tętnica pępkowa
Tętnica pępkowa to naczynie krwionośne, które odgrywa kluczową rolę w krążeniu płodowym, transportując krew ubogą w tlen z płodu do łożyska. Występuje parzyście, a każda z tętnic pępkowych stanowi przedłużenie tętnicy biodrowej wewnętrznej płodu.
Podczas życia płodowego tętnice pępkowe przebiegają po bokach pęcherza moczowego, a następnie wzdłuż moczownika pierwotnego, kierując się do pępowiny. W przeciwieństwie do typowego układu tętniczo-żylnego, krew płynąca tętnicami pępkowymi jest uboga w tlen i bogata w dwutlenek węgla oraz produkty przemiany materii, które zostaną usunięte w łożysku.
Po porodzie i przecięciu pępowiny, tętnice pępkowe ulegają obliteracji, przekształcając się w więzadła pępkowe boczne (ligamenta umbilicalia lateralia). Proces ten rozpoczyna się od zamknięcia światła naczynia przez skurcz mięśniówki gładkiej, a następnie postępuje przebudowa strukturalna ściany naczynia. Odcinek proksymalny każdej tętnicy pępkowej pozostaje drożny i tworzy tętnicę pęcherzową górną zaopatrującą pęcherz moczowy.
Patologie tętnic pępkowych, takie jak pojedyncza tętnica pępkowa (występująca u około 0,5-1% noworodków), mogą wiązać się ze zwiększonym ryzykiem wad wrodzonych innych układów i powinny skłaniać do pogłębionej diagnostyki prenatalnej.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Flutykazon – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Flutykazon propionian, stosowany w różnych formach farmaceutycznych (aerozole inhalacyjne, donosowe, krople, preparaty miejscowe), wykazuje działania typowe dla silnych kortykosteroidów, jednak efekty toksyczne obserwowane były głównie przy dawkach znacznie przekraczających zalecane u ludzi. Badania toksykologiczne nie wykazały działania genotoksycznego ani rakotwórczego, co potwierdzają długoterminowe badania inhalacyjne u myszy i szczurów. W badaniach rozrodczości na zwierzętach flutykazon propionian indukował wady rozwojowe, takie jak rozszczep podniebienia, zniekształcenia szkieletu oraz zahamowanie rozwoju wewnątrzmacicznego, jednak eksperci podkreślają, że wyniki te nie przekładają się bezpośrednio na ryzyko u ludzi stosujących zalecane dawki, zwłaszcza przy podaniu donosowym, gdzie ekspozycja ogólnoustrojowa jest minimalna.
aerozol donosowy, aerozol inhalacyjny, azelastyna, badanie in vitro, badanie in vivo, badanie toksykologiczne, działanie drażniące, działanie genotoksyczne, działanie rakotwórcze, działanie toksyczne, ekspozycja ogólnoustrojowa, flutykazon propionian, flutykazon wziewny, gaz nośny, genotoksyczność, glikokortykosteroid, kortykosteroid, kość potyliczna, krople do nosa, norfluran, podanie donosowe, preparat do stosowania miejscowego, reakcja nadwrażliwości, rozszczep podniebienia, ryzyko środowiskowe, salmeterol ksynafonian, środowisko wodne, tętnica pępkowa, toksyczność, wpływ na rozrodczość, zahamowanie rozwoju wewnątrzmacicznego, zniekształcenie szkieletu - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Seretide Dysk 500 (500 mcg + 50 mcg)/dawkę inh.
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa leku Seretide Dysk, zawierającego salmeterol ksynafonian (50 µg/dawka) oraz flutykazon propionian (100 µg, 250 µg lub 500 µg/dawka), opierają się na modelach zwierzęcych. Wykazano, że glikokortykosteroidy mogą indukować wady rozwojowe, takie jak rozszczep podniebienia i zniekształcenia szkieletu, natomiast salmeterol wykazywał toksyczność zarodkową jedynie przy dawkach znacznie przekraczających terapeutyczne. Jednoczesne podawanie obu substancji u szczurów skutkowało specyficznymi efektami rozwojowymi, m.in. przemieszczeniem tętnicy pępkowej i niecałkowitym kostnieniem kości potylicznej, co sugeruje potencjalne interakcje w okresie prenatalnym. Badania genotoksyczności nie wykazały mutagennego działania żadnego ze składników leku.
dawka terapeutyczna, flutykazonu propionian, glikokortykosteroid, inhalacja, kość potyliczna, model zwierzęcy, nietolerancja laktozy, potencjał mutagenny, proszek do inhalacji, rozszczep podniebienia, salmeterolu ksynafonian, substancja czynna, substancja pomocnicza, test genotoksyczności, tętnica pępkowa, toksyczność genetyczna, toksyczność zarodkowa, zniekształcenie szkieletu - Leksykon substancji czynnych
Ambrysentan – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Ambrysentan, antagonista receptora endoteliny (ERA), wykazuje w badaniach przedklinicznych potencjał do obniżania ciśnienia tętniczego przy dużych dawkach, co może prowadzić do niedociśnienia i objawów wazodylatacyjnych. Nie stwierdzono hepatotoksyczności ani inhibicji transportu kwasów żółciowych. Długotrwałe podawanie u gryzoni powodowało zmiany zapalne i przerost małżowin nosowych przy ekspozycji przekraczającej 3-krotnie AUC kliniczne, natomiast u psów reakcje zapalne były minimalne nawet przy 20-krotnym przekroczeniu ekspozycji. Ambrysentan wykazywał działanie klastogenne in vitro, jednak nie potwierdzono mutagenności ani genotoksyczności in vivo. W 2-letnich badaniach na szczurach i myszach nie zaobserwowano właściwości rakotwórczych, jedynie niewielki wzrost częstości gruczolakowłókniaków sutka u samców szczurów przy 6-krotnie wyższej ekspozycji niż kliniczna (AUC).
ambrysentan, antagonista receptora endoteliny, aspermia, bezdech, działanie genotoksyczne, działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie teratogenne, ekspozycja systemowa, gruczolakowłókniak sutka, hepatotoksyczność, inhibitor transportu kwasów żółciowych, kostnienie trzonu kości klinowej, niedociśnienie, niedotlenienie, przerost małżowin nosowych, ruchliwość plemników, szmer oddechowy, tętnica pępkowa, układ oddechowy, wada pnia naczyniowego, wada przegrody międzykomorowej, właściwość rakotwórcza, zanik kanalików nasiennych, zapalenie nabłonka jamy nosowej - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Ambrisentan AOP 10 mg
Ambrisentan, antagonista receptora endoteliny (ERA), wykazuje charakterystyczny profil bezpieczeństwa potwierdzony badaniami przedklinicznymi. Pojedyncza wysoka dawka może powodować niedociśnienie tętnicze wskutek rozszerzenia naczyń, co jest istotne przy ocenie przedawkowania. Nie stwierdzono hepatotoksyczności ani inhibicji transportu kwasów żółciowych. Długotrwałe podawanie u zwierząt ujawniło zmiany zapalne i przerost małżowin nosowych, zwłaszcza u szczurów przy ekspozycji trzykrotnie przekraczającej AUC stosowaną klinicznie. Ambrisentan wykazywał działanie klastogenne in vitro, jednak badania in vivo nie potwierdziły genotoksyczności, a badania rakotwórczości nie wykazały istotnego ryzyka, z wyjątkiem niewielkiego wzrostu gruczolakowłókniaków sutka u samców szczurów przy 6-krotnej ekspozycji względem dawki klinicznej 10 mg/dobę.
antagonista receptora endoteliny, bezdech, działanie klastogenne, działanie teratogenne, ekspozycja systemowa, gruczolakowłókniak sutka, hepatotoksyczność, inhibitor transportu kwasów żółciowych, kostnienie trzonu kości klinowej, niedociśnienie, niedotlenienie, obniżenie ciśnienia tętniczego, przerost małżowin nosowych, rozszerzenie naczyń krwionośnych, ruchliwość plemników, tętnica pępkowa, wada pnia naczyniowego, wada przegrody międzykomorowej, zanik kanalików nasiennych, zapalenie nabłonka jamy nosowej - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Prostin VR 500 mcg/ml
Prostin VR, zawierający alprostadyl w stężeniu 500 µg/ml, jest podawany dożylnie lub dotętniczo po wcześniejszym rozcieńczeniu roztworu. Standardowa dawka początkowa wynosi 0,05-0,1 µg/kg/min, najczęściej stosuje się 0,1 µg/kg/min, z możliwością zwiększenia do 0,4 µg/kg/min w razie potrzeby, choć wyższe dawki nie zawsze poprawiają efekt terapeutyczny. Preferowaną drogą podania jest ciągła infuzja dożylna do dużego naczynia żylnego; podanie dotętnicze, np. przez tętnicę pępkową, wiąże się z większym ryzykiem działań niepożądanych, takich jak zaczerwienienie skóry twarzy, bezdech i bradykardia. Efekty terapeutyczne monitoruje się poprzez wzrost pO₂ u dzieci z nieprawidłowym przepływem płucnym oraz wzrost ciśnienia tętniczego lub pH krwi u pacjentów z zaburzeniami krążenia obwodowego.
alprostadyl, bezdech, bradykardia, ciśnienie tętnicze, drogi podania leku, działania niepożądane, etanol bezwodny, infuzja donaczyniowa, infuzja dożylna, pH krwi, pompa infuzyjna, Prostin VR, przewód tętniczy, roztwór glukozy, roztwór NaCl, tętnica pępkowa, zaburzenia krążenia obwodowego, zaczerwienienie twarzy, zmętnienie roztworu - Leksykon substancji czynnych
Alprostadyl – Dawkowanie i sposób podawania
Alprostadyl (prostaglandyna E1) jest stosowany w różnych formach farmaceutycznych, a dawkowanie zależy od produktu, wskazania oraz stanu klinicznego pacjenta. Produkt Prostavasin 60 (60 µg alprostadylu) podaje się w infuzji dożylnej raz na dobę przez 2 godziny, po rozpuszczeniu ampułki w 50-250 ml 0,9% roztworu NaCl. U pacjentów z łagodnymi i umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek (GFR ≤89 i ≤59 ml/min/1,73m²) konieczne jest monitorowanie funkcji nerek, a przy stężeniu kreatyniny >1,5 mg/dl dawka początkowa wynosi 20 µg podawane dwukrotnie na dobę. U chorych z niewydolnością nerek lub układu sercowo-naczyniowego zaleca się ograniczenie objętości wlewu do 50-100 ml/dobę. Stosowanie u kobiet w wieku rozrodczym jest przeciwwskazane, a u dzieci i młodzieży niezalecane. Po 3 tygodniach terapii należy ocenić skuteczność, a całkowity czas leczenia nie powinien przekraczać 4 tygodni.
alprostadyl, bezdech, bradykardia, ciśnienie tętnicze, infuzja donaczyniowa, infuzja dożylna, infuzja roztworu, niewydolność nerek, niewydolność układu sercowo-naczyniowego, pH krwi, pO2, podanie dotętnicze, pompa infuzyjna, prostaglandyna E1, Prostavasin, Prostin VR, przepływ płucny, przewód tętniczy, roztwór chlorku sodu, stężenie kreatyniny, tętnica pępkowa, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie krążenia obwodowego, zaczerwienienie skóry - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Prostin VR
PROSTIN VR (alprostadyl 500 µg/ml) jest lekiem wymagającym podawania wyłącznie przez wykwalifikowany personel w warunkach szpitalnych z dostępem do intensywnej opieki noworodkowej. Najczęstszym działaniem niepożądanym jest bezdech, występujący u 10-12% noworodków z wrodzonymi wadami serca, szczególnie u dzieci o masie urodzeniowej <2,0 kg, najczęściej w pierwszej godzinie infuzji. Zaleca się stosowanie najniższych skutecznych dawek i jak najkrótszy czas terapii, zwłaszcza u pacjentów w stanie krytycznym. Długotrwałe podawanie może prowadzić do histopatologicznych zmian w przewodzie tętniczym i tętnicach płucnych, przerostu warstwy korowej kości długich oraz przerostu części odźwiernikowej żołądka, co może utrudniać pasaż żołądkowy. Lek jest silnym inhibitorem agregacji płytek, co wymaga ostrożności u pacjentów ze skłonnością do krwotoków. Alprostadyl jest przeciwwskazany u noworodków z zespołem zaburzeń oddychania (zespołem błon szklistych).
alprostadyl, bezdech, ciśnienie tętnicze, inhibitor agregacji płytek krwi, nasycenie krwi tlenem, oddech wspomagany, ograniczony przepływ krwi, pH krwi, prostaglandyna E1, przerost odźwiernika, przewód tętniczy, sinicza wada serca, sonda dopplerowska, tętnica obwodowa, tętnica pępkowa, tętnica płucna, wrodzona wada serca, zespół błon szklistych, zespół zaburzeń oddychania, zmiana histologiczna - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Seretide Dysk 250 (250 mcg + 50 mcg)/dawkę inh.
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa leku Seretide Dysk, zawierającego flutykazon propionian w dawkach 100, 250 i 500 µg oraz 50 µg salmeterolu ksynafonianu, opierają się na analizie działania obu substancji czynnych podawanych osobno i łącznie u zwierząt. Glikokortykosteroidy wykazały potencjał teratogenny, manifestujący się wadami rozwojowymi takimi jak rozszczep podniebienia i deformacje szkieletu, jednak te efekty nie przekładają się bezpośrednio na ludzi przy stosowaniu terapeutycznych dawek. Salmeterol wykazywał toksyczność embriotoksyczną jedynie przy wysokich dawkach. Wspólne podawanie obu substancji u szczurów indukowało specyficzne anomalie rozwojowe, w tym przemieszczenie tętnicy pępkowej i niecałkowite kostnienie kości potylicznej, obserwowane przy dawkach glikokortykosteroidów już wywołujących wady rozwojowe.
- Leksykon substancji czynnych
Flutykazon propionian – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Przedkliniczne badania toksykologiczne flutykazonu propionianu, przeprowadzone głównie na modelach zwierzęcych, wykazały brak nietypowych działań toksycznych, z efektami charakterystycznymi dla glikokortykosteroidów pojawiającymi się jedynie przy dawkach znacznie przekraczających te stosowane klinicznie. Nie stwierdzono mutagenności ani potencjału rakotwórczego, co potwierdza bezpieczeństwo długoterminowego stosowania leku. W badaniach wielokrotnego podawania nie zaobserwowano dodatkowych toksycznych interakcji, a preparaty wziewne z flutykazonem propionianem nie wykazywały działania drażniącego ani nadwrażliwości. Nośnik stosowany w inhalatorach, norfluran (HFA-134a), również nie wykazał toksyczności nawet przy ekspozycji przekraczającej dawki kliniczne.
badanie genotoksyczności, badanie toksykologiczne, beta-2-mimetyk, działanie drażniące, działanie mutagenne, działanie teratogenne, działanie toksyczne, efekt teratogenny, flutykazon propionian, glikokortykosteroid, kość potyliczna, norfluran, potencjał rakotwórczy, preparat wziewny, reakcja nadwrażliwości, rozszczep podniebienia, salmeterol ksynafonian, schorzenie układu oddechowego, substancja czynna, tętnica pępkowa - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Ambrisentan Accord 5 mg
Ambrisentan Accord, stosowany w dawkach 5 mg i 10 mg, wykazuje w badaniach przedklinicznych typowe dla antagonistów receptora endoteliny (ERA) działanie obniżające ciśnienie tętnicze, co może prowadzić do niedociśnienia i objawów rozszerzenia naczyń. Nie stwierdzono hepatotoksyczności ani inhibicji transportu kwasów żółciowych. W badaniach na gryzoniach i psach obserwowano zmiany zapalne w obrębie nabłonka jamy nosowej oraz przerost małżowin kości sitowej przy ekspozycji przekraczającej 3-krotnie AUC kliniczne. Ambrisentan wykazywał działanie klastogenne in vitro, jednak nie mutagenne ani genotoksyczne in vivo. W długoterminowych badaniach na szczurach i myszach nie wykazano właściwości rakotwórczych, choć u samców szczurów przy 6-krotnej ekspozycji klinicznej zaobserwowano wzrost częstości gruczolakowłókniaków sutka. W układzie rozrodczym u samców szczurów i myszy stwierdzono zanik kanalików nasiennych i aspermię bez marginesu bezpieczeństwa, natomiast u psów przy 35-krotnej ekspozycji nie zaobserwowano zmian w jądrach. Ruchliwość plemników nie ulegała zmianie, a niewielkie zmniejszenie odsetka prawidłowych morfologicznie plemników wystąpiło tylko przy dawce 300 mg/kg/dobę, odpowiadającej ponad 9-krotnej ekspozycji klinicznej.
ambrisentan, antagonista receptora endoteliny, aspermia, bezdech, działanie genotoksyczne, działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie teratogenne, gruczolakowłókniak sutka, hepatotoksyczność, kostnienie trzonu kości klinowej, niedociśnienie, niedotlenienie, przerost małżowin kości sitowej, rozszerzenie naczyń krwionośnych, szmer oddechowy, tętnica pępkowa, wada pnia naczyniowego, wada przegrody międzykomorowej, właściwość rakotwórcza, zanik kanalików nasiennych - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Fluticomb (25 mcg + 125 mcg)/dawkę odmierzoną
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa leku Fluticomb, zawierającego salmeterol i flutykazon propionian, wykazały potencjalne działanie teratogenne glikokortykosteroidów, takie jak rozszczep podniebienia i zniekształcenia szkieletu, jednak efekty te obserwowano przy dawkach znacznie przekraczających dawki terapeutyczne stosowane u ludzi. W przypadku salmeterolu toksyczny wpływ na zarodek i płód stwierdzono jedynie po ekspozycji na wysokie dawki, nieadekwatne do klinicznego stosowania. Badania na szczurach wykazały specyficzne zmiany rozwojowe, takie jak przemieszczenie tętnicy pępkowej i niecałkowite kostnienie kości potylicznej, przy dawkach glikokortykosteroidów wywołujących nieprawidłowości rozwojowe.
Fluticomb zawiera jako gaz nośny norfluran (HFA-134a), który nie zawiera freonów i został poddany kompleksowym badaniom toksykologicznym trwającym do 2 lat na różnych gatunkach zwierząt. Wyniki tych badań nie wykazały działań toksycznych nawet przy stężeniach znacznie przekraczających ekspozycję pacjentów podczas stosowania leku. Całościowo, dostępne dane przedkliniczne wskazują na akceptowalny profil bezpieczeństwa Fluticomb przy stosowaniu zgodnym z zaleceniami, choć potencjalne ryzyko teratogenne wymaga uwagi przy stosowaniu u kobiet w ciąży.
badanie toksykologiczne, działanie toksyczne, efekt teratogenny, Fluticomb, flutykazon propionian, gaz nośny, glikokortykosteroid, niecałkowite kostnienie kości potylicznej, nieprawidłowość rozwojowa, norfluran, rozszczep podniebienia, salmeterol, tętnica pępkowa, toksyczność zarodkowo-płodowa, zniekształcenie szkieletu - Leksykon substancji czynnych
Salmeterol – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Dane przedkliniczne dotyczące salmeterolu ksynafonianu wskazują na dobry profil bezpieczeństwa przy stosowaniu w dawkach terapeutycznych u ludzi. Badania na zwierzętach wykazały brak toksyczności reprodukcyjnej u szczurów, natomiast u królików zaobserwowano toksyczne efekty na zarodek i płód, takie jak rozszczep podniebienia, przedwczesne rozwarcie powiek, zarośnięcie mostka oraz zmniejszone kostnienie kości czołowych, jednak przy dawkach około 20-krotnie przekraczających maksymalną zalecaną dawkę dobową dla ludzi (na podstawie porównania AUC). Ponadto, salmeterol nie wykazuje genotoksyczności w standardowych testach, co jest istotne dla bezpieczeństwa długoterminowego stosowania. W badaniach skojarzonego podawania salmeterolu i flutykazonu propionianu u szczurów odnotowano nieprawidłowości rozwojowe, takie jak przemieszczenie tętnicy pępkowej i niecałkowite kostnienie kości potylicznej, jednak efekty te wiązały się z dawkami glikokortykosteroidów, które same mogą powodować wady rozwojowe.