delecja chromosomu 15
Delecja chromosomu 15 to aberracja chromosomowa polegająca na utracie fragmentu materiału genetycznego z chromosomu 15. W zależności od wielkości i lokalizacji delecji, może prowadzić do różnych zespołów klinicznych, z których najbardziej znane to zespół Angelmana i zespół Pradera-Williego.
Delecje mogą dotyczyć krótkiego (p) lub długiego (q) ramienia chromosomu 15. Najczęściej opisywane są delecje w regionie 15q11-q13, które w zależności od pochodzenia rodzicielskiego chromosomu z delecją, prowadzą do odmiennych fenotypów klinicznych. Delecja regionu 15q11-q13 na chromosomie pochodzenia ojcowskiego prowadzi do zespołu Pradera-Williego, charakteryzującego się hipotonią, otyłością, hipogonadyzmem i niepełnosprawnością intelektualną. Natomiast delecja tego samego regionu na chromosomie pochodzenia matczynego prowadzi do zespołu Angelmana, cechującego się ciężkim opóźnieniem rozwoju, zaburzeniami mowy, ataksją i napadami śmiechu.
Diagnostyka delecji chromosomu 15 obejmuje badania cytogenetyczne (kariotyp), FISH (fluorescencyjna hybrydyzacja in situ), MLPA (multipleksowa amplifikacja sond zależna od ligacji) oraz techniki molekularne oparte na mikromacierzach (aCGH). Postępowanie terapeutyczne jest objawowe i wymaga multidyscyplinarnej opieki medycznej dostosowanej do specyficznych potrzeb pacjenta, obejmującej między innymi rehabilitację, terapię mowy oraz leczenie objawów towarzyszących.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Zespół pradera-williego – Etiologia i przyczyny
Zespół Pradera-Williego (PWS) jest rzadkim zaburzeniem genetycznym wynikającym z braku ekspresji genów ojcowskich w regionie 15q11.2-q13 chromosomu 15, najczęściej spowodowanym delecją ojcowską (65-75% przypadków), matczyną disomią jednorodzicielską (20-30%) lub defektem centrum imprintingu (1-3%). Delecja regionu PWCR prowadzi do całkowitej utraty ekspresji genów takich jak SNRPN, NDN, MAGEL2 oraz klastrów snoRNA (m.in. SNORD116), co skutkuje fenotypem PWS. Dysfunkcja podwzgórza, będąca konsekwencją tych zmian, powoduje charakterystyczne objawy, w tym hiperfagię prowadzącą do zagrażającej życiu otyłości, hipogonadyzm, niedobór hormonu wzrostu oraz zaburzenia snu. Diagnostyka genetyczna, obejmująca analizę metylacji DNA i techniki FISH, jest kluczowa dla identyfikacji mechanizmu genetycznego i oceny ryzyka ponownego wystąpienia, które wynosi około 1% w przypadku delecji i matczynej disomii, a do 50% przy defekcie imprintingu z mikrodelecją centrum imprintingu.
analiza metylacji DNA, defekt centrum imprintingu, delecja chromosomu 15, drapanie skóry, dysfunkcja podwzgórza, gen OCA2, hiperfagia, hipogonadyzm, imprinting genomowy, indukowane pluripotencjalne komórki macierzyste, niedobór hormonu wzrostu, samookaleczenie, technika FISH, terapia hormonem wzrostu, translokacja chromosomowa, translokacja Robertsonowska, zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne, zespół Pradera-Williego