Działania niepożądane leku Genotropin

Lek Genotropin (somatropina), stosowany w terapii niedoboru hormonu wzrostu, wykazuje określony profil bezpieczeństwa związany z jego działaniem farmakologicznym. Należy zwrócić szczególną uwagę na możliwe działania niepożądane, które różnią się częstością występowania oraz nasileniem u pacjentów pediatrycznych i dorosłych.¹

Mechanizm powstawania działań niepożądanych

U podstaw wielu działań niepożądanych obserwowanych podczas terapii somatropiną leży fizjologiczna odpowiedź organizmu na wyrównanie niedoboru hormonu wzrostu. Pacjenci z niedoborem hormonu wzrostu charakteryzują się zmniejszoną objętością płynów pozakomórkowych. Rozpoczęcie leczenia somatropiną prowadzi do szybkiego wyrównania tego deficytu, co manifestuje się objawami związanymi z retencją płynów w organizmie.²

Różnice w profilu działań niepożądanych w zależności od wieku pacjenta

Warto podkreślić istotne różnice w częstości występowania działań niepożądanych pomiędzy pacjentami dorosłymi a dziećmi. U dorosłych pacjentów często obserwuje się działania niepożądane związane z zatrzymywaniem płynów, takie jak obrzęk obwodowy, obrzęk twarzy, sztywność mięśniowo-szkieletowa, bóle stawów lub mięśni oraz parestezje. Objawy te mają zwykle nasilenie łagodne do umiarkowanego i występują głównie w pierwszych miesiącach leczenia. Co istotne, u dzieci wymienione działania niepożądane obserwuje się znacznie rzadziej.³

Częstość występowania działań niepożądanych zależy od kilku czynników, w tym:

• wielkości stosowanej dawki leku
• wieku pacjenta
• prawdopodobnie także wieku, w którym pojawił się niedobór hormonu wzrostu

Ustępowanie objawów niepożądanych

Większość działań niepożądanych związanych z leczeniem somatropiną ustępuje samoistnie lub po modyfikacji dawkowania. Działania niepożądane takie jak obrzęki, dolegliwości mięśniowo-szkieletowe oraz parestezje zazwyczaj mają charakter przejściowy i zanikają samoistnie lub po zmniejszeniu dawki produktu leczniczego.⁴

Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych

Poniższa tabela przedstawia działania niepożądane leku Genotropin z uwzględnieniem klasyfikacji układowej oraz częstości występowania u pacjentów pediatrycznych i dorosłych.<sup data-drug="Genotropin 12" data-section="Działania niepożądane" title="W tabeli 2 przedstawione zostały działania niepożądane sklasyfikowane według układów i narządów oraz częstości występowania u dzieci oraz osób dorosłych na następujące kategorie: bardzo często (≥ 1/10); często (≥ 1/100 do <1/10); niezbyt często (≥ 1/1000 do <1/100); rzadko (≥ 1/10 000 do < 1/1000); bardzo rzadko (5

* Działania o nasileniu zwykle łagodnym do umiarkowanego, występujące głównie w pierwszych miesiącach leczenia, ustępujące samoistnie lub po redukcji dawki.
** Działania niepożądane zidentyfikowane po wprowadzeniu produktu do obrotu.
$ U dzieci zgłaszano często przemijające reakcje w miejscu wstrzyknięcia.
† Zgłaszana u dzieci z niedoborem hormonu wzrostu leczonych somatropiną; występuje z podobną częstością u dzieci bez niedoboru hormonu wzrostu.⁶

Szczegółowa charakterystyka wybranych działań niepożądanych

Zaburzenia wodno-elektrolitowe i obrzęki

U pacjentów dorosłych leczonych somatropiną często występują działania niepożądane związane z zatrzymywaniem płynów, takie jak obrzęk obwodowy oraz obrzęk twarzy. Objawy te mają zazwyczaj nasilenie łagodne do umiarkowanego i najczęściej występują w początkowej fazie leczenia.⁷

Reakcje w miejscu wstrzyknięcia

U dzieci często obserwuje się przemijające reakcje w miejscu wstrzyknięcia leku Genotropin. Mają one jednak charakter przejściowy i zazwyczaj nie wymagają przerwania terapii.⁸

Łagodne nadciśnienie śródczaszkowe

Zgłaszano rzadkie przypadki łagodnego nadciśnienia śródczaszkowego u dzieci leczonych somatropiną. Jest to poważne działanie niepożądane wymagające natychmiastowej diagnostyki i ewentualnej modyfikacji terapii.⁹

Zaburzenia metaboliczne

Cukrzyca typu II stanowi rzadkie działanie niepożądane u dzieci leczonych somatropiną. Może to wynikać z wpływu hormonu wzrostu na metabolizm węglowodanów i wrażliwość tkanek na insulinę.¹⁰

Somatropina może prowadzić do zmniejszenia stężenia kortyzolu we krwi, jednakże kliniczne znaczenie tego działania pozostaje nieznane.¹¹

Inne zaburzenia metaboliczne związane z działaniem somatropiny to możliwa hiperglikemia spowodowana zmniejszoną wrażliwością na insulinę oraz obniżony poziom wolnej tyroksyny.¹²

Nowotwory

U niektórych dzieci leczonych somatropiną z powodu niedoboru hormonu wzrostu zgłaszano rzadkie przypadki wystąpienia białaczki. Istotne jest jednak, że nie istnieją dowody na zwiększone ryzyko wystąpienia białaczki u pacjentów bez wpływu czynników predysponujących, takich jak napromieniowanie mózgu lub głowy.¹³

Powikłania ortopedyczne

U dzieci leczonych hormonem wzrostu zgłaszano przypadki młodzieńczego złuszczenia głowy kości udowej i choroby Legg-Calve-Perthesa. Złuszczenie nasady głowy kości udowej występuje częściej w przypadku zaburzeń endokrynologicznych, a choroba Legg-Calve-Perthesa częściej w przypadku niskiego wzrostu. Nie ustalono jednoznacznie, czy te patologie występują częściej podczas leczenia somatropiną. Ich diagnozę należy rozważyć u każdego dziecka zgłaszającego dyskomfort lub ból w biodrze lub kolanie.¹⁴

Inne poważne działania niepożądane

W grupie pacjentów z zespołem Pradera-Williego leczonych somatropiną zgłaszano rzadkie przypadki nagłych zgonów, aczkolwiek związek przyczynowy nie został jednoznacznie ustalony.¹⁵

Po wprowadzeniu produktu leczniczego do obrotu zgłaszano przypadki zapalenia trzustki u pacjentów leczonych somatropiną z powodu niedoboru hormonu wzrostu.¹⁶

Monitorowanie bezpieczeństwa terapii

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych w celu zapewnienia ciągłego monitorowania stosunku korzyści do ryzyka stosowania leku. Wszystkie podejrzewane działania niepożądane należy zgłaszać do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych lub do podmiotu odpowiedzialnego.¹⁷