przesunięcie kręgu
Przesunięcie kręgu, znane również jako spondylolisteza, to stan ortopedyczny, w którym jeden z kręgów kręgosłupa przesuwa się w stosunku do kręgu znajdującego się poniżej. Najczęściej dotyczy odcinka lędźwiowego kręgosłupa, choć może wystąpić również w innych segmentach.
Wyróżnia się kilka typów spondylolistezy: dysplastyczną (wrodzoną), zwyrodnieniową (związaną z procesami starzenia), istmiczną (spowodowaną defektem w części łuku kręgowego), traumatyczną (pourazową) oraz patologiczną (wynikającą z chorób kości). Stopień przesunięcia kręgu klasyfikuje się w skali od I do V, gdzie I oznacza minimalne przemieszczenie, a V całkowite zsunięcie kręgu.
Objawy kliniczne obejmują ból pleców (często promieniujący do pośladków i nóg), ograniczenie ruchomości kręgosłupa, napięcie mięśniowe oraz objawy neurologiczne w przypadku ucisku na struktury nerwowe. Diagnostyka opiera się głównie na badaniach obrazowych: RTG, TK oraz MRI, które umożliwiają ocenę stopnia przemieszczenia i potencjalnego ucisku na kanał kręgowy.
Leczenie zależy od stopnia przesunięcia i nasilenia objawów. W przypadkach łagodnych stosuje się leczenie zachowawcze: fizjoterapię, leki przeciwbólowe i przeciwzapalne oraz modyfikację aktywności. W zaawansowanych przypadkach, szczególnie przy obecności deficytów neurologicznych, może być konieczna interwencja chirurgiczna obejmująca stabilizację kręgosłupa z użyciem implantów i spondylodezę (zespolenie kręgów).
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Spondylolistezja – Objawy
Spondylolisteza to przesunięcie kręgu względem kręgu poniżej, najczęściej w odcinku lędźwiowym, które może przebiegać bezobjawowo lub manifestować się bólem dolnej części pleców nasilającym się przy aktywności i prostowaniu kręgosłupa. Objawy neurologiczne, takie jak rwa kulszowa, parestezje, osłabienie mięśniowe czy dysestezje, wynikają z ucisku korzeni nerwowych. Chromanie neurogenne występuje u około 75% pacjentów z degeneracyjną formą i charakteryzuje się bólem promieniującym do obu nóg, nasilającym się przy chodzeniu i ustępującym w pozycji siedzącej. Typowe objawy fizyczne to napięcie mięśni „hamstringów”, sztywność kręgosłupa, zmiany postawy (lordoza, kifoza) oraz zmiana wzorca chodu. Progresja choroby zależy od wieku, typu spondylolistezy, stopnia przesunięcia (wg Meyerdinga: I 1-25%, II 26-50%, III 51-75%, IV 76-99%, V >100%), aktywności fizycznej i czynników anatomicznych. U dzieci ryzyko progresji jest większe podczas skoków wzrostu. Badania wskazują, że progresja przesunięcia występuje u około 30-34% pacjentów w okresie 5-18 lat leczenia zachowawczego.
ból korzeniowy, chromanie neurogenne, kanał kręgowy, kompresja korzeni nerwowych, kyfoza, lordoza, nachylenie miednicy, nerw kulszowy, nerw rdzeniowy, objawy neurologiczne, odcinek lędźwiowy kręgosłupa, osłabienie mięśniowe, otwór międzykręgowy, parestezje, przesunięcie kręgu, rwa kulszowa, skala Meyerdinga, spondylolisteza, spondylolisteza degeneracyjna, spondyloliza, spondyloptoza, stan zapalny, sztywność kręgosłupa, ucisk nerwów rdzeniowych, uszkodzenie nerwów, uszkodzenie neurologiczne, zespół ogona końskiego - Leksykon chorób i schorzeń
Spondylolistezja – Diagnostyka i diagnoza
Spondylolisteza to przesunięcie jednego kręgu względem kręgu poniżej, diagnozowane na podstawie wywiadu, badania fizykalnego oraz badań obrazowych. Kluczowe jest wykonanie zdjęć RTG bocznych w pozycji stojącej, które uwidaczniają anterolistezę lub retrolistezę, z uwzględnieniem zdjęć czynnościowych w zgięciu i wyproście. Niestabilność rozpoznaje się przy translacji >3 mm lub kącie dysku >10°. TK umożliwia ocenę defektów kostnych i spondylolizy, a CT-mielografia ocenia ucisk na worek oponowy i korzenie nerwowe. MRI jest preferowane do oceny tkanek miękkich i zmian neurologicznych. Dodatkowo stosuje się scyntygrafię i SPECT w diagnostyce spondylolizy, zwłaszcza gdy RTG jest prawidłowe. Diagnostyka różnicowa obejmuje m.in. przepuklinę dysku, stenozę kanału kręgowego i procesy zapalne.
badanie neurologiczne, badanie obrazowe, badanie podmiotowe i przedmiotowe, mielografia CT, nachylenie miednicy, niestabilność kręgosłupa, przepuklina krążka międzykręgowego, przesunięcie kręgu, radikulopatia, rezonans magnetyczny, scyntygrafia kości, SPECT, spondylolisteza, spondylolisteza istmiczna, spondylolisteza jatrogenna, spondylolisteza patologiczna, spondylolisteza zwyrodnieniowa, spondyloliza, spondyloptoza, stenoza kanału kręgowego, test Lasègue’a, tomografia komputerowa, ucisk korzenia nerwowego, zdjęcie RTG, złamanie kompresyjne kręgu - Leksykon chorób i schorzeń
Spondylolistezja – Leczenie
Spondylolisteza to patologiczne wysunięcie kręgu ku przodowi względem kręgu poniżej, prowadzące do bólu, sztywności i objawów neurologicznych. Leczenie zachowawcze jest skuteczne u około 82-85% młodych pacjentów ze spondylolistezą stopnia I lub II i obejmuje ograniczenie aktywności fizycznej, farmakoterapię (NLPZ, paracetamol, opioidy, kortykosteroidy doustne, leki rozluźniające mięśnie, leki na ból neuropatyczny) oraz fizjoterapię ukierunkowaną na wzmocnienie mięśni rdzenia, poprawę postawy i zakresu ruchu. U osób starszych preferuje się selektywne inhibitory COX-2 (np. celekoksyb) ze względu na mniejsze ryzyko gastropatii. Iniekcje epiduralne steroidów są wskazane w radikulopatii i chromaniu neurogennym, przynosząc ulgę u około 50% pacjentów. Ortezy lędźwiowo-krzyżowe wspomagają leczenie w ostrych stanach i u dzieci z potencjałem gojenia złamań wyrostka łukowatego.
białka morfogenetyczne kości, edukacja pacjenta, fizjoterapia, fuzja kręgosłupa, inhibitory COX-2, iniekcje epiduralne steroidów, kortykosteroidy, laminektomia, leczenie chirurgiczne, leczenie zachowawcze, modyfikacja aktywności, niesteroidowe leki przeciwzapalne, objawy neurologiczne, przesunięcie kręgu, radikulopatia, spondylodeza, spondylolisteza, spondylolisteza cieśniowa, spondylolisteza niskiego stopnia, spondyloliza, stabilizacja kręgosłupa, stenoza kręgosłupa, techniki minimalnie inwazyjne