Właściwości farmakodynamiczne leku Genotropin

Somatropina zawarta w produkcie leczniczym Genotropin należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako hormony przedniego płata przysadki i ich analogi (kod ATC: H01AC01). Jest to silny hormon metaboliczny produkowany techniką rekombinacji DNA w komórkach bakterii Escherichia coli, o kluczowym znaczeniu w regulacji metabolizmu organizmu.¹

Mechanizm działania i podstawowe efekty farmakologiczne

Somatropina odgrywa kluczową rolę w przemianach metabolicznych organizmu, wpływając na metabolizm tłuszczów, węglowodanów i białek. U dzieci z endogennym niedoborem hormonu wzrostu somatropina stymuluje wzrost liniowy, co prowadzi do przyspieszenia wzrastania. U pacjentów dorosłych, podobnie jak u dzieci, hormon ten utrzymuje prawidłową budowę ciała poprzez zapewnienie dodatniego bilansu azotowego, stymulację wzrostu mięśni szkieletowych oraz przyspieszenie przemian tłuszczowych.²

Szczególnie wrażliwa na działanie somatropiny jest tkanka tłuszczowa narządów. Po nasileniu procesów lipolizy, somatropina ogranicza wychwyt trójglicerydów przez zapasowe komórki tłuszczowe. Ponadto pod wpływem somatropiny obserwuje się wzrost stężenia IGF-I (insulinopodobnego czynnika wzrostu typu I) oraz IGFBP3 (białka typu 3 wiążącego insulinopodobny czynnik wzrostu) w surowicy krwi.³

Szczegółowe efekty metaboliczne

Somatropina wykazuje zróżnicowane działanie na poszczególne procesy metaboliczne zachodzące w organizmie, które obejmują:

Wpływ na metabolizm tłuszczów

Somatropina indukuje powstawanie receptorów dla cholesterolu LDL w wątrobie oraz wpływa na profil lipidów i lipoprotein w surowicy. Podawanie somatropiny pacjentom z niedoborem hormonu wzrostu prowadzi do obniżenia stężenia LDL i apolipoproteiny B w osoczu. Dodatkowo można zaobserwować zmniejszenie poziomu cholesterolu całkowitego w surowicy.⁴

Wpływ na metabolizm węglowodanów

Somatropina zwiększa insulinemię, ale zwykle nie wpływa na poziom glikemii na czczo. U dzieci z niedoczynnością przysadki mózgowej może występować hipoglikemia na czczo, która jest odwracana przez podanie somatropiny.⁵

Wpływ na gospodarkę wodno-elektrolitową

Niedoborowi hormonu wzrostu towarzyszy zmniejszenie objętości osocza i płynów pozakomórkowych. Podanie somatropiny szybko prowadzi do zwiększenia objętości tych płynów. Somatropina wywołuje również retencję sodu, potasu i fosforanów.⁶

Wpływ na metabolizm kości

Somatropina stymuluje metabolizm tkanki kostnej. Długotrwałe stosowanie somatropiny u pacjentów z niedoborem hormonu wzrostu i współistniejącą osteopenią zwiększa zawartość składników mineralnych, a tym samym gęstość kości w miejscach podporowych kośćca.⁷

Wpływ na sprawność fizyczną

Długotrwałe leczenie somatropiną prowadzi do poprawy siły mięśniowej i zwiększenia zdolności do wysiłku fizycznego. Somatropina zwiększa także pojemność wyrzutową serca. Mechanizm tego działania nie został jeszcze w pełni wyjaśniony, ale prawdopodobnie istotną rolę odgrywa w nim zmniejszenie obwodowego oporu naczyniowego.⁸

Wyniki badań klinicznych

W badaniach klinicznych przeprowadzonych u dzieci z opóźnieniem wzrastania wewnątrzmacicznym zastosowano dawki 0,033 i 0,067 mg/kg masy ciała na dobę, kontynuując leczenie do momentu osiągnięcia ostatecznego wzrostu. U 56 pacjentów, którzy byli nieprzerwanie leczeni do momentu osiągnięcia wzrostu bliskiego ostatecznemu, zaobserwowano istotne klinicznie efekty terapii.

Dla porównania, dane z literatury dotyczące nieleczonych dzieci z opóźnieniem wzrastania wewnątrzmacicznym wskazują na samoistną późną intensyfikację wzrostu rzędu +0,5 SD, co potwierdza znaczną skuteczność terapii somatropiną.⁹