mózgowy oraz zaburzenia poznawcze. Monitorowanie funkcji neurologicznych jest niezwykle istotne u pacjentów leczonych tiotepą.¹²

Zaburzenia układu rozrodczego i płodności

Tiotepa może powodować zaburzenia płodności u obu płci. U mężczyzn obserwuje się brak plemników w ejakulacie, co może prowadzić do niepłodności. U kobiet terapia tiotepą może powodować brak miesiączki, krwawienia z macicy oraz objawy menopauzalne, co również może skutkować niepłodnością.¹³ Te działania niepożądane mają szczególne znaczenie dla pacjentów w wieku rozrodczym.

Ciężkie reakcje skórne

Tiotepa może powodować ciężkie, toksyczne reakcje skórne, w tym przypadki zespołu Stevensa-Johnsona i toksycznej martwicy naskórka.¹⁴ Te stany dermatologiczne stanowią zagrożenie życia i wymagają natychmiastowej interwencji medycznej.

Niewydolność wielonarządowa

W przebiegu leczenia tiotepą może dojść do niewydolności wielonarządowej, która stanowi poważne powikłanie zagrażające życiu pacjenta.¹⁵ Jest to szczególnie istotne u pacjentów z wcześniejszymi obciążeniami narządowymi oraz u osób w złym stanie ogólnym.

Wtórne nowotwory złośliwe

Istnieje ryzyko rozwoju wtórnych nowotworów złośliwych związanych z leczeniem tiotepą, co jest charakterystyczne dla wielu leków cytostatycznych.¹⁶ Ryzyko to należy uwzględnić w długoterminowej obserwacji pacjentów leczonych tiotepą, szczególnie u dzieci i młodzieży.

Różnice w profilu działań niepożądanych między populacjami

Porównując profil działań niepożądanych między dorosłymi a dziećmi i młodzieżą, można zauważyć pewne charakterystyczne różnice:¹⁷

• Zaburzenia endokrynologiczne – u dzieci częściej występują specyficzne zaburzenia, takie jak niedorozwój gonad i niedoczynność tarczycy¹⁸
• Zaburzenia wzrostu – charakterystyczne dla populacji pediatrycznej¹⁹
• Zaburzenia oddechowe – u dzieci występuje szerszy zakres powikłań płucnych, w tym tętnicze nadciśnienie płucne²⁰
• Zaburzenia sercowo-naczyniowe – u dzieci obserwuje się zatrzymanie akcji serca oraz niewydolność sercowo-naczyniową²¹

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego Thiotepa Fresenius Kabi do obrotu, istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania tego produktu leczniczego. Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych:²²

• Al. Jerozolimskie 181C
• 02-222 Warszawa
• tel.: + 48 22 49-21-301
• faks: +48 22 49-21-309
• strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.²³