Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Diphereline 0,1 mg

Leczenie tryptoreliną wymaga szczególnej uwagi ze względu na możliwe działania niepożądane oraz sytuacje kliniczne wymagające wzmożonej ostrożności. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące bezpiecznego stosowania leku Diphereline 0,1 mg.¹

Ryzyko ujawnienia gruczolaka przysadki

W rzadkich przypadkach stosowanie analogów GnRH może ujawnić obecność wcześniej nierozpoznanego gruczolaka wywodzącego się z komórek gonadotropowych przysadki. U takich pacjentów może wystąpić udar przysadki, który objawia się nagłym bólem głowy, wymiotami, zaburzeniami widzenia oraz porażeniem mięśni oka.²

Ryzyko wystąpienia depresji

Istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia epizodu depresyjnego (z możliwymi przypadkami ciężkiej depresji) u pacjentów leczonych agonistami hormonu uwalniającego gonadotropinę, takimi jak tryptorelina. Pacjentów należy odpowiednio poinformować o tym ryzyku i wdrożyć leczenie w zależności od występujących objawów. Pacjenci z depresją w wywiadzie powinni być ściśle kontrolowani podczas całego okresu terapii.³

Wpływ na układ kostny

Stosowanie agonistów GnRH może powodować zmniejszenie gęstości mineralnej kości. Wstępne dane sugerują, że u mężczyzn zastosowanie bisfosfonianu w połączeniu z agonistą GnRH może zmniejszać utratę minerałów kostnych. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z dodatkowymi czynnikami ryzyka osteoporozy, takimi jak:⁴

• Przewlekłe nadużywanie alkoholu – prowadzi do zaburzeń metabolizmu witaminy D i wapnia, co bezpośrednio wpływa na gęstość mineralną kości⁵
• Palenie tytoniu – negatywnie wpływa na metabolizm kostny i zwiększa ryzyko osteoporozy⁶
• Długotrwała terapia lekami zmniejszającymi gęstość mineralną kości (np. leki przeciwdrgawkowe, kortykosteroidy) – te leki mogą przyspieszać resorpcję kości⁷
• Osteoporoza w wywiadzie rodzinnym – genetyczne predyspozycje do rozwoju osteoporozy⁸
• Niedożywienie – niedobory białka, wapnia i witaminy D przyczyniają się do osłabienia struktury kostnej⁹

Długotrwała deprywacja androgenu, zarówno po obustronnej orchidektomii, jak i po podaniu analogów GnRH, związana jest ze zwiększonym ryzykiem utraty masy kostnej i może prowadzić do osteoporozy oraz wzrostu ryzyka złamań kości.¹⁰

Specjalne środki ostrożności w raku gruczołu krokowego

Na początku leczenia tryptorelina, podobnie jak inne analogi GnRH, powoduje przemijający wzrost stężenia testosteronu w surowicy. W rezultacie sporadycznie, w pierwszych tygodniach leczenia, w pojedynczych przypadkach może rozwinąć się przemijające nasilenie przedmiotowych i podmiotowych objawów raka gruczołu krokowego.¹¹

W początkowej fazie leczenia należy rozważyć dodatkowe podanie odpowiedniego antyandrogenu, aby przełamać początkowy wzrost stężenia testosteronu w surowicy i ograniczyć nasilenie objawów klinicznych.¹²

U niewielkiej liczby pacjentów może dojść do przejściowego nasilenia podmiotowych i przedmiotowych objawów raka gruczołu krokowego (przejściowe zaostrzenie objawów nowotworu) i przejściowego nasilenia bólu związanego z chorobą nowotworową (ból związany z przerzutami), które można leczyć objawowo.¹³

Ryzyko ucisku rdzenia kręgowego i niedrożności cewki moczowej

Podobnie jak w przypadku innych analogów GnRH, obserwowano izolowane przypadki ucisku rdzenia kręgowego lub niedrożności cewki moczowej. Jeżeli rozwinie się ucisk rdzenia kręgowego lub niewydolność nerek, należy wdrożyć standardowe leczenie, a w ekstremalnych przypadkach należy rozważyć wykonanie pilnej orchidektomii.¹⁴

W pierwszych tygodniach leczenia wskazane jest staranne monitorowanie terapii, szczególnie u:¹⁵

• Pacjentów z przerzutami do kręgosłupa, narażonych na ryzyko ucisku rdzenia kręgowego – przerzuty mogą powodować kompresję struktur nerwowych¹⁶
• Pacjentów z niedrożnością układu moczowego – zaburzenia oddawania moczu mogą ulec nasileniu w początkowej fazie leczenia¹⁷

Z tego samego powodu należy zachować szczególną ostrożność rozpoczynając leczenie pacjentów z objawami poprzedzającymi ucisk rdzenia kręgowego.¹⁸

Wpływ na układ krążenia

Deprywacja androgenowa może wydłużać odstęp QT. U pacjentów z występującym w wywiadzie wydłużeniem odstępu QT lub z czynnikami ryzyka jego wystąpienia, jak również u pacjentów otrzymujących leczenie towarzyszące, które może powodować wydłużenie odstępu QT, lekarz powinien oszacować stosunek korzyści do ryzyka, w tym możliwość wystąpienia zaburzeń rytmu serca typu torsade de pointes, przed włączeniem tryptoreliny.¹⁹

W badaniach epidemiologicznych obserwowano, że u pacjentów może dojść do zmian metabolicznych (np. nietolerancja glukozy, stłuszczenie wątroby) lub może zwiększać się ryzyko choroby układu krążenia w czasie terapii z deprywacją androgenu. Jednakże prospektywne dane nie potwierdziły związku pomiędzy analogami GnRH i wzrostem śmiertelności z przyczyn sercowych.²⁰

Pacjentów z dużym ryzykiem chorób metabolicznych i chorób układu krążenia należy starannie ocenić przed włączeniem leczenia i w odpowiedni sposób kontrolować w czasie terapii z deprywacją androgenu.²¹

Wpływ na testy diagnostyczne

Podawanie tryptoreliny w dawkach terapeutycznych powoduje supresję osi przysadkowo-gonadalnej. Normalna funkcja powraca zwykle po zaprzestaniu leczenia. Dlatego testy diagnostyczne gonadalnej funkcji przysadki w czasie leczenia i po zaprzestaniu terapii za pomocą analogów mogą być mylące.²²

Monitorowanie terapii

Na początku leczenia stwierdza się przemijające zwiększenie aktywności fosfatazy kwaśnej. W czasie leczenia zaleca się przeprowadzanie następujących badań w celu oceny skuteczności terapii:²³

1. Ocena reakcji układu kostnego za pomocą:
   • Scyntygrafii kości – pozwala wykryć ogniska przerzutowe w układzie kostnym²⁴
   • Tomografii komputerowej – umożliwia dokładną ocenę zmian strukturalnych w kościach²⁵
2. Ocena reakcji gruczołu krokowego na leczenie za pomocą:
   • USG – pozwala na ocenę wielkości i struktury prostaty²⁶
   • Tomografii komputerowej – umożliwia dokładniejszą ocenę zmian w gruczole krokowym²⁷
   • Badania klinicznego i per rectum – podstawowa metoda oceny rozmiarów i konsystencji gruczołu²⁸

Skuteczność leczenia może być monitorowana poprzez oznaczanie stężenia testosteronu i antygenu specyficznego dla prostaty (PSA) w surowicy krwi.²⁹

Dodatkowe informacje

Po kastracji chirurgicznej tryptorelina nie indukuje dalszego zmniejszenia stężenia testosteronu w surowicy.³⁰