Właściwości farmakodynamiczne leku Pamifos

Pamifos (disodu pamidronian) należy do grupy farmakoterapeutycznej inhibitorów resorpcji kości (kod ATC: M05BA03). Dostępny jest w trzech dawkach: 30 mg, 60 mg oraz 90 mg w postaci proszku i rozpuszczalnika do sporządzania roztworu do infuzji.¹

Mechanizm działania

Pamidronian disodu działa jako silny inhibitor osteoklastycznej resorpcji tkanki kostnej. W warunkach in vitro wykazuje silne powinowactwo do kryształów hydroksyapatytu, hamując zarówno ich formowanie, jak i rozpuszczanie. Właściwości hamujące osteoklastyczną resorpcję tkanki kostnej in vivo mogą wynikać przynajmniej częściowo z wiązania się pamidronianu z mineralnymi składnikami tkanki kostnej.²

Mechanizm działania pamidronianu obejmuje również hamowanie dostępu prekursorów osteoklastów do kości oraz zapobieganie ich przekształcaniu się w dojrzałe osteoklasty. Jednak główny mechanizm działania, zarówno w warunkach in vitro, jak i in vivo, polega na miejscowym i bezpośrednim hamowaniu resorpcji kostnej przez bisfosfonian związany z tkanką kostną.³

Efekty farmakodynamiczne

Badania doświadczalne wykazały, że pamidronian hamuje osteolizę indukowaną przez nowotwory, gdy podaje się go przed lub podczas wszczepiania komórek nowotworowych.⁴

Hamujący wpływ pamidronianu na hiperkalcemię w przebiegu chorób nowotworowych manifestuje się zmianami biochemicznymi, które polegają na:

• Zmniejszeniu stężenia wapnia w surowicy krwi⁵
• Zmniejszeniu stężenia fosforanów w surowicy krwi⁶
• Wtórnym zmniejszeniu wydalania wapnia w moczu⁷
• Wtórnym zmniejszeniu wydalania fosforanów w moczu⁸
• Wtórnym zmniejszeniu wydalania hydroksyproliny w moczu⁹

Należy podkreślić, że hiperkalcemia może prowadzić do zmniejszenia objętości płynu pozakomórkowego oraz zmniejszenia współczynnika przesączania kłębuszkowego (GFR). Pamidronian, obniżając stężenie wapnia w krwi, poprawia przesączanie kłębuszkowe i redukuje podwyższone stężenie kreatyniny w surowicy u większości pacjentów.¹⁰

Skuteczność kliniczna

Badania kliniczne wykazały skuteczność pamidronianu w następujących stanach klinicznych:

• Nowotwór piersi z przerzutami do kości z przewagą procesów litycznych – pamidronian zapobiega powikłaniom dotyczącym układu kostnego, w tym hiperkalcemii, złamaniom, potrzebie zastosowania radioterapii i zabiegów chirurgicznych dotyczących kości oraz uciskowi na rdzeń kręgowy¹¹
• Szpiczak mnogi – pamidronian wykazuje podobną skuteczność w zapobieganiu powikłaniom kostnym jak w przypadku nowotworów piersi z przerzutami¹²
• Łagodzenie bólu kości – pamidronian skutecznie zmniejsza nasilenie bólu kostnego u pacjentów z chorobami nowotworowymi¹³
• Choroba Pageta – lek jest skuteczny w leczeniu tej choroby, która charakteryzuje się występowaniem miejscowych ognisk zwiększonej resorpcji kości i tworzeniem jakościowych zmian w przebudowie tkanki kostnej¹⁴

Oznaki remisji w chorobie Pageta

Remisja choroby Pageta po leczeniu pamidronianem, potwierdzona badaniem scyntygraficznym kości, objawia się:

• Zmniejszeniem stężenia hydroksyproliny w moczu¹⁵
• Zmniejszeniem stężenia fosfatazy alkalicznej w surowicy¹⁶
• Poprawą stanu klinicznego pacjenta¹⁷

Podsumowanie właściwości farmakodynamicznych

Pamidronian disodu jest skutecznym inhibitorem resorpcji kości, działającym poprzez bezpośrednie hamowanie aktywności osteoklastów oraz zapobieganie ich dojrzewaniu. Jego stosowanie prowadzi do normalizacji stężenia wapnia i fosforanów w surowicy oraz redukcji wydalania metabolitów kostnych z moczem. Wykazuje skuteczność kliniczną w leczeniu powikłań kostnych w przebiegu nowotworów, hiperkalcemii nowotworowej oraz choroby Pageta.¹⁸