zaburzenie funkcji barierowej skóry
Zaburzenie funkcji barierowej skóry to stan patologiczny, w którym dochodzi do upośledzenia zdolności skóry do utrzymywania homeostazy i ochrony organizmu przed czynnikami zewnętrznymi. Bariera skórna, zlokalizowana głównie w warstwie rogowej naskórka (stratum corneum), składa się z korneocytów otoczonych lipidami międzykomórkowymi, tworząc strukturę porównywaną do „cegieł i zaprawy”.
Uszkodzenie bariery skórnej prowadzi do zwiększonej przeznaskórkowej utraty wody (TEWL), ułatwionej penetracji alergenów, patogenów i substancji drażniących, a także do chronicznego stanu zapalnego. Stan ten jest charakterystyczny dla wielu chorób dermatologicznych, w tym atopowego zapalenia skóry, łuszczycy, trądziku różowatego czy wyprysku kontaktowego.
W diagnostyce zaburzeń funkcji barierowej wykorzystuje się pomiary TEWL, ocenę nawilżenia skóry, pH powierzchni skóry oraz analizę składu lipidów naskórkowych. Leczenie obejmuje stosowanie emolientów, które odbudowują płaszcz lipidowy, preparatów zawierających ceramidy, cholesterol i wolne kwasy tłuszczowe, a także eliminację czynników nasilających dysfunkcję bariery, takich jak detergenty czy zbyt częste mycie.
Najnowsze badania wskazują na kluczową rolę mikrobioty skórnej w utrzymaniu prawidłowej funkcji barierowej, a także na znaczenie mutacji genów kodujących białka strukturalne naskórka (np. filagrynę) w patogenezie chorób przebiegających z zaburzeniem bariery skórnej. Wiedza o mechanizmach dysfunkcji barierowej skóry umożliwia opracowywanie coraz skuteczniejszych strategii terapeutycznych.