Interakcje leku
Hydrocortison VUAB 100 mg

Hydrokortyzon jest metabolizowany głównie przez enzymy 11β-HSD2 oraz CYP3A4, co powoduje liczne interakcje farmakokinetyczne o istotnym znaczeniu klinicznym. Inhibitory CYP3A4, takie jak ketokonazol, itrakonazol, klarytromycyna oraz sok grejpfrutowy, zmniejszają klirens wątrobowy hydrokortyzonu, prowadząc do wzrostu jego stężenia w osoczu i ryzyka toksyczności steroidowej, co wymaga redukcji dawki. Z kolei induktory CYP3A4, np. ryfampicyna, karbamazepina, fenobarbital i fenytoina, zwiększają metabolizm hydrokortyzonu, obniżając jego stężenie i skuteczność terapeutyczną, co może wymagać zwiększenia dawki. Ponadto, hydrokortyzon wchodzi w interakcje farmakodynamiczne i metaboliczne z wieloma lekami, w tym z antykoagulantami (np. warfaryna), lekami przeciwcukrzycowymi (insulina, pochodne sulfonylomocznika, metformina), lekami immunosupresyjnymi (cyklosporyna, takrolimus), a także z lekami wpływającymi na gospodarkę elektrolitową, co wymaga ścisłego monitorowania i dostosowania terapii.

Pobierz ChPL PDF Hydrocortison VUAB – Proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań / do infuzji – 100 mg
  1. Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji
    1. Inhibitory CYP3A4
    2. Induktory CYP3A4
    3. Substraty CYP3A4
    4. Interakcje niezwiązane z CYP3A4
  2. Tabela interakcji z hydrokortyzonem
  3. Interakcje hydrokortyzonu z alkoholem
    1. Mechanizmy interakcji alkoholu z hydrokortyzonem
    2. Konsekwencje kliniczne jednoczesnego stosowania
    3. Zalecenia kliniczne
    4. Kolejne rozdziały
Wskazania
  1. choroba dermatologiczna reagująca na kortykosteroidy
  2. choroba endokrynologiczna
  3. choroba hematologiczna
  4. choroba nowotworowa
  5. choroba przewodu pokarmowego
  6. choroba reumatyczna
  7. choroba układu oddechowego
  8. ciężki rumień wielopostaciowy
  9. obrzęk naczynioruchowy Quinckego
  10. reakcja anafilaktyczna
  11. reakcja nadwrażliwości na leki
  12. stan alergiczny
  13. wstrząs niealergiczny
  14. wstrząs niereagujący na konwencjonalne leczenie
  15. wstrząs wywołany niewydolnością kory nadnerczy
  16. zaostrzenie astmy
  17. zaostrzenie przewlekłej obturacyjnej choroby płuc
Substancja czynna
  1. hydrokortyzon
Kategoria leku
  1. glikokortykosteroidy
  2. leki immunosupresyjne
  3. leki przeciwzapalne

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Hydrokortyzon ulega metabolizmowi przy udziale enzymów dehydrogenazy 11β-hydroksysteroidowej typu 2 (11β-HSD2) oraz cytochromu P450 3A4 (CYP3A4), co powoduje liczne, istotne klinicznie interakcje z innymi lekami. Znajomość tych interakcji jest kluczowa dla bezpiecznej farmakoterapii pacjentów otrzymujących Hydrocortison VUAB.1

Inhibitory CYP3A4

Leki hamujące aktywność enzymu CYP3A4 mogą znacząco wpływać na farmakokinetykę hydrokortyzonu. Inhibitory CYP3A4 zmniejszają klirens wątrobowy hydrokortyzonu, co prowadzi do zwiększenia jego stężenia w osoczu. W przypadku jednoczesnego podawania hydrokortyzonu z takimi lekami jak ketokonazol, itrakonazol, klarytromycyna, a także spożywania soku grejpfrutowego, może być konieczna redukcja dawki hydrokortyzonu, aby zapobiec rozwojowi toksyczności steroidowej.2

Induktory CYP3A4

Z kolei leki indukujące aktywność enzymu CYP3A4 mogą zwiększać klirens wątrobowy hydrokortyzonu, co skutkuje obniżeniem jego stężenia w osoczu. Przy jednoczesnym podawaniu takich induktorów jak ryfampicyna, karbamazepina, fenobarbital czy fenytoina, może zaistnieć potrzeba zwiększenia dawki hydrokortyzonu dla osiągnięcia pożądanego efektu terapeutycznego.3

Substraty CYP3A4

Jednoczesne stosowanie hydrokortyzonu z innymi substratami CYP3A4 może wpływać na klirens wątrobowy hydrokortyzonu, wymagając dostosowania dawki. Należy mieć na uwadze, że podczas jednoczesnego podawania dowolnego produktu leczniczego będącego substratem CYP3A4 mogą wystąpić działania niepożądane.4

Interakcje niezwiązane z CYP3A4

Poza interakcjami związanymi z systemem enzymatycznym CYP3A4, hydrokortyzon wchodzi w liczne inne interakcje o znaczeniu klinicznym, które zostały szczegółowo przedstawione w poniższej tabeli.5

Tabela interakcji z hydrokortyzonem

Klasa lub typ leku Lek lub substancja Mechanizm interakcji Interakcja lub działanie niepożądane Poziom istotności
Lek przeciwbakteryjny Izoniazyd Inhibitor CYP3A4 Wzrost stężenia hydrokortyzonu w osoczu, nasilenie działania i skutków ubocznych kortykosteroidów Wysoki
Antybiotyki, leki przeciwgruźlicze Ryfampicyna Induktor CYP3A4 Zmniejszenie stężenia hydrokortyzonu w osoczu, osłabienie działania terapeutycznego Wysoki
Antykoagulanty doustne Warfaryna i inne pochodne kumaryny Złożony Zmienny wpływ na aktywność leków przeciwzakrzepowych – zarówno zwiększenie, jak i zmniejszenie efektu. Konieczne systematyczne monitorowanie INR i czasu krzepnięcia Wysoki
Leki przeciwdrgawkowe Karbamazepina Induktor CYP3A4 (i substrat) Zmniejszenie stężenia hydrokortyzonu, potrzeba zwiększenia dawki Wysoki
Leki przeciwdrgawkowe Fenobarbital, Fenytoina Induktory CYP3A4 Zmniejszenie stężenia hydrokortyzonu, potrzeba zwiększenia dawki Wysoki
Leki antycholinergiczne Blokery nerwowo-mięśniowe Farmakodynamiczny 1) Ryzyko ostrej miopatii przy jednoczesnym stosowaniu dużych dawek kortykosteroidów
2) Antagonistyczne działanie na blokadę nerwowo-mięśniową pankuronium i wekuronium; możliwa interakcja ze wszystkimi konkurencyjnymi blokerami nerwowo-mięśniowymi		 Wysoki
Antycholinesterazy Neostygmina, Pirydostygmina Farmakodynamiczny Steroidy mogą zmniejszać działanie antycholinesteraz w miastenii Średni
Leki przeciwcukrzycowe Insulina, Pochodne sulfonylomocznika, Metformina Metaboliczny Zwiększenie stężenia glukozy we krwi, konieczność dostosowania dawki leków przeciwcukrzycowych Wysoki
Leki przeciwwymiotne Aprepitant, Fosaprepitant Inhibitory CYP3A4 (i substraty) Wzrost stężenia hydrokortyzonu w osoczu Średni
Leki przeciwgrzybicze Itrakonazol, Ketokonazol Inhibitory CYP3A4 (i substraty) Znaczący wzrost stężenia hydrokortyzonu, ryzyko toksyczności steroidowej Wysoki
Leki przeciwwirusowe Inhibitory proteazy HIV Inhibitory CYP3A4 (i substraty) 1) Indynawir i rytonawir mogą zwiększać stężenie kortykosteroidów w osoczu
2) Kortykosteroidy mogą indukować metabolizm inhibitorów proteazy, zmniejszając ich stężenie w osoczu		 Wysoki
Lek zwiększający działanie farmakokinetyczne Kobicystat Inhibitor CYP3A4 Wzrost stężenia hydrokortyzonu w osoczu Wysoki
Inhibitory aromatazy Aminoglutetymid Endokrynologiczny Zahamowanie czynności nadnerczy wywołane przez aminoglutetymid może zaostrzyć zmiany hormonalne spowodowane długotrwałym leczeniem glikokortykosteroidami Średni
Bloker kanału wapniowego Diltiazem Inhibitor CYP3A4 (i substrat) Wzrost stężenia hydrokortyzonu w osoczu Średni
Glikozydy nasercowe Digoksyna Elektrolitowy Zwiększone ryzyko arytmii lub toksyczności digoksyny związane z hipokaliemią. Konieczne ścisłe monitorowanie poziomu elektrolitów, zwłaszcza potasu Wysoki
Estrogeny Estrogeny, Doustne leki antykoncepcyjne zawierające estrogeny Inhibitor CYP3A4 (i substrat) Nasilenie działania hydrokortyzonu poprzez zwiększenie stężenia transkortyny, zmniejszenie ilości hydrokortyzonu dostępnego do metabolizmu. Konieczne dostosowanie dawki przy rozpoczynaniu lub kończeniu terapii estrogenowej Średni
Produkty spożywcze Sok grejpfrutowy Inhibitor CYP3A4 Wzrost stężenia hydrokortyzonu w osoczu Średni
Leki immunosupresyjne Cyklosporyna Inhibitor CYP3A4 (i substrat) Zwiększona aktywność zarówno cyklosporyny, jak i kortykosteroidów. Ryzyko wystąpienia drgawek Wysoki
Leki immunosupresyjne Cyklofosfamid, Takrolimus Substraty CYP3A4 Wzajemne oddziaływanie na metabolizm, zmiany w poziomach obu leków Średni
Antybiotyki makrolidowe Klarytromycyna, Erytromycyna Inhibitory CYP3A4 (i substraty) Wzrost stężenia hydrokortyzonu w osoczu Wysoki
Antybiotyki makrolidowe Troleandomycyna Inhibitor CYP3A4 Wzrost stężenia hydrokortyzonu w osoczu Wysoki
NLPZ Kwas acetylosalicylowy (wysoka dawka) Farmakodynamiczny/Farmakokinetyczny 1) Zwiększone ryzyko krwawień i owrzodzeń przewodu pokarmowego
2) Kortykosteroidy mogą zwiększać klirens dużych dawek aspiryny, prowadząc do obniżenia poziomów salicylanu w osoczu
3) Przerwanie leczenia kortykosteroidami może prowadzić do zwiększenia stężenia salicylanu w osoczu i zwiększonego ryzyka toksyczności		 Wysoki
Leki obniżające poziom potasu Leki moczopędne, Amfoterycyna B, Ksantyny, Agoniści receptorów beta-2 Elektrolitowy Zwiększone ryzyko hipokaliemii. W przypadku amfoterycyny B opisywano powiększenie serca i zastoinową niewydolność serca po jednoczesnym zastosowaniu z hydrokortyzonem Wysoki

Interakcje hydrokortyzonu z alkoholem

Etanol może wchodzić w istotne interakcje z hydrokortyzonem, które wymagają szczególnej uwagi klinicznej. Interakcje te mają charakter zarówno farmakokinetyczny, jak i farmakodynamiczny.6

Mechanizmy interakcji alkoholu z hydrokortyzonem

Alkohol może wpływać na metabolizm hydrokortyzonu poprzez następujące mechanizmy:

  • Wpływ na aktywność enzymatyczną – alkohol może indukować enzymy cytochromu P450, w tym CYP3A4, co potencjalnie przyspiesza metabolizm hydrokortyzonu podczas przewlekłego spożycia alkoholu
  • Efekt hepatotoksyczny – przewlekłe spożycie alkoholu i uszkodzenie wątroby mogą zaburzać metabolizm hydrokortyzonu
  • Wpływ na gospodarkę elektrolitową – alkohol może nasilać hipokaliemię związaną ze stosowaniem kortykosteroidów

Konsekwencje kliniczne jednoczesnego stosowania

Jednoczesne spożywanie alkoholu i przyjmowanie hydrokortyzonu może prowadzić do:

  1. Nasilenia działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego – zwiększone ryzyko krwawień i owrzodzeń żołądka oraz dwunastnicy
  2. Pogorszenia kontroli glikemii – zarówno alkohol, jak i kortykosteroidy mogą prowadzić do hiperglikemii, a ich jednoczesne stosowanie może nasilać ten efekt
  3. Zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej – nasilenie retencji sodu i wody oraz zwiększone wydalanie potasu
  4. Zwiększonego ryzyka infekcji – obaj czynniki osłabiają odporność, co może zwiększać podatność na zakażenia
  5. Zwiększonego ryzyka osteoporozy – sumowanie negatywnego wpływu na metabolizm kostny

Zalecenia kliniczne

Biorąc pod uwagę potencjalne interakcje między hydrokortyzonem a alkoholem, zaleca się:

  • Edukację pacjentów o ryzyku związanym z jednoczesnym spożywaniem alkoholu podczas terapii hydrokortyzonem
  • Rekomendację ograniczenia lub całkowitej abstynencji od alkoholu podczas leczenia hydrokortyzonem, szczególnie przy stosowaniu wyższych dawek
  • Wzmożoną czujność kliniczną i regularny monitoring parametrów laboratoryjnych (elektrolity, glukoza) u pacjentów leczonych hydrokortyzonem, którzy spożywają alkohol
  • Szczególną ostrożność u pacjentów z chorobami wątroby, cukrzycą lub osteoporozą

Ze względu na powyższe interakcje, w szczególności u pacjentów otrzymujących wysokie dawki Hydrocortison VUAB w terapii systemowej, zaleca się całkowitą abstynencję od alkoholu, aby zminimalizować ryzyko występowania poważnych działań niepożądanych.7

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 14.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl