Działania niepożądane – Hydrocortison VUAB 100 mg

Działania niepożądane
Hydrocortison VUAB 100 mg

Hydrokortyzon w postaci sodu bursztynianu, stosowany pozajelitowo, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które wymagają szczególnej uwagi klinicznej, zwłaszcza w kontekście potencjalnie poważnych powikłań neurologicznych po niezalecanym podaniu dokanałowym lub zewnątrzoponowym. Do najważniejszych powikłań należą zapalenie pajęczynówki, zapalenie opon mózgowych, porażenie kończyn dolnych, drgawki oraz zaburzenia czucia. Częstość występowania działań niepożądanych jest w większości przypadków nieznana, co podkreśla konieczność ostrożności i monitorowania pacjentów. Szczególną grupą ryzyka są dzieci i młodzież, u których obserwuje się zwiększone ryzyko ciężkich zakażeń (np. ospa wietrzna, odra), zahamowanie wzrostu oraz kardiomiopatię przerostową u wcześniaków.

Pobierz ChPL PDF Hydrocortison VUAB – Proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań / do infuzji – 100 mg

Działania niepożądane leku Hydrocortison VUAB

Działania niepożądane po nieprawidłowym podaniu
Profil bezpieczeństwa hydrokortyzonu
Działania niepożądane u dzieci i młodzieży

Tabela działań niepożądanych
Szczególne zagrożenia związane z działaniami niepożądanymi

Działania endokrynologiczne i metaboliczne
Działania niepożądane dotyczące układu kostno-mięśniowego
Działania niepożądane dotyczące układu nerwowego i psychiczne
Działania niepożądane dotyczące układu pokarmowego
Działania niepożądane dotyczące narządu wzroku

Zgłaszanie działań niepożądanych

Kolejne rozdziały

Działania niepożądane leku Hydrocortison VUAB

Hydrokortyzon w postaci sodu bursztynianu jest kortykosteroidem stosowanym pozajelitowo, który podobnie jak inne leki z tej grupy może wywoływać szereg działań niepożądanych o różnym nasileniu. Profil bezpieczeństwa hydrokortyzonu wymaga szczególnej uwagi klinicznej ze względu na potencjalnie poważne konsekwencje zdrowotne niektórych działań niepożądanych.¹

Działania niepożądane po nieprawidłowym podaniu

Szczególną uwagę należy zwrócić na poważne konsekwencje niezalecanego podania dokanałowego lub zewnątrzoponowego, które może prowadzić do szeregu powikłań neurologicznych i innych. Zaobserwowano następujące działania niepożądane związane z takim nieprawidłowym podaniem:²

Zapalenie pajęczynówki – stan zapalny pajęczynówki, jednej z opon mózgowych
Czynnościowa choroba przewodu pokarmowego – zaburzenia funkcjonowania przewodu pokarmowego
Zaburzenia pęcherza – dysfunkcje w obrębie układu moczowego
Ból głowy – często o znacznym nasileniu
Zapalenie opon mózgowych – stan zapalny opon mózgowo-rdzeniowych
Porażenie kończyn dolnych lub niedowład – utrata funkcji motorycznych
Drgawki – napady padaczkowe różnego typu
Zaburzenia czucia – nieprawidłowości w odbiorze bodźców sensorycznych

Profil bezpieczeństwa hydrokortyzonu

Należy zaznaczyć, że dokładna częstość występowania działań niepożądanych dla hydrokortyzonu nie może być precyzyjnie określona na podstawie dostępnych danych. Większość działań niepożądanych sklasyfikowano jako o „częstości nieznanej”.³

Działania niepożądane u dzieci i młodzieży

Pediatryczna populacja pacjentów wykazuje szczególną podatność na niektóre działania niepożądane. U dzieci i młodzieży należy zwrócić uwagę na:⁴

Zwiększone ryzyko ciężkich zakażeń – zakażenia (np. ospa wietrzna lub odra) mogą mieć cięższy przebieg, nawet śmiertelny, występują one częściej u dzieci niż u dorosłych
Zahamowanie wzrostu – długotrwałe leczenie glikokortykosteroidami może istotnie wpłynąć na proces wzrastania
Kardiomiopatia przerostowa u wcześniaków – specyficzne powikłanie sercowo-naczyniowe występujące u przedwcześnie urodzonych dzieci

Tabela działań niepożądanych

Poniższa tabela przedstawia szczegółowy wykaz działań niepożądanych zgłaszanych podczas pozajelitowego podawania kortykosteroidów, w tym hydrokortyzonu, z podziałem według klasyfikacji układów i narządów.⁵

Klasyfikacja układów i narządów	Działania niepożądane	Częstość występowania
Zakażenia i zarażenia pasożytnicze	Maskowanie zakażeń, występowanie zakażeń oportunistycznych, zakażenie (indukcja infekcji, reaktywacja gruźlicy)	Nieznana
Nowotwory łagodne, złośliwe i nieokreślone	Mięsak Kaposiego, przełom związany z guzem chromochłonnym	Nieznana
Zaburzenia krwi i układu chłonnego	Leukocytoza	Nieznana
Zaburzenia układu immunologicznego	Reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaksja i reakcje anafilaktoidalne	Nieznana
Zaburzenia endokrynologiczne	Zespół Cushinga, blokada osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zespół odstawienia steroidów	Nieznana
Zaburzenia metabolizmu i odżywiania	Kwasica metaboliczna, zatrzymywanie sodu, zatrzymywanie płynów, zasadowica związana z hipokaliemią, dyslipidemia, zmniejszona tolerancja glukozy, zwiększone zapotrzebowanie na insulinę (lub doustne leki zmniejszające poziom cukru we krwi u pacjentów z cukrzycą), tłuszczakowatość, zwiększenie apetytu	Nieznana
Zaburzenia psychiczne	Zaburzenia afektywne (w tym depresja, euforyczny nastrój, chwiejność emocjonalna, uzależnienie od narkotyków, myśli samobójcze), zaburzenia psychotyczne (w tym mania, urojenia, omamy i schizofrenia), zaburzenia psychiczne, zmiana osobowości, stan splątania, lęk, wahania nastroju, zaburzenia zachowania, bezsenność, drażliwość, zaostrzenie wcześniejszych zachowań psychotycznych	Nieznana
Zaburzenia układu nerwowego	Tłuszczakowatość zewnątrzoponowa, wzrost ciśnienia wewnątrzczaszkowego, łagodne nadciśnienie wewnątrzczaszkowe, drgawki, amnezja, zaburzenia poznawcze, zawroty głowy, ból głowy	Nieznana
Zaburzenia oka	Chorioretinopatia, zaćma, jaskra, wytrzeszcz, niewyraźne widzenie	Nieznana
Zaburzenia ucha i błędnika	Zawroty głowy	Nieznana
Zaburzenia serca	Zastoinowa niewydolność serca (u pacjentów podatnych), kardiomiopatia przerostowa u wcześniaków	Nieznana
Zaburzenia naczyniowe	Zakrzepica, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze	Nieznana
Zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia	Zator płucny, zespół śmiertelnych zaburzeń oddechowych, czkawka	Nieznana
Zaburzenia żołądka i jelit	Wrzody trawienne (z możliwością perforacji i krwawienia), krwawienie z żołądka, zapalenie trzustki, zapalenie przełyku, wzdęcia, ból brzucha, nudności, biegunka, niestrawność	Nieznana
Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej	Obrzęk naczynioruchowy, nadmierne owłosienie, wybroczyny, atrofia skóry, rumień, nadmierna potliwość, rozstępy, wysypka, świąd, pokrzywka, trądzik	Nieznana
Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej	Miopatia, osłabienie mięśni, bóle mięśni, atrofia mięśni, martwica kości, złamania patologiczne, artropatia neuropatyczna, bóle stawów, spowolnienie wzrostu, złamania kompresyjne rdzenia kręgowego, zerwanie ścięgna	Nieznana
Zaburzenia układu rozrodczego i piersi	Nieregularne miesiączkowanie	Nieznana
Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania	Zaburzenia gojenia ran, obrzęk obwodowy, zmęczenie, złe samopoczucie, reakcja w miejscu wstrzyknięcia	Nieznana
Badania diagnostyczne	Zwiększone ciśnienie wewnątrzgałkowe, zaburzenia tolerancji węglowodanów, zmniejszone stężenie potasu we krwi, zwiększone stężenie wapnia w moczu, zwiększona aktywność aminotransferazy alaninowej, zwiększona aktywność aminotransferazy asparaginianowej, zwiększona aktywność fosfatazy alkalicznej we krwi, zwiększenie stężenia mocznika we krwi, zahamowanie reakcji na testy skórne, zwiększenie masy ciała	Nieznana

Szczególne zagrożenia związane z działaniami niepożądanymi

Działania endokrynologiczne i metaboliczne

Hydrokortyzon może powodować istotne zaburzenia endokrynologiczne, które wymagają szczególnej uwagi klinicznej:⁶

Zespół Cushinga – zespół objawów obejmujący charakterystyczne zmiany wyglądu (twarz księżycowata, otyłość centralna), zaburzenia metaboliczne i nadciśnienie
Blokada osi podwzgórze-przysadka-nadnercza – prowadząca do wtórnej niewydolności kory nadnerczy, szczególnie niebezpieczna przy nagłym odstawieniu leku
Zespół odstawienia steroidów – objawy mogą obejmować gorączkę, bóle mięśni i stawów, osłabienie, hipotensję

Lek wywołuje również liczne zaburzenia metaboliczne, w tym:⁷

Zaburzenia gospodarki elektrolitowej – zatrzymywanie sodu i wody prowadzące do obrzęków i nadciśnienia, hipokaliemia
Zaburzenia gospodarki węglowodanowej – zmniejszona tolerancja glukozy, zwiększone zapotrzebowanie na insulinę u pacjentów z cukrzycą
Dyslipidemia – zaburzenia profilu lipidowego

Działania niepożądane dotyczące układu kostno-mięśniowego

Długotrwałe stosowanie hydrokortyzonu wiąże się z istotnymi powikłaniami w obrębie układu kostno-mięśniowego:⁸

Miopatia posteroidowa – osłabienie siły mięśniowej, atrofia mięśni, bóle mięśniowe
Osteoporoza indukowana steroidami – prowadząca do złamań patologicznych, złamań kompresyjnych kręgosłupa
Martwica kości – najczęściej dotyczy głowy kości udowej
Artropatia – przewlekłe zmiany zwyrodnieniowe w stawach
Zerwanie ścięgien – osłabienie struktury ścięgien zwiększające ryzyko ich zerwania

Działania niepożądane dotyczące układu nerwowego i psychiczne

Hydrokortyzon może wywierać istotny wpływ na układ nerwowy i stan psychiczny pacjenta:⁹

Zaburzenia afektywne – depresja, euforia, chwiejność emocjonalna, myśli samobójcze
Zaburzenia psychotyczne – stany maniakalne, urojenia, omamy, zaostrzenie wcześniejszych zaburzeń psychotycznych
Zmiany osobowości – istotne modyfikacje zachowania i osobowości
Zaburzenia poznawcze – problemy z pamięcią, koncentracją, amnezja
Nadciśnienie wewnątrzczaszkowe – łagodne lub umiarkowanie nasilone, mogące prowadzić do bólów głowy i zaburzeń widzenia

Działania niepożądane dotyczące układu pokarmowego

Istotnym problemem związanym ze stosowaniem hydrokortyzonu są powikłania gastroenterologiczne:¹⁰

Wrzody trawienne – z potencjalnym ryzykiem perforacji i krwawienia, stanowiące bezpośrednie zagrożenie życia
Krwawienie z przewodu pokarmowego – szczególnie z żołądka, mogące prowadzić do niedokrwistości
Zapalenie trzustki – ostre lub przewlekłe
Zapalenie przełyku – stan zapalny błony śluzowej przełyku
Dolegliwości dyspeptyczne – wzdęcia, bóle brzucha, nudności, biegunka

Działania niepożądane dotyczące narządu wzroku

Długotrwałe leczenie hydrokortyzonem może powodować szereg powikłań okulistycznych:¹¹

Chorioretinopatia – zmiany w siatkówce i naczyniówce oka
Zaćma posteroidowa – zmętnienie soczewki, najczęściej typu tylnego podtorebkowego
Jaskra – wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego, mogący prowadzić do uszkodzenia nerwu wzrokowego
Wytrzeszcz – patologiczne wysunięcie gałki ocznej
Niewyraźne widzenie – zaburzenia ostrości wzroku

Zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem krajowego systemu zgłaszania do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.¹²

Al. Jerozolimskie 181C
02-222 Warszawa
Tel.: + 48 22 49 21 301
Faks: + 48 22 49 21 309
Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl¹³

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.¹⁴

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.