Właściwości farmakodynamiczne
Genotropin 5,3 5,3 mg (16 j.m.)

Wprowadzenie do właściwości farmakodynamicznych

Somatropina, substancja czynna leku Genotropin, należy do grupy farmakoterapeutycznej hormonów przedniego płata przysadki i ich analogów (kod ATC: H01AC01). Jest to silny hormon metaboliczny, produkowany metodą rekombinacji DNA w komórkach bakterii Escherichia coli, dostępny w postaci proszku i rozpuszczalnika do sporządzania roztworu do wstrzykiwań. Lek występuje w dwóch dawkach: 5,3 mg (16 j.m.) oraz 12 mg (36 j.m.), gdzie po rekonstytucji stężenie somatropiny wynosi odpowiednio 5,3 mg/ml oraz 12 mg/ml.¹

Podstawowe działanie metaboliczne

Somatropina odgrywa kluczową rolę w przemianie trzech głównych składników odżywczych: tłuszczów, węglowodanów i białek. U dzieci z endogennym niedoborem hormonu wzrostu somatropina stymuluje wzrost liniowy, co skutkuje przyspieszeniem wzrastania. Zarówno u osób dorosłych, jak i u dzieci, somatropina podtrzymuje prawidłową budowę ciała poprzez utrzymanie dodatniego bilansu azotowego i stymulację wzrostu mięśni szkieletowych, przy jednoczesnym przyspieszeniu przemian tłuszczu w organizmie.²

Wpływ na tkankę tłuszczową

Tkanka tłuszczowa narządów wykazuje szczególną wrażliwość na działanie somatropiny. Po zwiększeniu procesu lipolizy somatropina powoduje zmniejszenie wychwytu trójglicerydów przez zapasowe komórki tłuszczowe, co przyczynia się do regulacji metabolizmu lipidów.³

Wpływ na czynniki wzrostu

Pod wpływem podania somatropiny obserwuje się wzrost stężenia IGF-I (insulinopodobnego czynnika wzrostu typu I) oraz IGFBP3 (białka typu 3 wiążącego insulinopodobny czynnik wzrostu) w surowicy. Te mediatory stanowią istotne ogniwo w kaskadzie efektów biologicznych wywoływanych przez hormon wzrostu.⁴

Szczegółowe właściwości metaboliczne

Wpływ na metabolizm tłuszczów

Somatropina wykazuje wielokierunkowe działanie w zakresie gospodarki lipidowej, w tym:

• Indukcję powstawania receptorów dla cholesterolu LDL w wątrobie, co wpływa na zwiększenie klirensu cząsteczek LDL z krwiobiegu
• Modyfikację profilu lipidów i lipoprotein w surowicy
• Obniżenie stężenia LDL i apolipoproteiny B w osoczu u pacjentów z niedoborem hormonu wzrostu
• Zmniejszenie poziomu cholesterolu całkowitego w surowicy

⁵

Wpływ na metabolizm węglowodanów

W zakresie metabolizmu węglowodanów somatropina wywiera następujące działania:

• Zwiększenie insulinemii (stężenia insuliny we krwi)
• Brak istotnego wpływu na poziom glikemii na czczo u większości pacjentów
• Odwracanie hipoglikemii na czczo, która może występować u dzieci z niedoczynnością przysadki mózgowej

⁶

Wpływ na gospodarkę wodno-elektrolitową

Somatropina wywiera znaczący wpływ na gospodarkę wodno-elektrolitową organizmu:

• Szybkie zwiększenie objętości osocza i płynów pozakomórkowych, której zmniejszenie towarzyszy niedoborowi hormonu wzrostu
• Retencja sodu, potasu i fosforanów

Te działania mają istotne znaczenie dla utrzymania homeostazy płynowej i elektrolitowej w organizmie.⁷

Wpływ na metabolizm kości

Somatropina wykazuje znaczący wpływ na tkankę kostną:

• Stymulacja metabolizmu kostnego
• Zwiększenie zawartości składników mineralnych kości podczas długotrwałego stosowania u pacjentów z niedoborem hormonu wzrostu i osteopenią
• Wzrost gęstości kości szczególnie w miejscach podporowych (obciążanych) kośćca

⁸

Wpływ na sprawność fizyczną

Długotrwałe stosowanie somatropiny wywiera pozytywny wpływ na sprawność fizyczną poprzez:

• Poprawę siły mięśniowej
• Zwiększenie zdolności do wysiłku fizycznego
• Zwiększenie pojemności wyrzutowej serca
• Prawdopodobne zmniejszenie obwodowego oporu naczyniowego (mechanizm nie jest w pełni wyjaśniony)

⁹

Efekty kliniczne u dzieci z opóźnieniem wzrastania wewnątrzmacicznego

W badaniach klinicznych u dzieci z opóźnieniem wzrastania wewnątrzmacicznego oceniano dwie dawki somatropiny: 0,033 mg/kg masy ciała/dobę oraz 0,067 mg/kg masy ciała/dobę. Terapię prowadzono do momentu osiągnięcia ostatecznego wzrostu. U 56 pacjentów, którzy byli nieprzerwanie leczeni do osiągnięcia wzrostu bliskiego ostatecznemu, obserwowano następujące efekty:

• Średnia zmiana względem wzrostu początkowego w grupie otrzymującej 0,033 mg/kg mc./dobę: +1,90 SD
• Średnia zmiana względem wzrostu początkowego w grupie otrzymującej 0,067 mg/kg mc./dobę: +2,19 SD

Warto odnotować, że zgodnie z danymi literaturowymi u nieleczonych dzieci z opóźnieniem wzrastania wewnątrzmacicznym obserwuje się samoistną późną intensyfikację wzrostu rzędu +0,5 SD, co sugeruje dodatkową korzyść z terapii somatropiną.¹⁰